Mnr. die Voorsitter, ek het in die Volksraad gesê dat ek hierdie taak met die nodige beskeidenheid aanvaar, en met die bede dat ek die genade, die insig en die wysheid mag ontvang om hierdie taak met sukses te verrig. Dit verskaf my baie groot genoeë, en dit is vir my ’n baie groot voorreg om by hierdie geleentheid vandag vir die eerste maal as Minister van hierdie betrokke Departement, wat as primêre funksie die verhoudinge tussen ons land se bevolkingsgroepe het, aan ’n bespreking van hierdie aard deel te neem. Ek wil begin deur te sê dat ek baie dankbaar sal wees as hierdie bespreking sal staan in die teken van een woord, ’n woord wat my voorgangers besiel het en wat vir jare in hierdie land betekenis gehad het, en ek hoop ook in die jare wat kom betekenis sal hê—daardie een woord is „idealisme”. Meneer, as ’n volk besield en begeesterd is en mense met idealisme vervul is, dan is daar dinge om na vooruit te sien, wat mooi is en belangrik is om te bereik. Ek het nou die ander dag iets teëgekom wat vir my mooi was, naamlik dat ideale soos sterre is. Jy sal nie daarin slaag om hulle met jou hande aan te raak nie, maar soos die seevaarder op die wye oseaan van waters, kies jy die sterre as jou gids, as jou wegwysers, as jou riglyne. Deur hulle te volg, bereik jy jou bestemming en word jou oogmerke verwesenlik. Ideale is werklik so. Daarom kan ons nie nalaat om ons ideale en oogmerke duidelik te stel nie. Dit is belangrik waar ons te make het met ’n verhoudingsaangeleentheid van velerlei mense en volke in ons pragtige land, Suid Afrika. Ek het ook iets anders teëgekom wat ek graag hier wil noem en wat ek dink van belang is. Dit is: „Practical efficiency is common, lofty idealism not uncommon, but it is the combination of practical efficiency and lofty idealism which is necessary, and the combination of these two things is rare.” It is honestly my prayer that this Department will stand in the sign of idealism, but also in the sign of practical efficiency and that it may stand in the sign of a combination of these two things, because we are dealing with serious matters—there is no question about that. Dit is my bede en my wens dat ons dit op hierdie manier sal probeer doen.

Ek wil ’n tweede saak hier aan die begin opper. Ons het hier te make met verhoudings tussen mense en volke wie se wel en weë deur ons ten nouste geraak word. Ek het lyding gesien as gevolg van onnodige dinge. Ek hou nie daarvan nie. Dit is my wens en ek sal dit naarstiglik nastrêef om vir sover dit ons beskore mag wees en moontlik mag wees, onnodige politiekmakery in die verhoudingskwessie sover as moontlik te beperk. Dit sal al die pad my strewe wees om probleme na die beste van ons beskeie vermoë op te los, maar ek sou baie dankbaar wees as ons die politiekmakery—laat ek dit dan maar sê, onnodige politiekmakery—tot die minimum sal beperk, veral waar dit gaan om die wel en weë van mense. Ek verbind my daartoe om dit na die beste van my vermoë te probeer doen. Ek wil dit weer beklemtoon dat ons—die Wit mense, die Swart mense, die Kleurlinge en die Indiërs—hierdie land deel. Ons deel sy rykdomme, sy prag, sy geskiedenis en ook ander dinge met mekaar. As ons deur tegnologiese samewerking en tegnologiese en ander denke kan behou wat ons het, en nie alleen behou wat ons het nie, maar ook ’n beter toekoms bou, is dít werklik die pad wat ek baie graag sal wil loop.

Vergun my, voordat ek by sekere beleidsaangeleenthede kom, om eers ’n aangename plig te verrig. Ek het reeds in die wantrouedebat aan my voorgangers hulde gebring. Toé was mnr. I. P. van Onselen nog Sekretaris van die Departement en het hy nog in daardie bank gesit. Dit is dus nou die eerste geleentheid wat ek het om ’n enkele woord oor mnr. Van Onselen, die uitgetrede Sekretaris van die Departement, te sê. Hy het aan die einde van Januarie, na ’n loopbaan van 43 jaar, waartydens hy op vele gebiede toegewyde en voortreflike diens aan Suid-Afrika gelewer het, met pensioen uit die diens getree. Dit was my voorreg om vir twintig jaar ten nouste met hom saam te werk en goed te kon ken. Vir ons, wat die voorreg gehad het om intiem met hom saam te werk, sal hy altyd in die geheue bly as ’n man wat met ’n besondere entoesiasme, onvermoeide ywer en insig en bekwaamheid na die belange van die Swartmense, maar ook van al die mense van Suid-Afrika, omgesien het. In sy afwesigheid wil ek hom baie graag bedank vir die onbaatsugtige diens wat hy gelewer het en hom en sy gesin alles van die beste toewens. Ek kan vir hom niks beter toevoeg as net om vir hom te sê: „Dankie, oom I.P., jy het skitterende en groot werk vir Suid-Afrika gedoen en jy het diep spore getrap. Ons waardeer dit”

Dan is dit ook vir my baie aangenaam om die nuwe Sekretaris van hierdie Departement, mnr. Raath, by hierdie geleentheid in daardie hoedanigheid welkom te heet Ek ken hom as ’n man met ’n fyn aanvoeling vir menseverhoudings. Hy is ’n baie knap man en ek twyfel nie dat hy in die komende jare sy stempel op die werksaamhede van die Departement sal afdruk nie. Ek is daarvan oortuig dat hy ’n groot bydrae sal lewer ter bevordering van die belange van die land se Swart mense, sowel as van al die mense van die land. Ek is ook daarvan oortuig dat hy goeie verhoudings sal help uitbou en die werksaamhede van die Departement doelgerig sal bestuur. Ek heet hom baie hartlik welkom. Daar bestaan by my nie twyfel dat die Departement ’n uitstekende Sekretaris gekry het nie.

Meneer die Voorsitter, die beleid van veelvolkige ontwikkeling is daarop ingestel om die soewereiniteit van elke Swart volk in sy eie Staat te herstel en te bevestig. Die vordering wat reeds met die uitvoering van hierdie beleid gemaak is, waarkragtens twee State reeds soewerein onafhanklik is en ’n derde later vanjaar onafhanklik sal word, is afdoende bewys dat dit die Regering se erns is dat elke Swart volk deur ’n proses van planmatige en doelgerigte ontwikkeling sy soewereiniteit, wat hy voor die koloniale tydperk geniet het, sal herwin. Ek wil graag by hierdie geleentheid ’n paar belangrike beleidshoeke daarstel. U kan dit ideale of mikpunte ook noem as u wil, en ek hoop dat daar nie misverstand oor hoef te wees nie. Die eerste is die kwessie van die leiding aan die Swart state die volle pad uit na volkome onafhanklikheid. Daaroor moet daar nie die minste twyfel bestaan nie. Dit is die Regering se erns om dit te doen. Daarmee saam wil ek nou-nou enkele woorde oor konsolidasie sê, want dié twee begrippe hang ten nouste met mekaar saam. Derdens wil ek graag by hierdie geleentheid klem laat val op die ekonomiese ontwikkeling van hierdie Swart state, om dan af te sluit met, soos ek dit sien, ’n visie van ’n direktoraat van Suider-Afrikaanse state, wat veel belofte inhou vir die toekoms en vir die oplossing van hierdie land se mense- en volksverhoudingsprobleme. Ek wil graag die klem op hierdie sake vandag laat val en dan Maandag spesifiek handel met dié Swart mense buite die Swart state, wat in Suid-Afrika algemeen bekend geword het as die stedelike Swart mense. Ek wil dit graag op hierdie manier doen omdat ek daarmee hoop om ook die Opposisie te help. Ek hoop ook om daarmee volgens ’n plan te werk om hierdie saak in hierdie twee dae van bespreking behoorlik te deurknie. Ons moet probeer om die aksente te laat val waar die aksent moet val en die prioriteite te bepaal waar dit bepaal moet word, omdat ek hoop dat ons almal naarstiglik soek na ’n oplossing vir die probleme aan hierdie suiderpunt van Afrika.

Die Regering se beleid het as oogmerk dat elke Swart volk en sy gebied tot ’n volwaardige volk en staat sal gedy en gelei sal word tot volle onafhanklikheid, sodat daar in hierdie land op staatkundige gebied tussen die state gelykheid kan kom. Ek wil sê dat ek hierdie pad onbevrees sal volg omdat ek absoluut daarin glo. So dikwels as wat die geleentheid hom bied, sal ek met die leiers van elke Swart volk beraadslaag, beplan en met hulle onderhandel om die beste bedeling vir almal te bewerkstellig. Hiertoe verbind ek my omdat ek vir Suid-Afrika en al sy mense net die beste verlang. Dit is derhalwe van die grootste belang dat alle instansies, wat ’n bydrae tot die ontwikkelingsproses kan lewer, sal help deur veral op tegniese en vakkundige gebied behulpsaam te wees met die taak om in elke Swart staat ’n geordende administrasie tot stand te laat kom.

Meneer, met die oog op die ekonomiese en staatkundige ontwikkeling van die Swart state is dit noodsaaklik dat geld en mannekrag in toenemende mate, maar binne die raamwerk van gesonde finansiële en monetêre beleid, beskikbaar gestel moet word. Die werklikheid van onderlinge samewerking en interafhanklikheid bring ons tot die besef dat die proses van selfstandige ontwikkeling deurlopend hoë voorrang moet geniet. Ek hoop dat ek die Opposisie se samewerking t.o.v. hulpverlening sal kan kry. Laat ons oor dinge verskil waaroor ons hoef te verskil, maar laat ons oor die dinge waaroor ons nie hoef te verskil nie, vir mekaar sê dat ons daaroor saamstem; laat ons die dinge gesamentlik aanpak. Hulpverlening van ons kant moet voortreflik, uitnemend en van hoë gehalte wees. Afrika verwag dit van ons. Let me say that I have little doubt in my own mind that South Africa and its people will rise to the occasion. I have little doubt in my own mind that that will happen. Then, however, we must tackle the problem and utilize all our forces. We must obviously utilize Government forces and obviously Black forces with influence, Indian and Coloured forces, but we must also use the forces of private enterprise. We must use our forces to the maximum if we want to rise to the occasion. Mr. Chairman, the times demand from us and Africa demands of us, but even more so, the world—as I will indicate in my final statements—demands and expects South Africa to rise to the occasion. Dáárom moet ons hulpverlening voortreflik, uitnemend en van hoë gehalte wees. Ek en my Departement sal van ons kant alles in ons vermoë doen om hieraan te voldoen.

Meneer, dan kom ons by ’n ander baie belangrike saak in hierdie verband, waarop ek ’n baie hoë premie plaas. Dit is vir die Blankes van belang om te besef—ook vir die Swartes, die Kleurlinge en Indiërs—dat die ontplooiing van ons beleid in ’n baie groot mate afhang van die skepping van goeie onderlinge verhoudinge, nie net op Regerings- of volkevlak nie, maar veral ook op die persoonlike vlak. Blank, Bruin en Swart moet hulle verbind om, wat verhoudinge betref, altyd só op te tree dat hul handelinge navolgenswaardig is. Die belangrikheid van gesonde verhoudinge moet veral ingeskerp word by die jeug. Dit moet natuurlik by die Blanke-jeug, maar veral by die Swart-, Kleurling- en Indiër-jeug ingeskerp word, sodat hulle in alle opsigte toegerus sal wees vir die eise en uitdagings wat ’n komplekse situasie in die toekoms in toenemende mate aan hulle sal stel. Ek wil beklemtoon dat dit hier nie net om eise gaan nie, maar veral om geleenthede, want myns insiens bied die omstandighede in Suider-Afrika aan die jeug van al die bevolkingsgroepe ’n geleentheid om met groot idealisme deel te neem aan die ontwikkeling van ’n vorm van naasbestaan, wat aan elkeen die geleentheid sal bied om na die beste van sy vermoë by te dra tot die welsyn van sy eie mense, sy eie land en die uitbouing van goeie verhoudings in Suid-Afrika. Ek wil dit beklemtoon dat ek ’n baie hoë premie plaas op die skepping van goeie verhoudinge, want soos die sterre jou lei as jy op die see na jou bestemming seil, so moet ons, as ons praat van ’n mikpunt van goeie verhoudinge, dit vir die Swart-, Indiër- en Kleurling-jeug ’n mikpunt maak, en sal ook dít ons na ons bestemming lei. Dan moet ons dit egter doen, en wil ek by myself begin, en moet elkeen van ons by onsself begin. Ek sê vir u vandag hier dat as ek met Swart mense praat, dan praat ek met hulle daaroor, en as ek met my eie mense praat, dan praat ek met húlle daaroor. Ek wil met klem sê dát dit ’n prioriteit is wat ons nie kan miskyk nie. Ek vra u hulp en samewerking in hierdie verband om hierdie volke tot daardie posisie te lei. Ek dink dat dit die regte pad is om in te slaan. Ek dink ook dat ons baie diwidende sal kry as ons dit doen.

Vervolgens is die kwessie van konsolidasie, wat ten nouste hiermee saamhang, en waarmee nou moontlik in hierdie land ’n geloofsdaad verrig kan word, van kardinale belang. Die Kommissie vir Plurale Sake onder die voorsitterskap van die agb. lid vir Lydenburg, mnr. P. T. C. du Plessis, is opgedra om hierdie ondersoek na die konsolidasie van die Swart state te doen. Die kommissie het reeds twee dae na die aankondiging van Sy Edele die Eerste Minister, die ondersoek begin en is volstoom met die werk besig. Die uitstippeling van riglyne in verband met hierdie ondersoek, die samestelling van die Sentrale Konsolidasiekomitee en raadpleging met sommige van die betrokke owerheidsinstansies, is onder andere aspekte waaraan die nodige aandag al gegee is. Die samestelling van die Sentrale Konsolidasiekomitee is reeds aangekondig. Die komitee sal eersdaags met sy werksaamhede begin en sal ondersteunend staan tot die kommissie en sy ondersoek. Die kommissie het ook reeds direk met die Swart regerings geskakel en van sommige van hierdie Swart leiers het ek pragtige briewe van samewerking gekry. Daar sal in die toekoms voortgegaan word met hierdie skakeling met die Swart regerings, waarop ons uit die aard van die saak ’n baie hoë premie plaas. Al die kabinette van die Swart state het direkte toegang tot hierdie kommissie en daar sal, soos tewens die geval is met ander belangrike groepe en betrokke partye, wedersyds gesprek gevoer word. Om die waarheid te sê, ons belewe nou wat ek in die wantrouedebat in die vooruitsig gestel het, as ’n ideaal en mikpunt, naamlik dat ons dit saam met die Swart mense wil doen, nie vír hulle doen nie. Dit kan ek vir u sê, gebeur nou elke dag. Ek kan daarvan getuig. Die skakeiing het ook reeds met die onafhanklike state deur die gewone kanale geskied, naamlik deur die Departement van Buitelandse Sake. Wat myself betref, ons skakel daagliks met hulle, en so ook die Voorsitter van die Kommissie. Ons wil dit sáám doen. Streekskomitees, wat ’n diepte-ondersoek moet doen en waarin plaaslike belange sowel as die Swart regerings sitting sal hê, sal eersdaags aangekondig word en met hul werksaamhede begin sodra die voorbereiding en ondersteuningsfase van die ondersoek van die kommissie deur die Sentrale Konsolidasiekomitee afgehandel is. Ons het reeds gesê dat hierdie Swart state behoorlik verteenwoordig sal wees op daardie streekskomitees. Ons het dit reeds uitgeklaar, direk of deur die mense wat hulle wil benoem. Die gewone adviesfunksie van die werksaamhede van die Plurale Sake-kommissie gaan benewens hierdie ondersoek ook nog normaalweg voort. Ek wil graag hierdie kommissie bedank vir die aanbevelings en groot bydrae wat gemaak is ten opsigte van byvoorbeeld die belastingstelsel wat op Swartes van toepassing is en wat vergestalt is in die aankondigings soos deur die Minister van Finansies in die Volksraad gemaak. Hierdie kommissie, op wie in hierdie dae ’n besondere verantwoordelikheid rus, geniet ons absolute en volle samewerking asook ons wense dat hulle met baie goeie resultate vorendag sal kom. Ek glo dat hierdie land en sy mense nou, wanneer ons praat van konsolidasie, met ’n geloofsdaad besig is, met ’n baie belangrike daad wat epogmakend gaan wees in die bepaling van die lotgevalle van volkere en mense aan die suiderpunt van Afrika ter oplossing van probleme in die maande en jare wat kom.

Ek wil ’n derde baie belangrike beleidspunt by hierdie geleentheid beklemtoon. Dit is die nywerheidsontwikkeling en ekonomiese ontwikkeling in die Swart state wat tans absoluut voorkeurbehandeling geniet. Die nodige infrastruktuur vir nywerheidsontwikkeling is by groeipunte in bykans al die Swart state geskep en die vordering blyk uit die volgende: In 1969, toe ek Adjunk-minister van hierdie departement was, is met ontwikkeling by Babelegi begin. As ek toe kon gesê het wat ek nou sê, sou mnr. Douglas Mitchell en die agb. lid vir Houghton toe vir my gesê het: „You talk … and you talk too easily.” Meneer, na tien jaar is die feit van die saak wel dit: Tien jaar later is alle beskikbare grond by Babelegi opgeneem en gereserveer en is meer as 10 000 werksgeleenthede deur 88 nyweraars geskep. Natuurlik kan dit baie beter wees; ek wil dit nie betwis nie, maar dit is nogtans ’n prestasie.

Die eerste fase van ontwikkeling, op 118 hektaar grond, te Isithebe, is voltooi en die infrastruktuur vir die tweede fase, op 294 hektaar grond, word hierdie jaar daargestel. Tot vandag toe is meer as R80 miljoen deur die Ekonomiese Ontwikkelingskorporasie en privaat-inisiatief aan nywerheidsvestiging in KwaZulu bestee. In Nkowakowa, Seshego, Phuthaditjhaba, Lebowakgomo en Dimbaza is infrastruktuur geskep en nyweraars kan op kort kennisgewing by hierdie groeipunte ontvang word. Werksgeleenthede vir meer as 6 000 Swartes is reeds hier geskep. So sal ek baie gegewens aan u kan verstrek oor hoe daar met hierdie nywerheidsontwikkeling vordering gemaak is. U kan self in verslae oor daardie vordering lees. Ek wil ’n punt by hierdie geleentheid beklemtoon. Op 23 Maart het ons hier in Kaapstad ’n konferensie gehad. Ek het die lys van die Sunday Times geneem en die 50 top-besigheidsinstansies en nywerheidsinstansies in hierdie land aangeteken en almal uitgenooi om te kom saamwerk oor die ekonomiese ontwikkeling van hierdie Swart state. Dit is vir my baie aangenaam om vandag hier vir u te sê dat sonder uitsondering elkeen van hulle dit aanvaar het. Dit was ’n baie geslaagde konferensie. Die doel van die konferensie was om te beraadslaag oor hoe versnelde ontwikkeling van hierdie Swart state teweeggebring kan word. Verskeie top-nyweraars van hierdie land het by daardie geleentheid referate gelewer. Voortspruitend uit daardie samesprekings is ’n komitee saamgestel, bestaande uit verteenwoordigers uit elke van die ekonomiese ontwikkelingskorporasies asook van die regerings van die Swart state, die Departement van Plurale Betrekkinge, die Afrikaanse Handelsinstituut, Assocom en FCI. Die komitee het reeds sy eerste vergadering op 2 Mei 1979 gehou. Die betrekking van die privaatsektor saam met die Regering en ander instansies by die ekonomiese ontwikkeling van hierdie Swart state is baie belangrik. Die nuwe Sekretaris van hierdie Departement is ’n onderlegde in finansies en hy is begeesterd en besiel. Dit was ook sy idee dat die privaatsektor betrek moet word by die kapitalistiese stelsel in die ekonomiese ontwikkeling van hierdie Swart state. Dit is ’n besieling wat ek met hom deel. Ek dink dat dit belangrik is dat ek vir u sê dat op hierdie voortsettings-komiteevergadering van 2 Mei aan my gerapporteer is dat al die lede teenwoordig was. Dr. Sebe, die Hoofminister van die Ciskei, is deur die Swart state afgevaardig om hulle daar te verteenwoordig. Ná definiëring van hulle terme van opdrag, naamlik die evaluering van voorstelle gemaak tydens die konferensie in Kaapstad, is 37 besprekingspunte geïdentifiseer.

Die eerste vergadering se doel was om ’n modus operandi te bepaal wat gevolg kon word by die evaluering van die voorstelle. ’n Paar sake wat tydens die vergadering duidelik na vore gekom het, is die gebrek aan koördinasie tussen staatsdepartemente om die ekonomiese ontwikkeling so snel as moontlik te laat plaasvind, gebrek aan koórdinasie en koóperasie tussen regerings van Swart state en ontwikkelingskorporasies, die metode van grondbesit—wat baie aandag geniet het—en ander dinge wat stremmend inwerk op ontwikkeling. Dit is dus duidelik dat die private sektor begerig is om saam te werk vir die versnelling in die tempo van ontwikkeling. Gegewe ’n gunstige ekonomiese klimaat en die uitskakeling van faktore wat hinder, soos byvoorbeeld ’n gebrek aan ’n duidelike ekonomiese beleid van Swart regerings, en die uitskakeling van rompslomp aan ons kant, waar ’n mens ookal daarmee te maak het. Ek is op rekord dat ek my lewe lank oorlog verklaar het teen rompslomp. Jy kan nie sake gedoen kry as daar te veel rompslomp is nie en ek en my Departement probeer om die rompslomp te verminder sover as wat fisies moontlik is. As die amptenare saamwerk—wat hulle doen—dan kan baie rompslomp verminder word en dit is wat ons probeer doen. U sal met my saamstem dat die identifisering van hierdie probleme deur die private sektor saam met die Regering, saam met die Swart state se regerings, ’n belangwekkende ontwikkeling is. As die probleem geïdentifiseer is, en jy werk daarop, kan dit jou lei na jou bestemming toe net soos die ster jou na jou plek toe lei. Al kan jy nie aan hom vat nie, sal hy jou na jou plek toe lei. Maar dan moet ons saamwerk. Daar was die gevoel dat die volgende versoeke aan my gerig moet word naamlik dat Seifsa verteenwoordiging op die komitee moet kry vanweë die groot rol wat hulle speel ten opsigte van indiensname en dat ek weer eens die private sektor moet versoek om die president of die voltydse direkteur van die verteenwoordigende organisasie persoonlik te benoem ten einde kontinuïteit te bewerkstellig. Daar het ook ’n voorstel gekom dat ek persoonlik later, wanneer die komitee verder gevorder het met sy werksaamhede, voorsitters en direkteure van verskeie werknemersorganisasies moet bymekaarroep om die erns van die situasie te stel. Dié versoek kom van die private sektor aan my persoonlik en ek sal dit te gelegener tyd later opvolg. As hier lede is wat nie die belangrikheid van hierdie ontwikkeling in die hele opset raaksien nie, sal hulle nog ’n bietjie verder moet gaan smdeer totdat hulle agterkom hoe belangrik dié sake is waarvan ons nou praat. [Tussenwerpsels.]

Ons sê dit al jare lank.

Ons is besig om dit ten uitvoer te bring. Dan is die agb. lid seker met ons saam ten opsigte van die uitvoering daarvan. As hy so slim was jare gelede met sy balletjies, dan het party van ons seker nie die nodige respek aan die dag gelê nie. [Tussenwerpsels.] In verband met hierdie ekonomiese ontwikkeling van die Swart state, wat ons as van kardinale belang beskou, is die Regering terdeë bewus daarvan dat hoewel baie gedoen word om die ekonomiese ontwikkelingsprogram in die Swart state self en in die grensgebiede te stimuleer, hierdie ontwikkelingstempo nog nie heeltemal voldoen aan die behoeftes van die groter wordende mannekrag van hierdie nuwe state nie. Intussen het ’n nuwe ekonomiese kultuur van pendelary op baie spontane wyse oor die afgelope dekade posgevat. Dit stel mense in staat om op ’n daaglikse basis van hulle eie state, d.w.s. vanuit hulle eie gesinsverband, aan werksgeleenthede bo-oor die politieke grense in Suid-Afrika heen deel te neem. Dit gebeur in dié mate dat waar daar in 1970—die eerste keer wat dié getal gemeet is—slegs 291 000 pendelaars was, die getal in 1977 toegeneem het tot 725 000 mense wat op gesinsbasis gevestig is en op gesinsbasis werk. Hierdie nuwe ekonomiese kultuur besorg reeds, volgens die syfers vir 1977, jaarliks ’n inkome aan die selfregerende state van R800 miljoen. Die jongste syfer, word my gesê, sal waarskynlik R1 000 miljoen oorskry. Ek beklemtoon: Dit is ’n inkomste aan die Swart state. Dit is nie net uniek in Afrika nie, maar hou ook groot potensiaal in vir die toekomstige ontwikkeling van die subkontinent. Dit skep breëre perspektiewe tot samewerking en tot saam voortbestaan. Laat ek nou vir u sê, die, beplanning van hierdie Departement en van hierdie Regering is absoluut toegespits op hierdie ruimtelike ordening om woongebiede en stedelike komplekse daar te stel sodat die Swart state met hul werknemers die voordeel kan kry, soos hier bewys is, van ’n unieke prestasie in Afrika. Die besef van die probleme van gedesentraliseerde nywerheidsontwikkeling en die relatief stadige tempo, asook die positiewe ontwikkeling van pendelary, is ’n bydraende faktor waarom hierdie Regering weer eens bereid is om na die grense van hierdie Swart state te kyk, en daarom is die opdrag ten opsigte van konsolidasie gegee. Die Regering is ook bewus van die ekonomiese realiteite wat internasionaal geld, naamlik dat die dekonsentrasie van die ekonomiese masjien van Suid-Afrika, veral die Pretoria/Witwatersrand/Vereeniginggebied, nie oor die kort termyn aan al die verwagtings kan voldoen nie. Daarom wil die Regering dan graag hierdie Swart state so ’n regverdige en volledige aandeel moontlik laat toekom binne die invloedsfeer van die ekonomiese metropole of die ekonomiese groeistreke. Hiervoor sal ons bewyse bring. Ons het hard gewerk om dit reeds in hierdie Pos aan te kondig, maar ongelukkig, as gevolg van afhanklikheid van ander departemente, kan ek sekere aankondigings nog nie maak nie. Ek kan egter sê dat aankondigings van belangwekkende omvang in die nabye toekoms oor hierdie ruimtelike beplanning en ten opsigte van hierdie sake waaroor ek dit nou het, in die vooruitsig gestel word. Hierdie visie en hierdie benadering staan nie geïsoleerd nie, maar sluit reeds aan by die realiteite van Suider-Afrikaanse samewerking. Voorbeelde hiervan is die gemeenskaplike benutting van infrastrukture wat aansienlike besparings meebring, want daar word maksimaal gebruik gemaak van bestaande infrastrukture.

Ondersteunend tot hierdie benadering van die Suid-Afrikaanse Regering beweeg die ontwikkeling van die Swart state byna sonder uitsondering teen ’n relatief vinnige tempo—en dit is baie belangrik—van ’n onderhoudsekonomie, ’n „subsistence economy”, na ’n vryemarkekonomie. Dit is veral verblydend vir die Regering om kennis te neem van die daadwerklike pogings wat deur die meeste van hierdie selfregerende Swart state aangewend word om deur middel van hul ekonomiese beleid, hul fiskale maatreëls en hul eie ontwikkelingskorporasies die beleid van ’n vryemarkstelsel te bevestig en te bevorder. Dit is in teenstelling met wat ek beskou as ’n gevaarlike sosialisme elders op die vasteland wat lei tot frustrasie en tot ander politieke ideologieë. Hieroor het die meeste van die Swart leiers hulle reeds in die openbaar in Suid-Afrika sterk uitgespreek. Hiervoor verdien hulle die daadwerklike ondersteuning van almal in Suid-Afrika wat die vryemarkstelsel ondersteun. Hopelik sal daar vandag van die Opposisiebanke geluide kom ter ondersteuning van hierdie vryemarkstelsel en die beweeg van ’n „subsistence economy” na ’n „ffee market economy”. Ek wil net enkele syfers noem wat die relatiewe sukses toon wat deur die selffegerende state behaal is in die oorgang vanaf die onderhoudsekonomie na die vryemarkekonomie in ’n relatief baie kort en beperkte tyd. Die struktuurverandering van hierdie ekonomiese omwenteling word geïllustreer deur die feit dat die bydrae van die marksektor toegeneem het vanaf 42,4% in 1960 tot 63,6% in 1970 en verder toegeneem het tot 70,1% in 1975. Sonder ’n gesonde basis van inter-afhanklike samewerking is so ’n prestasie totaal ondenkbaar in ’n dualistiese stelsel soos dié wat kenmerkend is van Suider-Afrika. Daar is reeds verblydende aanduidings dat die belangrikste aspek in die uitbouing van hierdie vryemarkstelsel deur die Swart state, naamlik die ondernemers- of entrepreneursfunksie—hoewel dit natuurlik nog ver tekortskiet—met rasse skrede vorder. Dit blyk veral in die kleinnywerheidsektor, die handelsektor en in ’n mindere mate in die landbousektor. Wat veral baie bemoedigend is, is die feit dat die selfregerende state daadwerklike en doelbewuste pogings aanwend tot stimulering van, tot opleiding vir en tot aanmoediging van hierdie vryemarkstelsel. Ek het nou die dag besoek gebring aan Venda en dit is mooi om te sien hoe die proses besig is om plaas te vind. Soos die statistieke wat ek aan u genoem het, aandui, is die proses besig om plaas te vind in al die Swart state. Ons moet die ondernemersfunksie aanmoedig deur doelbewuste pogings aan te wend om ervare mense vanuit die metropole aan te lok, byvoorbeeld deur die stelsel van drieledige maatskappye. Hierdie drieledige maatskappye, te wete die korporasies, die Swartstaatburgers en die Blanke ondernemers, het sedert die ontstaan van die stelsel in 1977 reeds vermeerder tot 75. Dit is ’n verdere konkrete bewys van die globale resultaat wat in relatief beperkte tyd bereik is en die dissipline waarbinne die vryemarkstelsel in die Swart state ontwikkel en hoe effektief hierdie dissipline deur hulle self toegepas en gehandhaaf word. ’n Verdere konkrete bewys van hierdie prestasie is die feit dat die owerheidsinkome van hierdie regerings self deur middel van hul eie ontwikkelingskorporasies gegenereer word. Dit kan in vele opsigte, selfs internasionaal, as uniek geïdentifiseer word. Ek het dit uitgeklaar met van ons vooraanstaande ekonome en hulle sê as ek die stelling maak dat dit internasionaal uniek is, dan sal ek korrek praat en daarom sê ek dit hier vir u. Die inkome van die selfregerende state, uitgeslote die onafhanklike state, het toegeneem met 96% oor die vier jaar van 1975 tot 1979. Hierdie selfgegenereerde inkomste maak reeds 30% uit van die totale besteding van die Swart regerings. Dit is mos pragtige prestasies wat op hierdie vlak aan die suidpunt van Afrika behaal word! Die samewerkingsgenootskap, die samewerkingsontwikkelingsverband, wat reeds in ’n baie mooi gees en gesindheid opgebou is tussen selfregerende state en die Republiek van Suid-Afrika se Regering, wat vanselfsprekend nog die grootste voorsiener is van ontwikkelingskapitaal en tegnologie, het reeds sover gevorder dat hierdie samewerkingsverband nou op ’n internasionaal aanvaarde basis van projekontwikkeling geplaas kan word. Die tegniek en metode waardeur Internasionale samewerking normaalweg plaasvind, is reeds in ’n gevorderde stadium en die formalisering van hierdie tegnieke sal mettertyd geïmplementeer kan word. Dit blyk dus duidelik dat samewerking binne die huidige grense van die Republiek van Suid-Afrika, ook ten opsigte van die doelgerigte ontwikkeling van die voor-onafhanklike Swart state, nie net by ’n ideaal gebly het nie. Omdat die ideaal duidelik gestel was tien en meer jaar gelede, kan ons vandag praat van hoedat daardie ideaal op die mees gesofistikeerde wyse daadwerklik deur al die betrokke Swart regerings bereik word.

Ek het dus nou die mikpunte van onafhanklikheid van die Swart state gestel, asook die konsolidasie-ideaal—’n geloofsdaad—en die skep van goeie verhoudings deur samewerking en op allerlei ander maniere. Daarmee saam het ek ook die inhoudgewing daarvan duidelik gestel toe ek gepraat het van die ekonomiese ontwikkeling van die Swart state en die maksimale betrekking van alle sektore in die Suid-Afrikaanse samelewing, d.w.s. ook van die privaatsektor. Ten besluite wou ek nou sekere komponente van die begroting uitlig wat agb. lede ’n idee sal gee van hoe die kapitaalbesteding ten opsigte van die Swart state oorwigtig belangrik geag word. Agb. lede kan self daarna gaan kyk. Die beleid van die Regering en die werksaamhede van die Departement van Plurale Betrekkinge is daarop ingestel om die lewensomstandighede van die Swart mense, waar hulle hul ookal mag bevind, te verbeter, groter outonomie aan die bestuursliggame van Swart mense te verleen en gesonde verhoudings tussen Blankes en Swartes in Suid-Afrika te bevorder. Vir die toegewyde diens wat so baie amptenare oor die hele linie lewer, sê ek vanoggend by hierdie geleentheid baie dankie. Dit is vir my baie aangenaam om met hulle saam te werk. Dit is vir my baie aangenaam om met die Administrasierade en met die gemeenskapsrade en die Swart leiers saam te werk. Dit is vir my baie aangenaam om met die leiers van die Swart state saam te werk en so dikwels as moontlik met hulle in aanraking te kom. As ek vir hulle dankie sê vir hul goeie samewerking en vir die goeie verhoudings wat bestaan—al langs die linie af—het ek respek vir hulle, hou ek van hulle, het ek groot agting vir hulle. Ons kom uitstekend met mekaar oor die weg. Waar al hierdie dinge besig is om te gebeur, rig ek ’n uitnodiging tot almal wat nog afsydig staan, om op konstruktiewe wyse met ons saam te werk en ons te help bou aan die skepping van gesonde mense- en volksverhoudings hier aan die suidpunt van Afrika Die pad vorentoe is met visie baie duidelik deur ons Eerste Minister gestel. Dit is nie vir my nodig om daarop voort te borduur nie, want ek sal die geleentheid kry om dit te help realiseer. Hoë voorrang sal in hierdie land ongetwyfeld verleen word aan die uitvoering van die Eerste Minister se visie wat hy baie duidelik aan ons gestel het. Uit die aard van die saak hou die konsolidasie van die Swart state en hul ekonomiese ontwikkeling nou verband met hul staatkundige ontwikkeling. In die fïnale instansie dra hierdie aksies wat ten doel het die daarstelling van selfstandige state by tot die grootste visie en ideaal van ’n stateraad vir hierdie suidelike gedeelte van Afrika waar dit ons voorreg is om te woon. Dit is duidelik dat daar vir die Swartes wat in Blankegebiede woon, ’n plek is in hierdie hele groot konstellasie—staatkundig en andersins—hier in Suider-Afrika. Dit is noodsaaklik dat ons daardie plek baie goed moet beredeneer en uitvoerig met mekaar moet bespreek. Die belangrikste en uitdagendste taak is sonder die minste twyfel ontwikkeling. Die mense vra van ons ontwikkeling. Ons moet hulle daarin help. Ek sien my taak dus as die praktiese uitbouing van ’n beleid wat sy ontstaan het in diepgewortelde gesonde beginsels. Ek besef dat my bydrae gemeet sal word aan praktiese resultate en prestasies wat bereik word. Hierdie is ’n groot taak. Daaroor is daar nie die minste twyfel nie. Dit is ’n taak wat hoë eise aan die Regering, asook almal wat glo aan vreedsame naasbestaan en wat hierdie land liefhet, sal stel. Ek het vertroue in die mense van Suid-Afrika—in die Wit mense, Swart mense, Kleurlinge en Indiërs van hierdie land. Ek glo wat een van die wêreld se grootste historici, Toynbee, aan die land van sy lewe oor hierdie land geskryf het. Ek haal hom direk aan: „What is being decided in South Africa today, is not only the fate of so many people living there, but is the fate of entire mankind.” Ek glo dat hierdie groot historikus, Arnold Toynbee, nie verwys het na ’n rassekonfrontasie nie, maar wel na die antwoord wat hier gevind sal word op die ontwikkeling van ’n vorm van vreedsame naasbestaan van volkere gebaseer op samewerking en ontwikkeling.

Ek hoop dus dat ons besiel sal wees met ’n gees van idealisme, dat ons dit uit hierdie hoë Raad sal uitdra na ons jong mense toe. As ons antwoorde vind, wat berus op vaste beginsels, ten opsigte van hierdie verhoudingsvraagstukke, dan bring ons tegelykertyd idealisme by ons jongmense. Dan stel ons ons mikpunte duidelik. Dan kan ons deur samewerking en ontwikkeling iets doen ten opsigte van die beter saambestaan van mense hier aan die suidpunt van Afrika. Ons sal dan ’n boodskap hê vir Afrika wat mooi en goed is. Ons sal ook ’n boodskap hê aan die buitewêreld. Vergun my om af te sluit deur u te verwys na Groot-Brittanje. In die periode 1830 tot 1850—in my verhandeling het ek baie aandag aan daardie aspek gegee—was Brittanje die uitvaagsel van die wêreld as gevolg van sy „laws”, sy „parish laws”, en as gevolg van die feit dat vroue en kinders 16 tot 18 uur in die „coal pits” moes gewerk het, lang ure in die fabrieke, ensovoorts. In daardie rewolusionêre periode van Groot-Brittanje was dit die sake aan die orde van die dag. As gevolg van die omstandighede van daardie tyd, het historici van later tye Brittanje as die wonder van die vorige eeu beskrywe, want uit daardie omstandighede het die wêreld een van die mooiste stelsels van regering gekry, dié van demokrasie. Uit daardie slegte omstandighede, wat gelei het tot ’n „goodwill State”, het een van die mooiste dinge ter wêreld gekom. Ek sê vanoggend hier dat ek geen twyfel het nie dat „South Africa will rise to the occasion”. Ten spyte van die dinge wat ons in revolusionêre tye oor lang jare en veral na die Tweede Wêreldoorlog ten laste gelê is, sal hierdie land, net soos Brittanje in die vorige eeu, nog deur samewerking en ontwikkeling aan Afrika en die wêreld ten opsigte van staatkundige en ander sake iets wys wat mooi sal wees, wat goed sal wees en wat navolgenswaardig sal wees. Omdat samewerking en ontwikkeling in hierdie verband so kardinaal is, is dit nou vir my baie aangenaam om aan die Komitee te kan sê dat nadat al die belanghebbende instansies geraadpleeg is, die Regering besluit het—ek het ook ’n skrywe van die Staatsdienskommissie ter bevestiging daarvan dat hy ook daarmee saamstem—dat hierdie departement voortaan bekend sal wees as die Departement van Samewerking en Ontwikkeling, „the Department of Co-operation and Development”. Mag die goeie Vader se seën daarby wees en laat daar só opgetree word dat dit nie net lippetaal sal wees nie, maar dat hierdie departement sal „rise to the occasion” om werklik hieraan beslag in die Republiek van Suid-Afrika te gee.

Mr. Chairman, may I claim the privilege of the half hour?

Mr. Chairman, I want to start off by congratulating the hon. the Minister on his first speech as the incumbent of this portfolio and to tell him that we wish him well and that he will have our co-operation in every progressive step he takes as far as improving the conditions of Black people are concerned and as far as improving relationships between the different races in South Africa is concerned. He told us that the department will now be known as the Department of Co-operation and Development. That augurs well for the future, although, of course, I presume we wish to co-operate with and develop all sections of the population of South Africa. Therefore, it does not really relate specifically to Black people. However, the intention is good and we go along with that.

I also want to identify the hon. members on these benches with the remarks the hon. the Minister made about the retiring Secretary for Plural Relations and Development, Mr. Van Onselen. I did not always, in fact, did not often, agree with either what he said or with his actions, but our dealings were always on a courteous basis. I wish him well in his retirement. I also want to send the new incumbent, Mr. Raath, our good wishes in the awe-inspiring task he has taken on, as indeed his Minister has, namely that of looking after the interests of something like 18 million people in South Africa.

The hon. the Minister tells us a lot about idealism. He gave us a starry-eyed vision of what he sees for the future in South Africa. I just hope that he is not confusing idealism with ideology. I also want to remind him that all the visions he has for the future presupposes that he has a good deal of time at his disposal. I am not so sure that there is all that time at his disposal. He says South Africa will rise to the occasion. I might say South Africa should already have risen to the occasion. I propose to deal with that thought in some detail in the course of my address.

The hon. the Minister pins a great deal of hope on the development of the homelands and, of course, in so far as development is possible and necessary we go along with that idea. However, we cannot pin hopes on the development of the homelands as the basis of the future of the Black people in South Africa. I must remind him of the inexorable drift to the urban areas which is taking place in all racial groups in this country. The 1970 census showed us that 87% of White people were already living in the urban areas. Today that figure is even higher. That drift is happening in all population groups and we will not avoid it happening as far as Black people are concerned, influx control notwithstanding. The whole question lies in job opportunities.

The hon. the Minister talked about the creation of jobs in the homelands. I will not deal with that in any great detail. My colleague, the hon. member for Musgrave, intends to deal with the whole question of consolidation and the homelands. I just want to say that the hon. the Minister’s example of Babelegi is not really typical. The 88 000 people that he says are now employed in Babelegi are not typical at all of development of industrial opportunities in the homelands. I would like the hon. the Minister to give us the overall figure of jobs created in the homelands since this Government took over, or rather since the Tomlinson Commission reported. Let us be fair, because it was on the Tomlinson Commission’s blueprint that the whole idea of the development of the homelands arose. I want to remind the hon. the Minister that the Tomlinson Commission which reported over 20 years ago, recommended 50 000 jobs per annum, 30 000 in secondary industry and 20 000 in tertiary industry, to be created as a matter of urgency if we were going to be able to restrain the Black people from streaming into the urban areas and if we were going to be able to attract people back from the urban areas to the homelands. 50 000 jobs per annum. I do not think the hon. the Minister will be able to give us figures anything like the. 1 million jobs at least, that should have been created in the homelands by now as a matter of urgency, as Tomlinson reported over 20 years ago. I must point out that Babelegi is an accident of history. It just so happens that part of the Bophuthatswana homeland ended up some 40 kilometres from Pretoria, and therefore gave access to the markets of the Pretoria-Witwatersrand-Vereeniging triangle.

What is wrong with that?

I am delighted with that, but that cannot be said to be the case with the growth points in any of the other homelands, not in the Ciskei, not in the Transkei, not in Gazankulu or Venda or anywhere else. I say that Babelegi is an exception but a very welcome exception, all the same.

I now want to come to the gist of what I wanted to say. I want to say to the hon. the Minister right away that we on these benches want to commend him on the action that he took as regards Crossroads. I am not going to say anything further on that. I think it was a sensible decision, ad hoc though it is. My colleague, the hon. member for Pinelands, will deal with that in detail. I think it helped South Africa. Certainly, the destruction of Crossroads would have damaged still further South Africa’s standing in the outside world.

I am not going to deal in detail with the departmental report either, nice and glossy though it is and although it contains quite a lot of interesting information, particularly because for once, it mentions that most neglected section of the Black population, the Africans on White farms. I will in the course of my speech be discussing certain matters which are dealt with in the report, such as housing, but in a more contemporary framework, and in the light of present policy as enunciated by the hon. the Minister. We must remember that this report covers the period 1 April 1977 to 31 March 1978, in other words, it is a year out of date and it deals with policies emanating from two of the hon. the Minister’s predecessors, Mr. M. C. Botha and Dr. Connie Mulder, one of whom refused to recognize the very existence of urban Africans, and the other of whom set his sights on the day when there would be no Black South African citizens at all. This hon. Minister is a little more realistic. In his no-confidence speech he told us that we were entering a “new era” for the Black people living outside the Black States, the so-called urban Blacks. He mentioned a Cabinet Committee, etc., and he dealt with three crucial issues, namely housing, pass laws and self-government. I go along with his placing special emphasis on these matters. I only hope that the new deal will not be placed within the rigid framework of the apartheid system. If that happens, I do not believe that we will be able to cope with the urgency of the situation as it exists in areas like, for instance, Soweto in order to avoid a repetition of the 1976 unrest. I want to say that this hon. Minister has inherited a very dicey legacy and that the record of positive action in Soweto, for instance, has been abysmal over the past three years. I do not believe we need to await the long delayed and belated appearance of the Cillié Commission Report to know what the grievances are before we get going to prevent a repetition of the events of 1976. We know what those grievances are. I want to ask the hon. the Minister: Where, oh where, is the electrification scheme that more than anything else would change or, if you like, light up the face of Soweto? It is over four years since the first feasibility study was done by private contractors. It is over three years since the consortium of banks said it would put up the money for electrification of Soweto. I want to ask the hon. the Minister when he thinks he is going to switch on the lights in Soweto which, after all, is part of the great modern city of Johannesburg and should have had electrification many years ago. He has told me that there is a scheme which covers one-fifth of Soweto which has been referred to the Soweto Community Council. I know they have now approved that. However, when are we actually going to see the lights turned on? Give us at least some time-frame in which we can hope for this to be achieved.

It is not one of your best speeches.

I am not nearly finished. Wait, you might enjoy it later on.

I did not say it.

I did not look at you. I do not always have to look at you.

Where are the massive building schemes that we should already be seeing all over Soweto? I want to remind the hon. the Minister that in 1976 only 780 houses were built in Soweto. In 1977 414 houses were built in Soweto. In 1978 only 320 houses were built, of which, I might say, the Rand Administration Board financed only 110. I think this is a very sad reflection on the priorities of WRAB, when we know that in 1978 they spent something like R94 500 on providing accommodation, that is, housing plus hostel accommodation, and R650 000 on liquor facilities. This is a strange idea of priorities. I want to remind the hon. the Minister that his predecessor’s estimate for the number of dwellings to be completed in Soweto between 1978 and 1979 was 2 500. I do not believe we have a hope of reaching this figure at the present rate of construction. I hope the hon. the Minister realizes how critical the housing situation is in Soweto. I want to tell him that 14 people sleeping nightly in one small house is the norm in Soweto at the moment. It is an indoor squatter camp and we will have to get on with a massive housing programme. The estimated shortfall for Soweto is 30 000, and in the PWV triangle it is over 73 000. When is some of that R50 million which was allocated to Black urban housing, actually going to be put to use? Let us see it actually being used to build houses on a vast scale. I think we are going to need a comprehensive strategy on a national basis similar to the one that is being used to solve the Coloured housing problem in South Africa if we are going to begin to cope with the Black urban housing shortage. Just a week’s allocation of defence money would help considerably. I do not believe we can just rely on the Boards and I do not believe we can rely on private enterprise, on which the hon. the Minister is pinning so much hope. I think the new basis for financing housing is going to be of help, because at least the authorities will be able to borrow money at the same rate for Blacks as the other racial groups.

I have in the past used encouraging words about the 99-year leasehold scheme on which so much hope is pinned by the hon. the Minister and others. It is true that the money provided by the sale of existing houses will provide the Boards with a capital input which they can use to build further houses. Judging by the results so far, there are evidently many problems besetting the 99-year leasehold scheme. I do not believe it has got off the ground yet. To the best of my knowledge there are so far only three 99-year leases actually registered.

You should know that the scheme is being held up.

There is a hold-up. Well, this is the trouble. This is my complaint There are hold-ups all along the line. The regulations were promulgated at the end of last year, i.e. five months ago. Registration offices have been established and officials have been trained. Now let us see the leasehold scheme get off the ground. Let us get rid of the hold-ups as far as the proclamation of townships released for 99-year leasehold are concerned. There are only three so far and they are all in Soweto. There is Dube, there is Orlando West and there is Pimville. There are problems as far as the survey of townships is concerned, if they were not surveyed originally. That is a big problem. Then there are the costs involved in the 99-year leasehold scheme for the individuals. I think the cost is far too high for the lower income groups because we must remember that something like 20% of the households in Soweto cannot really afford the rental of the standard Soweto house, let alone pay what they will have to pay in order to buy a 99-year lease. About 89% of African households in the urban areas have incomes of less than R200 per month. I understand that WRAB is charging an initial R1 523 for basic services, i.e. water and sewerage, and an additional R300 for land usage. Therefore, before we come to the house itself, the would-be buyer is in for just about R2 000. The cheapest house, the 51/6 house will cost R4 000. I believe that will be too much for the average resident. I think there is a lot of justification in the demand for more reasonable prices, particularly when one realizes that over the years the rentals have been fixed at an economic rate, i.e. to repay the original capital cost plus the interest on housing. There has been no subeconomic housing for Black people. They have been paying economic rentals over these years.

Now, coming to the hon. the Minister himself, there is still considerable uncertainty over the right of the descendants who are non-citizens, in other words, the persons born after the independence date of the homeland concerned—and there will be more independent homelands according to the hon. the Minister—to occupy those houses. I have read the hon. the Minister’s statement which was issued on, I think, 1 March. However, that was an assurance. There is still uncertainty and ambiguity in the law.

Why? The statement was very clear.

The statement was clear, but the law is not clear. I have no doubt that the hon. the Minister’s intentions are sincere, but the matter is under very considerable question from the legal profession. There is ambiguity in that section 12 of the Urban Areas Act conflicts with section 10. In other words, these people, as non-citizens, will not have the right to be in the urban areas without the permission of the Commissioner for the area. What is the hon. the Minister going to call him now, the Black commissioner?

The Commissioner.

Right, the Commissioner. There is this ambiguity. If the hon. the Minister really wants this to be cleared up, why will he not accept the simple amendment in law that is required? It is a very simple amendment. I moved it during the Committee Stage of the Bill that dealt with the 99-year leasehold scheme. It would be very simple indeed for the hon. the Minister to clear this position once and for all. I ask him to give consideration to this matter. I know that the legal advisers of the department…

We say it is not necessary.

You say it is not necessary, but I can tell the hon. the Minister that a lot of practising lawyers have cast very considerable doubt on this and have given opinions to the contrary. Let us clear it up. There is nothing to lose by it and a great deal to gain. In other words, you will have certainty among the people and security of tenure as far as they are concerned. I hope the hon. the Minister will consider this.

While I am on the subject of non-citizens, I must tell the hon. the Minister and hon. members opposite that the urban Blacks are desperately unhappy about this question of the loss of citizenship. It is a very big issue as far as they are concerned. They do not like the fact that they are being deprived of South African citizenship. They do not like the fact that all the children born after independence have citizenship of the particular homeland, if it is independent, marked on their birth certificates, nor do they like their children having to have to obtain passports when they turn 16. I am not interested in the analogy drawn by the hon. the Prime Minister the other day with Switzerland, where birth in the country of foreign parentage does not give the child the automatic right to be a Swiss citizen. Here we have a different position altogether. People are being deprived of what they had. They had South African citizenship, and hon. members opposite must not take this lightly. Believe me, one of the major causes of tension in the urban areas like Soweto is the whole question of citizenship.

The most serious cause of tension, of course, among urban Blacks is the operation of influx control and the pass laws.

What is your source?

I talk to leading Black people in Soweto all the time. That is my source.

We also talk to Black people.

I think they tell the hon. member what he wants to hear. There is this tendency.

The same with you.

No, not with me. They tell me the things they think I ought to know because they hope I will raise these matters in Parliament. Now, Sir, in his new era speech the Minister says that he was going to get rid of the “dompas” and that he was going to introduce a new identification document. I want to warn him against playing with semantics. It is no good introducing a new identification document if that document is going to carry exactly the same disabilities as far as Blacks are concerned, if it is going to restrict their mobility, if it is going to prevent families from living together and if it is going to result in hundreds of thousands of people being harassed day and night by the police and ending up in jail as statutory criminals for the crime of seeking work. Last year, let me remind the Minister, over 270 000 people were prosecuted under the pass laws and something like R1 million was collected in fines for pass law and influx control offences by two administration boards, i.e. by the West Rand Board and by BAAB, the board operating in the Western Cape. R1 million in fines for pass law and influx control offences were taken from those people least able to afford it. I was amazed to see in this mornings Cape Times a statement by the Chief Commissioner of the Department of Plural Relations, now the Department of Cooperation and Development, commenting on the heavy fines which attorneys-general were instructing prosecutors to ask to be imposed on employers giving jobs to people illegally in the area. The Commissioner said people would rather stay in the homelands and take legal employment there. Where does he get that from? Where are the jobs that these people are to take? Where are they? The hon. the Minister can tell us with the starry-eyed enthusiasm that I mentioned earlier that there were 88 000 jobs created in Babelegi. But he knows perfectly well that there are no jobs for the huge numbers of unemployed in the homelands and that people do not come into town just for the bright lights of the urban areas. Some may do so, but the vast majority come in because job opportunities are just not there. The hon. the Minister appeals to private enterprise to help him create job opportunities. Decentralization is a very expensive process and has been found to be so in every country in the world.

It is much more than decentralization, it is the development of people.

Yes, the development of people, but private enterprise obviously aims at making a profit and is not going to invest in areas that do not have infrastructure, that are hundreds of miles from the market and do not have raw materials and where it costs, I think this was Dr. Adendorff’s estimate, something like R8 000 to create a single job. It costs much less in an established industrial area. It costs about R2 000 in an established industrial area. Private enterprise goes where it is going to make a profit and where the infrastructure and the locational factors are right. They do not want to stay in the established areas to defy the Government. They know that it is good to decentralize, but only up to a point. One can only do it up to a point I do hope the hon. the Minister is going to be realistic about this and also realistic about the effects of increasing the whole migratory labour structure that he talked about He used a term that I have never heard before, namely “pendelaars”.

Yes, but that is not a migrant.

Is that a commuter or what is it?

Yes!

Well, that is migratory, too.

No.

No? Do you mean they are daily commuters?

Yes, daily commuters!

Do you mean to the border industries?

No.

Well, you cannot commute daily for much further than two hours a day each way.

From Umlazi to Durban.

Where? Umlazi is another accident of history.

What about Mdantsane? Mdantsane is also a …

Why do you not turn Soweto into a homeland, then we can call all the Soweto commuters “pendelaars” as well. Then you do not have to worry about any of the ideology in allowing people to live with their families in Soweto. It is only an accident that there was no tribe living in Soweto when the areas were laid out under the 1913 and 1936 Acts. Anyway, as long as the hon. the Minister is not thinking of intensifying the migratory system, I will not quarrel with him about that.

Finally, Sir, I just want to tell the hon. the Minister that in his new era speech he talked about the great progress that has been made in establishing community councils for the urban townships. He told us that 164 community councils have been established or were in the process of being established and that the average voting percentage was 41%. Unfortunately this satisfactory state of affairs does not exist in the largest of all the Black townships, that is in Soweto where the poll was the abysmally low figure of 6%, and where the present “mayor” obtained less than a 100 votes in toto in his constituency in a poll of 4,4%, I do not believe.

What was your share in that?

My share? None at all. The hon. the Deputy Minister overrates my influence and also underrates the fact that Black people think for themselves. They do not need me or members of this party to tell them how to think. Do not be so silly. Mr. Chairman, I want the hon. the Minister to know that the Soweto Council is not representative, that the mayor is not their recognized leader, and that the people the hon. the Minister should consult in Soweto are in fact the dissidents—the Soweto Committee of 10—because I believe that it is they who will identify the real problem areas for him. I hope the hon. the Minister will invite some of them to serve on his regional committee.

Mnr. die Voorsitter, vergun my allereers om van hierdie geleentheid gebruik te maak om die agb. Minister geluk te wens waar dit die eerste keer is dat hy hierdie pos as Minister van Plurale Betrekkinge en Ontwikkeling hanteer. Ons is as ’n groep baie bly dat ons hom as ons nuwe Minister kan ontvang. Hy is iemand wat al ’n lang pad in die politiek geloop het. Hy was reeds voorheen in hierdie betrokke Departement ’n Adjunk-minister en het hom daar met onderskeiding van sy taak gekwyt. Verder het hy ook ’n lang pad van onderskeiding geloop in verskillende ander Ministeries, nl. Immigrasie, Sport en Ontspanning, Mynwese, Nasionale Opvoeding, en orals waar hy was, het hy bakens van sukses en onderskeiding geplant. Daarom is ons dankbaar dat ons ’n man van sy gehalte en kaliber as Minister in hierdie baie sensitiewe portefeulje gekry het. Ons ken hom as iemand met besonder goeie menslike betrekkinge, as iemand met besonder baie geduld, as iemand met buitengewone takt, maar ook as ’n man met groot kundigheid en ondervinding op hierdie terrein. Mnr. die Voorsitter, ek kan nie anders as om te sê dat hy besonder goed toegerus is vir hierdie taak wat op hom wag nie. Wat ons te meer dankbaar maak, is die feit dat hy ’n mens is wat groot agting geniet by die anderskleuriges en in besonder by die Swart mense van hierdie land. Daarom wil ek van hierdie geleentheid gebruik maak om vir hom die seën van Bo toe te wens in hierdie belangrike en gedugte taak wat op sy skouers rus. Verder wil ek vir hom sê dat hy van ons kant net samewerking en ondersteuning sal kry. Ons sal alles in ons vermoë doen om hom by te staan en te help. Hy kan op ons lojaliteit reken.

Mnr. die Voorsitter, ek wil ook van die geleentheid gebruik maak om die vorige Sekretaris, mnr. I. P. van Onselen, ’n rustige aftrede toe te wens. Ek wil hom ook bedank vir die samewerking wat ons aan hierdie kant van hom gehad het, en ook vir die baie dae wat ons saam kon gesels. Ons gun hom die rus en ons hoop dat hy ’n gelukkige oudag sal hê. Ons wil ook van hierdie kant die nuwe Sekretaris, mnr. Raath, gelukwens met sy aanstelling. Ons wil hom ook sterkte toewens in die baie moeilike taak wat hy het. Dit is ook ’n sleutelpos in hierdie land en wil van ons kant ons samewerking aan hom en sy Departement aanbied.

Die agb. lid vir Houghton, met wie ek ook in die algemeen besonder goeie menslike verhoudinge handhaaf, het vandag hier ’n paar interessante bewerings gemaak. Een van die bewerings wat sy gemaak het, as ek haar reg gehoor het, ek wil haar nie verkeerd aanhaal nie want dit mag dalk die goeie betrekkinge versteur, was dat prof. Tomlinson voorspel het dat daar teen hierdie tyd al ’n miljoen werksgeleenthede binne die tuislande moes gewees het.

50 000 each year.

50 000 each year. Maar prof. Tomlinson het in daardie tyd nie die kwessie van daaglikse pendelary voorsien nie. Dit is ’n harde werklikheid van Suid-Afrika. Ek kry die indruk dat die agb. lid vir Houghton nie so goed op hoogte was wat hierdie kwessie van daaglikse pendelary betref nie.

Tell me how many are involved?

Ek wil nou nie die agb. lid se kennis in geskil bring nie en ook nie ons goeie verhoudinge versteur nie, maar ek kry nietemin die indruk dat die agb. lid nog nie mooi oor hierdie kwessie gedink het nie.

It does not exist. It is nonsense!

Ek wil nou vir die agb. lid sê dat daar 725 000 mense is wat in hulle tuislande woon, wat in die Swart State woon en wat op ’n daaglikse basis oor daardie Internasionale grens heen na hul werksgeleenthede in die Blanke gebied pendel en saans weer teruggaan en by hul families bly. Dit is soos die agb. Minister aangetoon het.

Laat ek vandag sê dat ons aan hierdie kant dit ook as ’n ideaal stel dat elke Swart man die vermoë moet hê om by sy vrou en sy kinders te bly en te woon. Vir daardie saak is ons almal advokaat. Ons het geen dispuut en geen verskil oor daardie feit en aspek nie. Maar ons het te doene met die harde werklikhede van Suider-Afrika. Ons is van mekaar inter-afhanklik en daar is so iets soos ’n trekarbeider in Suid-Afrika. Niemand wil dit graag so hê nie, maar dit is so. Waar dit bestaan in die geval van die nie-onafhanklike Swart state moet die skuld daarvoor nie op ons skouers geplaas word nie. Ek wil aan die Komitee interessante syfers noem. Trekarbeiders van die BSL-lande vorm ’n belangrike deel van daardie lande se totale bevolkings. Ek wil vir die Komitee sê dat 12% van die de facto-bevolking van Lesotho in die Republiek van Suid-Afrika as trekarbeiders aanwesig is. Dit is deíinitief nie die verantwoordelikheid of die skuld van die Regering van die Republiek van Suid-Afrika nie. Agt persent van die de facto-bevolking van Botswana, ’n vry soewerein onafhanklike staat, is in die Republiek van Suid-Afrika as trekarbeiders. Van Swaziland se bevolking is 4% in die Republiek. Nie minder nie as 250 000 van die mense van hierdie drie lande is in die Republiek van Suid-Afrika as trekarbeiders aanwesig. As dit dan die feite is in die geval van hierdie onafhanklike soewerein internasionaal erkende state in Suider-Afrika, kan dit nie beskou word as ons skuld of ons verantwoordelikheid nie. Maar dan moet ’n mens ook aanvaar dat daar rede is waarom daar burgers van ons eie Swart state en onafhanklik geworde state in die Republiek as trekarbeiders aanwesig is. Ek wil die punt beklemtoon dat hierdie Regering se doelwit is dat die Swart man maksimaal moet woon, leef, werk en speel in sy eie gebiede. Dit is ons doelwit; dit is ons uitgangspunt. Die feit dat hier trekarbeiders is, is toe te skryf aan die ekonomiese en geskiedkundige werklikhede van Suid-Afrika. Die agb. lid het Babelegi genoem en gesê „it happened by accident”.

An accident of history, I said.

It happened by accident of history. Maar, mnr. die Voorsitter, as ek nou dink aan Newcastle, as ek dink aan Hammanskraal, as ek dink aan Dennilton, aan Seshego, aan Kimberley, aan Bloemfontein en aan byvoorbeeld Umlazi, dan lyk dit my bestaan Suid-Afrika uit ’n hele groot aantal historiese ongelukke wat plaasgevind het.

En Houghton ook.

Ja, moontlik Houghton ook.

What is your point?

Mnr. die Voorsitter, ek wil vir die agb. lid sê ek hou van hierdie klas ongelukke. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek wil nie reageer op die agb. lid vir Houghton se toespraak nie. Ek wil haar op haar jeugdige ouderdom die goeie advies gee dat sy tog maar ’n bietjie by mev. Margaret Thatcher moet leer hoe om op te tree teenoor jou eie vaderland en dat sy nie so negatief moet wees nie.

Ek wil egter aansluit by die gedagte van die agb. Minister waar hy verwys het na die ontwikkeling van ons Swart buurstate. Ek wil van die uitgangspunt uitgaan dat dit so is en allerweë aanvaar word dat die Republiek van Suid-Afrika en die Swart buurstate ekonomies afhanklik en interafhanklik van mekaar is. Nou is daar by baie mense die neiging om te dink dat wanneer die Swart state geskep is, hulle op hul eie bene moet staan en self moet ontwikkel en dat dit die plig is net van die mense in daardie gebiede. Dit is ongelukkig nie so nie. Dit is dan ook die taak van ons in die Republiek van Suid-Afrika, om daardie werksgeleenthede in daardie Swart buurstate te skep waar daardie mense kan werk. Ek dink dat in alle billikheid die geleentheid en tyd aan die Republiek gegun moet word om sy regmatige deel van die ontwikkeling te doen behalwe waar die Republiek dit reeds gedoen het. Dit is nie net belangrik dat ons ekonomiese ontwikkeling sal skep nie. Dit is ook belangrik dat die ekonomiese ontwikkeling stabiel sal wees. As ons nie politieke en ekonomiese stabiliteit kan verseker nie, kan ons nie verwag om vreedsaam voort te bestaan nie. Dit is ons plig en ons aanvaar dit. Ons het ’n plig wat die ontwikkeling betref.

Waar ons met ’n probleem van werkloosheid, veral onder die jeugdige Swartes te doen het, wil ek vandag in die teenwoordigheid van die agb. Minister ’n gedagte opper. Ek kan my goed herinner hoe daar in die vroeë dertiger jare toe daar ook nie werksgeleenthede vir die Blankes in Suid-Afrika was nie, ’n spesiale diensbattaljon deur wyle advokaat Oswald Pirow, in die lewe geroep is. Ek kan goed onthou hoe ons aansoek gedoen het en daarby aangesluit het. Ek wil vandag veral waar die jeugdiges toevloei na die stede en ons dalk die probleme van Kruispad kan verhoed, vra dat ons daardie mense miskien in die een of ander diensorganisasie sal plaas waar hy verseker sal wees dat hy elke dag behoorlik gevoed sal wees, waar hy verseker sal wees dat hy elke dag behoorlik gekleed sal wees, waar hy verseker sal wees dat hy ook ’n soldy sal ontvang, waar hy verseker sal wees dat hy ook dissipline sal leer en, as dit nodig is, ook opleiding sal ontvang. Ek sien dit nie as militêre opleiding nie; ek beskou dit as diensopleiding. Daardie mense kan ook gebruik word om die ontwikkeling van die tuislande mee te help. In hierdie verband dink ek aan die bou van paaie, die bewaring van die bodem, die skepping van besproeiingskemas, ens. Laat ons daardie mense op ’n nuttige wyse benut Laat ons ook aan hulle by wyse van aansporing die versekering gee dat as hulle in daardie diensorganisasies geabsorbeer word, hulle voorkeur sal geniet wanneer dit by die skepping van werkgeleenthede kom, soos in die geval van die Wit seuns wat in die SDB opgeneem was. In daardie dae het daardie mense bekend gestaan as die „bob-a-days”. Dit is die loon wat hulle ontvang het. Onlangs het die Eerste Minister van die Ciskei, mnr. Lennox Sebe, aan die Minister en die Regering gesê: „I want for my people a meal a day.” As ons hierdie geleenthede skep, sal hulle verseker wees nie net van „a meal a day” nie, maar ook van die ontwikkeling van hulle state.

Meneer, ek wil terugkom op die kwessie van verdere ontwikkeling. Wat het hierdie Regering tesame met die skepping van die onafhanklike tuislande gedoen? In 1959 is die Bantoebeleggingskorporasie in die lewe geroep. Daardeur is die instrument geskep vir advies en ontwikkeling. Daardie korporasie, met sy aandelekapitaal van R1 miljoen, moes die patroon neerlê. Teen die jaar 1974 het daardie aandelekapitaal gegroei na ’n bedrag van R70,5 miljoen. Die Bantoebeleggingskorporasie het met verloop van tyd groter optíragte ontvang. Belangrike sake is op sy skouers gelê. Die take wat aan hom opgedra is, is met welslae gehanteer. Sedert 1974, toe daardie korporasie oor ’n aandelekapitaal van R70,5 miljoen beskik het, is daar in elke Swart staat volkskorporasies gestig. Die globale investering in die vorm van aandelekapitaal is vandag R326 miljoen. Dit getuig van wat van die kant van die Regering gedoen is.

Die Ekonomiese Ontwikkelingskorporasie is gestig met die oog op ontwikkeling op landbougebied. Grandiose skemas en projekte is reeds in die tuislande aangepak. Vervoerdienste in die tuislande is deur hierdie korporasie op ’n gesonde grondslag geplaas. Waar daar in 1974 80 miljoen passasiers vervoer is, word daar nou in die jongste tyd 150 miljoen passasiers per jaar vervoer. Spaarbanke is in die lewe geroep. Daar is vandag 126 takke waar die kapitaal van die Swart man gemobiliseer word. Daar is oor die 200 000 deposante, met totale deposito’s ter waarde van R40 miljoen. Die kapitaal word dus gemobiliseer. Die korporasies het die nodige infrastruktuur by elke groeipunt in elke tuisland geskep. Die korporasies is ook besig om nywerheidsontwikkeling op sekere gebiede te finansier. Daarbenewens behartig hulle die ontwikkeling van hotelle en die toeristebedryf. Ons het dus ’n klimaat vir ontwikkeling geskep. Die fondamente is gelê. Die land is gebraak. Wat verwag die agb. lede dat daar nog gedoen moet word? Hierdie Regering het sy plig gedoen.

Meneer, u sal my dit vergun as ek verwys na 23 Maart 1979. Ek meen dat hierdie datum later in die geskiedenis ingeskryf sal word as ’n geskiedkundige dag in die ontwikkeling van Suider-Afrika. Op daardie dag het die agb. Minister daarin geslaag om die drie belangrikste komponente op hierdie gebied bymekaar te bring, naamlik die Staat, soos verteenwoordig deur die departement en die korporasies, die leiers van die onafhanklike Swart state, en die derde been, die privaatsektor. Die Swart leiers het gewys op wat hulle aan te bied het. Aan die nyweraars van Suid-Afrika het hulle gesê: „Hier is ons land; ons wil julle hê; ons wil julle, know-how’ hê; ons wil julle kapitaal hê; ons wil aan u die waarborg gee dat ons nie die nywerhede sal nasionaliseer nie.” Die ekonomiese korporasies het op hulle beurt gesê: „Die grond is daar; die water is daar; die arbeid is daar; die minerale is daar; landbougrond is daar.” Dit alles is daar vir die derde been, die privaatsektor. Hulle weet nou wat hulle daar kan verwag en wat hulle daar kan kry. Dit was vir my van groot belang om by daardie geskiedkundige geleentheid teenwoordig te wees. Daardie dag was vir my amper so belangrik soos die Vrede van Vereeniging, want hier in die Verwoerdgebou—wat vernoem is na die vader van die onafhanklike state—het die driemanskap bymekaargekom. Ek glo dat hulle daardie dag mekaar se hande gevat het. Ek meen dat die private inisiatief, met hulle kapitaal en hulle „know-how”, daar sal ingaan. Daardeur sal ons in Suider-Afrika ’n model kan skep waarin ons ekonomiese ontwikkeling, ekonomiese stabiliteit en politieke stabiliteit sal hê. Dit sal ’n voorbeeld vir die res van die wêreld wees, en ek wil vandag aan die agb. Minister en sy departement hulde bring vir die feit dat hulle hierdie klimaat kon skep en hierdie fondamente kon lê. As gevolg daarvan kan ons nou op daardie fondamente voortbou.

Meneer, in die lewe van ’n volk is 20 jaar niks nie. Die agb. lid vir Houghton moet nie sê dat daar nie werkgeleenthede geskep word nie. Daar is, van niks af, iets tot stand gebring. ’n Stewige fondament is gelê. Nou moet die hoekpilare uitgebou word. Dit kan deur die privaatsektor gedoen word.

Mr. Chairman, one thing about hon. members who speak in this debate is that they do not lack for enthusiasm. The hon. member who has just sat down put his whole heart into the speech which he made. Perhaps the hon. the Minister will indicate at a later stage whether he is prepared to accept the suggestion made by the hon. member.

I, too, would like to welcome the hon. the Minister to this portfolio. He is a man well known for his enthusiasm. He brings to this department a new and lofty idealism, and we are very pleased to hear that he couples with that the idea of practical efficiency. The hon. member who has just sat down referred to Dr. Verwoerd as the father of the idea of the independent states. We remember very well indeed how in the old days White capital was specifically not allowed into the independent states. What we are seeing today is merely an attempt by the new Minister to catch up on some of the time that was lost. As a result of the policy of the party on that side, an ideological loss has taken place, which this enthusiastic Minister now has to catch up.

I should like to associate the members of this party with the words which have been expressed about Mr. Van Onselen in his retirement. Furthermore, we too wish to welcome the new Secretary to the department to this post. Two departments in the administration of our country which I certainly would not like to be in charge of are the Department of Agriculture and this department, because the incumbent takes upon his shoulders a load which is known throughout South Africa as the graveyard of reputations. Nevertheless, we wish the Secretary a very happy incumbency of this post.

Sir, I wish to talk about consolidation. Consolidation is something which is absolutely essential in terms of the Government’s policy in order that it can say that there are no Black South Africans. I hope that we shall have an opportunity to discuss that particular point when we turn to the question of constitutional arrangements. The Government requires consolidation to succeed in its aims, because without meaningful consolidation Black states will not accept independence, and in order for the Government to be able to say that there are no Black South Africans, those people will have to be made citizens of other states. In other words, every Black homeland leader has to be brought to the point where he will say that it is his wish to accept independence. That places a very heavy demand on the hon. the Deputy Minister who is dealing with this matter, and on the commission which is going to try to bring this matter to reality. From the Government’s point of view it is necessary to get rid of Black people who are currently South African citizens. That is the reason for this whole new approach. The emphasis and the urgency is being placed on that aspect in order that the Government’s policy may be seen to be succeeding. What is happening, Sir, is that it is proposed to strengthen the desire of those people to attain independence—which I think is a natural desire—by attempting to make viable the homeland areas. I want to say that I have some very serious objections to this particular proposal. I do not think that land alone is going to make these areas viable. A great deal more than that is necessary. Money, as the hon. the Deputy Minister of Development has complained time and again, is a limiting factor. I want to draw the attention of the Deputy Minister and this Committee to the fact that over the last two years R15 million which has been put aside for the purchase of ground in terms of consolidation has not been spent.

That is not true.

Well, that is my information. We can argue about this, but the schedule which was published reveals that a considerable amount of money has not been spent.

Every cent has been spent.

I am very glad, then, to hear that, because it concerns me very much indeed to hear that there might have been money which was not spent. The problem I have is that consolidation requires a large movement of population if it is going to be done properly. If it is going to be meaningful, it will mean that large population groups will have to move. We know, from experience in Natal, what this might mean. The alternative is that another plan, which has been mooted in public, will be put forward. I would like to hear from the hon. the Deputy Minister that this plan is not going to be embarked upon. This plan merely involves the drawing of a boundary line, leaving a number of White farmers within the boundary of a homeland area. What I am going to say now, I say very carefully and with a great deal of responsibility and care. If you put farmers in such a situation, where they occupy land which has been declared to be ground belonging to a homeland, you are putting those farmers under considerable pressure from the Black inhabitants of that homeland to move. The hon. the Deputy Minister is aware of an area in my constituency, which is actually not a farm, but a village, which has been declared an area for Black occupation, and he is aware of the very severe problems which can arise in such a situation. We shall be discussing later on questions of policy and constitutional development, but I want to say quite clearly that, in terms of our ideal for South Africa, which is based on a federal and confederal arrangement, which will include all the groups of South Africa in a practical, efficient and working system, it will not be necessary to consolidate the homelands for a political purpose.

Het jy die “bolletjies” hier?

I shall bring them this afternoon. In terms of our ideal, it is not necessary for consolidation to take place beyond the normal arrangements which are made between groups of people who want to re-arrange their boundaries. For instance, in kwaZulu they may want to depopulate a certain area so that they can hand out economic units of a proper size. For such a purpose more White ground which is adjacent may be required to which to move sections of the population. That kind of thing, however, is a practical administrative arrangement. In terms of our thinking, it is not necessary that consolidation has to be embarked upon as an ideological and political plan. It is only that Government which, in terms of its policy, says to these groups, and kwaZulu, for instance, that they have to become independent. In terms of our thinking, they will simply share, as they do now, in the common wealth of the country, South Africa. In terms of our thinking, it is not necessary to cause what one might call the agony among the people concerned which is involved in moving them. The hon. the Deputy Minister knows that there are Black people who say: “We do not want to move. Here are the graves of our fathers.”

Is it necessary for an area to be consolidated into one unit before there can be independence?

No, far from it, but whatever consolidation is done will involve the movement of people. The point I wish to make is that this is being done for a political and ideological purpose. In terms of the ideal which we have for South Africa, that is not necessary. They can stay right where they are. In terms of our ideal, the Black people can be saved the difficulty of being moved. In addition, the White farmers will be spared the difficulty which they experience when their farms are bought up and they are moved. They feel just as strongly as the Black people about the land upon which they were born and on which their fathers lived for many years. We have once again heard about the old “ontplooiing” story of the NP. We have now heard about a constellation of states in Southern Africa. The old UP talked about federation. The idea which we have now proposed is a federal and confederal one, and now we hear about a constellation from the other side. I want to ask—and I shall do so in more detail later—where is the practical and efficient link, politically, between what will still remain as White South Africa, including the Indian and Coloured people, and the Black population. That is a question the hon. the Minister will have to answer. As I have said, we believe that consolidation, as it is now being applied by the Government in a speeded-up form, is not necessary to attain the ideals which we have for the whole of South Africa, including all the groups which go to make up South Africa.

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid vir Mooirivier het na die kwessie van konsolidasie verwys. Ek wil nie graag daarby stilstaan nie; dit sal deur ander agb. lede aan hierdie kant behandel word. Ek wil verwys na iets wat die agb. lid vir Houghton vandag gesê het. Ek wil nie nou met haar in ’n twisgesprek tree nie, en as ek eerlik wil wees, moet ek sê dat ek nogal van haar hou. Sy is ’n baie aangename dame, en ek meen dat sy die verbintenisse in ons land en die talente het om op die terrein van Wit/Swartverhoudinge iets baie positiefs te kan doen.

In aansluiting by wat die agb. Minister gesê het, wil ek vandag iets in baie groot beskeidenheid en in baie groot erns aan die Opposisie sê. Anders as wanneer ons, soos gewoonlik, so ’n bietjie baklei, wil ek vra dat ons die kwessie van menseverhoudinge en die hele sosio-ekonomiese problematiek wat aanleiding gee tot probleme op die gebied van menseverhoudinge uit die politieke terrein moet wegneem, want dit is absoluut in belang van harmonieuse voortbestaan tussen Blank en nie-Blank in Suid-Afrika dat ons dit moet doen. Die agb. lid vir Houghton het byvoorbeeld weer gepraat van die griewe in Soweto. Sy het gepraat oor die tekort aan behuising daar, oor die kwessie van die 99jaar-huurpagstelsel, oor die spanning wat verweef is om die kwessie van burgerskap, en oor instromingsbeheer. Sy het gesê dat ons van mense misdadigers maak, en sy het verwys na die verwysboek as die „dompas”. Ek wil vandag aan die Opposisie sê; kom ons wees met mekaar eerlik. Ek dink ons moet dit aan mekaar sê aan die hand van een van die grootste dramas wat hom in die geskiedenis van die wêreld afgespeel het, naamlik die revolusie wat in Iran afgespeel het. Laat ek dit in alle beskeidenheid probeer uitspel. Suid-Afrika het ’n onweerlegbare revolusiepotensiaal. Ons het in Suid-Afrika eerstens ’n revolusie van ontwakende aspirasies by miljoene en miljoene Swart mense, en ons kan nie daarvan weghardloop nie. Daar is 3,2 miljoen Swart kinders op skool, wat die resultaat is van hierdie Regering se program van opheffing. Dit is kinders wat, net soos ons s’n, op ’n primêre behoeftevlak is. Hulle behoeftes is kos, klere, vervoer, ens. Dan is daar ook mense op die sekondêre behoeftevlak, waar hulle ’n behoefte het aan eer, aansien en prestige. Die Swart mense is almal deel van daardie revolusie van ontwakende aspirasies. Ons kan daarby voeg wat die sosioloë noem ’n revolusie van stygende aspirasies. ’n Mens het naamlik nie net aspirasies wat ontwaak nie, maar ook aspirasies wat stygend van aard is. Dit behels ’n behoefte aan meer kos, meer klere, beter kos en beter klere. So kan ’n mens dit verder neem ook wat mag en prestige en politiek betref.

Ons het in Suid-Afrika ’n verdere revolusie waaroor ons nie hoef uit te wei nie. Dit is ’n revolusie van kultuurkonflik. Ek wonder of die agb. lede van die PFP ooit in hulle gedagtes of in hulle kontak met mense in die buitewêreld genoeg aandag gee aan die geweldige konflikpotensiaal van kultuurbotsinge in Suid-Afrika. Op politieke gebied, sosiaal-maatskaplike gebied en op elke ander lewensterrein het ons ’n Blanke beskawing waarmee die Swart mense in aanraking kom. Dit wek in die gemoedere van massas Swart mense in die stedelike komplekse geweldige onsekerhede en spanninge, byvoorbeeld onsekerhede ten opsigte van sosiale aangeleenthede. ’n Veranderingsproses in hierdie stedelike gemeenskappe is aan die gang. As ons hierdie terrein koppel aan die probleme wat voortspruit uit ekonomiese toestande soos werkloosheid en misdaad wat ontstaan as gevolg van die ontwrigting van mense, sien ons dat ons in Suid-Afrika sit met ’n revolusiepotensiaal. As ons dit as ’n realiteit erken, en as ons kyk na die geweldige aanwas en die ontwikkelingsagterstand van die mense, dan moet ons mos vir mekaar sê dat ons moet kop hou en dat ons kommunikasie tussen hierdie ontwikkelende Swart massas, ook in ons stedelike gebiede, en ons as Blankes moet hê. Nou doen ek ’n beroep op die Opposisie: In hierdie kommunikasieproses moet ons mekaar nie in die wiele ry nie. Wat baat dit ons aan hierdie kant van die Raad om vir die Swart leiers en die Swart gemeenskappe te probeer vertel, wat ons wel kan doen, dat ook die Opposisie se beleid diskriminasie inhou en dat daardie beleid vertolk kan word as onderdrukking van die Swart mense? Meneer, ek sê in alle erns aan die Opposisie: In belang van die voortbestaan van ons almal hier in Suider-Afrika, kom ons wees realisties. Laat hulle nie die sosio-ekonomiese probleme wat in Suid-Afrika bestaan, voor ons deur lê nie. Hulle moet nie vir ons die skuld gee vir alles wat verkeerd is nie. Ons as regering worstel met hierdie probleme. As dit moontlik was om in Suid-Afrika ’n volmaakte oplossing op sosio-ekonomiese gebied te vind, dan het ons dit al lankal gehad. Die blote feit dat ons nog nie by ’n volmaakte oplossing is nie, bewys dat daar nie so ’n oplossing is nie.

Werksaamhede opgeskort om 12h45 en hervat om 14h15.

Middagsitting

Mnr. die voorsitter, voordat ons vir middagete verdaag het, het ek gesê dat ons in Suid-Afrika die potensiaal vir ’n rewolusie het. In Suid-Afrika het ons ook nog ’n rewolusie van rasseemosie, wat ’n wêreldwye probleem is en in Suid-Afrika gekulmineer word. Ek wil dus met die gedagte afsluit deur aan die agb. Opposisie te sê dat ons in Suid-Afrika—en ek meen hulle saam met ons—op die terrein van Wit-Swart-verhoudinge nie soek na ’n Iran nie; ons soek nie na ’n herhaling van die onluste in Soweto in 1976 nie. Meneer, ons as Nasionale Party soek, en ons beleid maak dit inderdaad moontlik, om die aspirasies van mense in Suid-Afrika, ook van Swart mense buite die Swart state, d.w.s. Swart mense in die stedelike komplekse, uiteindelik te akkommodeer op ’n manier wat nie probleme of plofbare situasies sal veroorsaak of aanhelp nie. Ek wil graag aan die Opposisie sê ons erken dat die politieke hond in Suid-Afrika ’n Soweto-stert het, maar ons wat die Regering verteenwoordig sal onnosel wees as ons toelaat dat die Soweto-stert die politieke hond in Suid-Afrika rondskud. Ons het mos Swart mense in die Swart state, ons het mos ook miljoene Swart mense buite die Swart state wat anders voel as sekere radikale denkers onder die Swart mense. Nou vra ek vir die agb. lid vir Houghton: Na wie moet ons luister? Want sodra ’n Swart leier positief praat oor die Regering se standpunt, word hy afgeskiet. Sodra hy negatief is, is hy ’n ware leier. Ek is oortuig daarvan dat ons as ’n Regering ook moet kommunikeer en konsulteer met die Swart leiers—buite die Swart state—wat vandag as radikale mense bestempel word. Want ek glo die NP het ook vir hierdie Swart mense buite die Swart state ’n boodskap; ’n boodskap van naasbestaan, ’n boodskap van ’n gemeenskaplike Suider-Afrikaanse strewe, binne die raamwerk van die Regering se beleid. Ek is absoluut oortuig daarvan dat daardie kommunikasie nodig is.

Ek wil egter graag ’n vraag aan die edele Minister stel in verband met die kwessie van menseverhoudinge in Suid-Afrika. Ek is oortuig daarvan dat ons vandag nog so ’n skrikwekkende gebrek aan kennis en insig van mekaar se benaderinge en mekaar se gevoelens het, d.w.s. ons as Blankes en die Swart mense, dat dit gebiedend noodsaaklik is dat ons in hierdie—en as ek dit mag sê, sê ek dit met respek—krisisuur van menseverhoudinge, beter insig en beter begrip moet hê. Ek wil dus vir die edele Minister vra of dit nie moontlik is dat ons ’n wetenskaplike verslag, miskien onder leiding van ’n liggaam soos die RGN in samewerking met die universiteite en ander instansies, kan kry waarin daar vir ons op ’n meer konkrete manier uitgespel word watter faktore van dit wat gesê word en dit wat gedoen word, ’n effek uitoefen op die standpunte van mense en die gevoelens van mense teenoor mekaar nie. So ’n verslag kan as kennisbron deur politici, akademici en almal wat oor menseverhoudinge praat, gebruik word. Want ek is seker, Meneer, dat terwyl die beleid van die NP bepaal dat ons die gelyke naasbestaan van mense erken, daar baie kwaadwillige elemente in Suid-Afrika is wat ons beleid op so ’n manier voorstel asof dit inherent mense as minderwaardig brandmerk en teen mense wil diskrimineer.

Ek glo, mnr. die Voorsitter, dat as ons so ’n samevattende verslag het waarop almal van ons kan werk as basis vir menseverhoudinge sal ons weet wat mense dink, hoe hulle sake sien en hoe hulle voel en hoe dinge hulle laat reageer. Aan die hand daarvan sal ons as Regering asook die Opposisie, wanneer ons praat en dinge aan die hand doen, beter as tans weet hoe dit wat ons sê, dit wat ons doen en ons uitlatings, die emosies en gemoedere van die ander mense ten goede of ten kwade beïnvloed. Ek is oortuig, … [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek wil graag my waardering betuig teenoor die agb. lid vir Innesdal vir die gedagtes wat hy hier uitgespreek het. Dit toon weer eens dat ons aan Regeringskant op wie die verantwoordelikheid rus om uitvoering aan sake te gee, ’n baie mensliker en realistieser houding inneem oor aangeleenthede rakende bevolkingsverhoudinge as wat die Opposisie wil toegee.

Ek wil graag vandag die aangeleentheid behandel wat deur die agb. lid vir Mooirivier aangeroer is, nl. die konstitusionele verhouding in sover dit Swart en Wit in Suider-Afrika raak. Dit is onteenseglik die belangrikste uitdaging dat ons as Blanke volk daarin moet slaag om die gesamentlike probleme van die volkere van Suider-Afrika op ’n gemeenskaplike basis moet aanpak en moet oplos. Elke volk en nasie het ook sy eie inheemse taak wat hy in eie reg en met eie inisiatief volgens sy behoeftes en wense moet oplos.

Deur die geskiedenis van die magspolitiek van die koloniale era, is ons, die volke van Suider-Afrika, kunsmatig binne een enkele politieke gesagstruktuur geplaas. Soos die ontrafelingspatroon hom van 1850 tot 1920 in Europa afgespeel het, so is die patroon wat ons tans in Suider-Afrika beleef die proses van volksbevryding en die uitbouing van menswaardigheid. ’n Mens kan alleenlik menswaardig wees as jy deel is van ’n bevryde volk. Dan kan jy as ’n volwaardige mens op gelyke voet assosieer met ander volwaardige mense van óf jou eie volk, óf diegene wat op hulle beurt deel is van ’n ander bevryde volk.

Samewerking, soos in die Europese Ekonomiese Gemeenskap en in Navo is eers vmgbare samewerking wanneer dit geskied op ’n basis van bevryde volkere wat deur vrywillige samewerking assosieer ter wille van mekaar se gemeenskaplike beswil. Daarom is dit die NP-beleid wat die beste kans op sukses het as dit toegelaat word om op ’n eerlike en opregte wyse te ontwikkel.

Die agb. lid vir Mooirivier het ’n vraag gestel in verband met die verhouding tussen die Swartes en die Wittes in Suider-Afrika. Hy het verwys na die feit dat die NP gekom het met ’n beleid wat die Blankes, Kleurlinge en Indiërs akkommodeer. Dan sê hy dat die NRP se beleid een is van ’n federale konfederale samestelling. Die een aspek wat onteenseglik is in enige staatsbestel, is dat daar oor die hele wêreld—ongeag of dit ’n federale of ’n konfederale beleid geld—dwarsdeur die geskiedenis ’n neiging bestaan het tot die sentralisering van mag. Dit is die aspek wat agb. lede van die NRP buite rekening laat.

Nooit.

Daar is die neiging tot sentralisering van mag. In enige federale of konfederale opset sal daar altyd so ’n neiging a.g.v. praktiese druk wees dat groter mag in die gesentraliseerde liggaam gesetel moet word. Ons sê dus daardie beleid is nie vir ons aanvaarbaar nie. Vir ander praktiese redes glo ons egter daarin dat hier in Suider-Afrika aparte vrye nasies moet wees, wat kan saamwerk op ’n vrywillige basis ter wille van ons gemeenskaplike beswil. ’n Voorvereiste daarvoor, voordat werklike samewerking kan plaasvind, samewerking op die basis van die erkenning van menswaardigheid, is dat dit noodsaaklik is dat hierdie individuele mense wat deel van ’n volk is, tot volle volkswording moet kom. Eers dan, wanneer daar ’n volkswordingsproses plaasgevind het, kan daar deur vrye keuse van elkeen van hierdie volkere op ’n basis van samewerking besluit word. Dieselfde was die geval in Europa toe mense na die Tweede Wêreldoorlog, 35 jaar gelede, nooit kon droom wat die toekoms sou inhou nie. Lande het teen mekaar geveg en mekaar gehaat, maar deur middel van die Schumannplan het hulle ten gunste van ’n stelsel van samewerking op die staal- en steenkoolverbruik gewerk. Dit het ontwikkel tot ’n ekonomiese samewerking; dit het ontwikkel tot samewerking op verdedigingsvlak deur die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie. Dit het gewerk tot nouer inskakeling by die Europese gemeenskapsmark eers van 6 en later van 9 lede. Dit alles het deur vrywillige samewerking geskied. Daar is die Raad van Ministers. In Junie sal hulle vir die eerste keer ’n Europese Parlement kies. Nie een van die nege lidlande van die Europese Parlement doen egter afstand van hulle volksoewereiniteit nie. Dit is ’n vrywillige samewerking op die basis van gemeenskaplike belang. Daar is verskeie raakvlakke hier in Suider-Afrika waar daar samewerking moet en kan wees op ’n vrywillige basis, soos bv. ekonomiese ontwikkeling, landbou-ontwikkeling, grondstofbenutting en -ontginning, gesondheidsdienste, vervoer- en kommunikasiereëlings, arbeidsreëlings en desnoods ook sulke ideologiese sake soos buitelandse beleid en militêre aangeleenthede. Maar hierdie sake moet geskied deur onafhanklike, selfstandige volkere wat vrywilliglik met mekaar saamwerk. As dit by wyse van die NRPbeleid op ’n federale/konfederale basis gedoen word, dan aanvaar ons van die begin af dat persone van verskillende status in ’n samestelling van een politieke konstellasie wat federaal of konfederaal is, geplaas word.

Waarom?

Omdat julle beleid heeltemal onprakties is. Julle hou nie daarmee rekening dat mense hulle menswaardigheid aan ’n eie konstellasie van nasies moet kan bou nie. As ons praat van ’n konstellasie van nasies hier in Suider-Afrika dan verwag ons dat hier selfstandige nasies sal wees wat vrywilliglik sal saamwerk in dié belangevlakke waar samewerking onvermydelik en noodsaaklik is.

Waar verskil dit van die NRP-beleid?

Dit verskil basies omdat julle dit in ’n enkelstaatstruktuur wil hê.

That is a lot of nonsense. [Interjections.]

Mnr. die Voorsitter, die edele Eerste Minister in sy aankondiging tydens die Nuwejaarsboodskap en op 7 Februarie, van die sentrale konsolidasiekomitee en die streekskomitees wat aandag moet gee aan ’n nuwe konsep, gee juis uitvoering aan hierdie gedagte. Dit is ’n absolute geloofsdaad van die edele Eerste Minister om nou in die proses wat ons reeds deurgegaan het, weer die idee na vore te bring dat daar nou uitvoering gegee moet word aan iets wat prakties is en wat internasionaal aanvaarbaar sal wees ook deur die Swart volkere van Suider-Afrika, en wat tot die gemeenskaplike beswil van al die volkere in Suid-Afrika kan plaasvind.

Not before the time.

As ons hiermee voortgaan, aanvaar ons dat ekonomiese ontwikkeling van net soveel primêre belang is. Eerstens is daar die ekonomiese ontwikkeling van al die volkere in Suider-Afrika in ’n gemeenskaplike ekonomie. Terselfdertyd moet daar egter net soveel prioriteit gegee word aan volksgerigte ekonomiese ontwikkeling. Daar kan nie maar net ’n deurmekaar ekonomiese ontwikkeling wees nie. Dit moet ’n spesifieke volksgerigte ekonomiese ontwikkeling wees. Daaraan het hierdie Regering reeds aandag gegee, maar dit moet gedoen word in samewerking met buitelandse nywerheidsbeleggers en in samewerking met dié nywerheidslande van die wêreld wat kan bydra tot ’n stabiele ekonomiese ontwikkeling in Suider-Afrika. Daar kan nie verwag word dat die klein Blanke bevolking van Suid-Afrika die totale las van ekonomiese ontwikkeling van geheel Suider-Afrika moet dra tot die peil wat ons reeds in ons land het nie. Dit moet gedoen word met buitelandse hulp. Dit kan ons alleenlik doen as daar ’n proses van vreedsame erkenning van mekaar se bona fides in Suider-Afrika is.

Mr. Chairman, I wish to claim the privilege of the second half-hour. I do not intend to follow the hon. member for Klip River in his argument or dispute with the hon. member for Mooi River in regard to the policy of the NRP. There are aspects to which the hon. member for Klip River has referred to which I shall refer in the course of my remarks, as indeed in regard to the speech of the hon. member for Innesdal. I just want to say in passing, Sir, that I think the hon. member for Innesdal made a useful contribution to this debate. He spoke with a good deal of sincerity. He expressed his fears of further unrest in South Africa, of revolution in South Africa. These are fears which are surely shared by all the people of South Africa. And if we are critical, as we are, of Government policy, it is for the very reason that we have the same fears as those of the hon. member for Innesdal. However, we differ fundamentally as to the way in which one can meet these fears which people have.

But let us tackle the matter positively.

Yes, as the hon. the Minister says, let us deal with the matter positively. I think that is absolutely correct I hope that we will be able to share our differences, that we will understand each other and not attack the sincerity or integrity of those people who offer views.

I want to join with other hon. members in wishing the hon. the Minister well in his new responsibility. I do not know whether I should congratulate or sympathize with him. We all realize that he has undertaken an immense task and he is going to need all his ingenuity to fulfil that task with credit I look forward to working with the hon. the Minister and I also look forward to crossing swords with him from time to time. I think that the hon. the Minister will bring new energy and new enthusiasm into his task. I think his personality and his approachability will be assets in his contacts, particularly with those people for whom he and his department are responsible. He will probably become known as the Co-operative and Developing Minister. The choice of name is an interesting one, Sir. But what is perhaps a little unfortunate is that the abbreviation in English comes to CAD. I hope that this will not be identified with the Minister or his department. That is just in passing, Sir. This morning the hon. the Minister spoke eloquently …

It is DCD not CAD.

It is Co-operation and Development.

No, it is the Department of Co-operation and Development.

Well, let us hope the hon. the Minister will get away with it on that basis. I hope that will work.

This morning the hon. the Minister spoke eloquently about the need to combine idealism with a practical efficiency. I hope we will have that idealism and practical efficiency but I hope also that we will have a degree of flexibility and pragmatism from the hon. the Minister. He has shown encouraging signs in the few months that he has held this post that he is prepared to be flexible and that he is prepared to be pragmatic. I hope he will continue to do so.

This seems to be the year for people to have visions and the hon. the Minister joined those people this morning. He gave us his vision but he did so in very general terms. Frankly, he did not tell us anything very new. This is the problem we have in this debate. As other hon. members have observed, Sir, we are now dealing with a Minister who has set up and is dependent upon a series of commissions dealing with his department. I think that is one of the problems we are going to have in this debate. The hon. the Minister told us of some very important commissions such as the commission on consolidation. He also told us of his consultations and negotiations with the private sector in an endeavour to inject additional capital into the homelands. These are all very important matters, Sir, but I had hoped that the hon. the Minister would give us a more detailed indication as to his vision, particularly in regard to the homelands issue, and where the homelands policy is going to lead us. That policy is after all held out to be the cornerstone of Government thinking in so far as their plans, for meeting the aspirations of the Black population are concerned.

The hon. the Minister told us this morning and reiterated the fact that it was the intention that these areas should become fully independent, should achieve full sovereign independence. The hon. member for Klip River supported that view as did other hon. members. I want to tell the hon. the Minister immediately, if that is in fact the aim of the Government, that there is a very urgent need then, I believe, for radical change in Government thinking on the entire homelands issue—radical change, not peripheral change, Sir. There is a very urgent need for a very radical change in the whole attitude towards homelands in South Africa. After more than a decade of separate development, of homelands development, experience has shown that at the end of all the separate development and the homelands development, all we are going to have in South Africa is what I would term a series of independent dependencies, ringed around a prosperous and a developed core of what we would term White South Africa. If one looks at the entire homelands concept after more than ten years—two decades in fact—…

You will have inter-dependencies.

Well, Sir, hon. members keep talking about independence. I believe it is a spurious independence because I believe that the more one looks at what has been achieved in the homelands so far the more one comes to the conclusion that in fact these are dependencies. They will forever be dependent on the rich core of South Africa which happens to be the so-called White South Africa. [Interjections.]

What would the hon. member call a country like Lesotho as far as that aspect is concerned?

Mr. Chairman, Lesotho does not belong to South Africa, it never has done.

That is not an answer.

We are dealing now with integral parts of South Africa. [Interjections.] It was not within the power of this Government to give independence to Lesotho; that was the responsibility of another Government [Interjections.] So the question is not relevant

Does the hon. member agree with the independence of Lesotho?

It is not my business, Sir. [Interjections.]

It is your business.

I am dealing with the South African situation. That country was given independence by another country. [Interjections.] I am dealing with what we are doing in South Africa. [Interjections.]

Did you agree with that independence?

Sir, we are dealing here with South Africans, Black South Africans as they happen to be, who are an integral part of South Africa I have been critical of and I have talked of the existing homelands as looking more like independent dependencies than really sovereign independent states. I say that this is so because there is no evidence of any real economic viability in any of the homelands at the present time, and over the years the Government has shown itself to be less and less concerned about the whole issue of economic viability as being a prerequisite to granting independence. I find this interesting too, Sir. In 1968 when the then Minister of Bantu Affairs outlined prerequisites for independence for homelands, he listed a number of these. Firstly, he said that they would have to have administrative experience in the management and control of government departments. Secondly, he said they would have to show reliability in all actions, especially in control of finance and budgeting, and display an integrity of purpose in public affairs. Thirdly, he said they had to pursue a democratic way of life and have a sense of responsibility and a desire for peaceful co-existence at home and with their neighbours. Fourthly, he said they had to have economic development with a displayed ability to provide jobs for homelands citizens. I am quoting from the speech made by the hon. the Minister in 1968 in the Assembly.

In 1970 this statement was qualified to the extent that the homelands—we were then told—did not necessarily have to be economically self-supporting in order to obtain independence. In April 1972 the Prime Minister, Mr. Vorster, said that economic viability was not a condition for starting independence negotiations.

We must ask why it is that pre-conditions for independence have been minimized through the years. Now we have a form of independence in terms of existing Government policy which will deprive Black South Africans of all claims to their political rights in the common areas and relegate them to citizenship in the homelands, homelands which are peripheral to the centres of activity. This sort of independence, Sir, appears to be available almost for the asking.

Mr. Chairman, in these circumstances one is led to the conclusion that economic underdevelopment in the homeland area is no longer a convenient reason for denying independence; it is a means by which continuing dependence on White South Africa will be assured. In other words, Sir, it is a devolution; it is a devolution of problems as much as it is a devolution of power to homeland leadership. The hon. the Minister shakes his head, but let us look at the homeland situation at the present time. Operating under Government policy until now, operating under the infrastructure created by this Government, what do we have? We have a situation where land allocation and consolidation is totally inadequate after 20 years. We have a situation where there has been minimal industrial development We have the situation where employment opportunities within the homelands are woefully inadequate, where amenities are lacking and where poverty is rife. This is the situation in the homelands today and the hon. the Minister has indicated that he is concerned about it When he spoke this morning, he said that he was aware of the need to cure these evils, and I think all of us must recognize this. It is these circumstances which compel me to say that if independence is granted to such homelands, they must inevitably become, as I have said, independent dependencies because they are always dependent, because of economic factors, upon White South Africa. If this happens, far from meeting the political aspirations of the Black people, the homeland concept will become a major factor in precipitating certain race confrontation and conflict in South Africa.

You are talking absolutely irresponsible nonsense.

This is my concern and this is where I join issue with the hon. member for Innesdal.

Irresponsible nonsense!

The hon. member may think that I am talking nonsense, but I think he talks irresponsible nonsense too. My fear of Government policy is that if it tries to give this sort of spurious independence to Black people it is going to create difficulties.

That is not true and you know it

Order! The hon. member for Lydenburg must withdraw that.

Naughty boy!

I withdraw it

These areas are economically depressed areas, peripheral to the centre of industrial and commercial activity of considerable economic prosperity in the remains of South Africa. This is not a new problem and has been evident in other parts of the world. It is an accepted economic fact that interaction between a developed cosmopolitan core and an undeveloped predominantly rural peripheral area generally redounds to the disadvantage of the peripheral area. This is a fact and people have seen this in other parts of the world. This situation tends to emphasize disparities in wealth and power and displays the potential for an escalation of these differences. This is the problem we are going to have in South Africa.

This morning the hon. the Minister talked about the “pendelaars” who commute to work from places like Umlazi to places like Durban. Those people are not going to remain oblivious of the difference between the place where they are going to spend their working days and the place where they are going to live. If they are living in so-called separate states and crossing foreign boundaries, as we were told this morning, the differences between the prosperous state and the less prosperous state are going to become more pronounced as time passes. This is what I see as the real danger to South Africa in the present situation, unless there is a radical change in Government thinking on the whole homelands question. With the commissions he has set up I hope that the hon. the Minister envisages such a radical change for South Africa because it cannot just be a minor change.

Against this general background of what I have said, I want to take a critical look at what the Government has done and is doing in terms of existing Government policy. In doing so I want to try to find the answer to the most vital and the most critical question in regard to the homelands which has certainly not been answered by the examples we have at present, viz. Transkei and Bophuthatswana This question, which I want to put specifically, is whether independent homelands, existing and potential, are capable of satisfying the aspirations of their own people and, therefore, of achieving international recognition; or alternatively, are they mere dependencies giving limited administrative rights to their own people and, because of their economic and other imperfections, merely vassals of the rest of South Africa This is surely the vital question, Sir, when one looks at the homelands and their future in the South African situation.

We will answer you on that; you need not worry about it.

I hope you will. I want now to look at some of these aspects in detail. There is the very vital question of land consolidation and land allocation. Until now, and even now, it is the policy, as I understand it, of the NP not to go beyond the confines of the 1936 legislation. That, I believe, is still the official policy of the party. The Prime Minister told us this in the no-confidence debate. It is true, Sir, that the Prime Minister has indicated, both to the homelands leaders and in the Assembly, that he would be prepared to rethink the situation to see to what extent he would be prepared to go beyond the confines of the 1936 Act. One welcomes the fact that there are regional commissions and a national commission sitting which are going to go into the whole question of consolidation. But again here, if they are going to work in terms of the dreams of the Nationalist Party’s spokesmen, the dreams of this hon. Minister, they will have to come up with fundamental changes against the thinking which has dominated NP policy up until the present time.

Does the hon. member support such changes?

I will come to that, Sir. It depends on what is going to happen to these areas. But I think there has to be a realistic assessment of their viability as geographic entities and of their economic viability. Sir, the indications so far of going beyond the 1936 confines are not all that encouraging, I am afraid. The comments that have been made by the Prime Minister have been very cautious and very tentative. In his speech in the Assembly earlier this session, he was at pains to stress the fact that it was not Government policy to extend the 1936 Act, and then he made this statement—

These are very tentative comments, Sir, and one is a little concerned as to the objectivity with which the politicians are going to deal with this situation. One is concerned for a number of reasons. Firstly, because we know that within the NP itself there have been and probably still are very severe divisions of opinion on the whole question of consolidation, on the whole question of going beyond the 1936 Act The hon. Whip shakes his head, Sir, as if this is the first he has heard about it. But we know that the previous Prime Minister as recently as last year said in Parliament that it was not the policy of the Government to go beyond the 1936 Act We know that the hon. the Deputy Minister of Development—and he is expecting this, I am sure—on a number of occasions has given expression to the view at NP congresses that it is not the intention of the Government to go beyond the 1936 Act. He has argued this very vehemently indeed.

Hy is baie verkramp.

Sir, I need not quote the speeches now because I did so during the budget debate. He said that further consolidation would lead to, what he termed, the “grootste twis in die geskiedenis van Suid-Afrika”. Mr. Chairman, the hon. the Deputy Minister made that speech six months ago. In the light of those sort of fierce reservations held by prominent members of the NP, I fear for the realism that will be found in the Government’s consolidation programme and their need to go beyond the 1936 Act. And I hope I am wrong, Sir, because I believe that if one is going to treat these areas properly, if one is going to look for real viability, one has to have a very close look at the whole consolidation question.

Sir, there is the other matter which I again want to deal with as part of the proof that these areas are still so much and so totally dependent upon South Africa. There is the financial situation in the homelands. They rely predominantly on the injection of funds from the South African Government to meet their expenditure, and their own revenue generated within is fractional. One sees this in all the homeland areas. Take kwaZulu for example. We find that in 1974-’75 the grant received from the Government was some R56 million. The locally generated revenue was some R16 million. In 1975-’76 they received R71 million from the Government while R20 million was generated locally; in 1976-’77, R78 million grant, R23 million from local revenue. There are similar situations in other homelands. If one looks at the per capita income of the inhabitants of the homelands, again this does not give one great encouragement that one can look at these areas—and this is what I am being critical about—on the basis of Government claims that they are or they can achieve independence almost at the drop of a hat. I say this is totally erroneous thinking. If one looks at them as backward areas of South Africa, that is another matter. We on this side of the Committee have repeatedly indicated that we believe that these are underdeveloped areas and we would support any real attempts that are made realistically to develop these areas for the benefit of the communities which live within those areas and for the total benefit of South Africa. On that basis, Sir, we would give support and we will give support to constructive steps that are taken by the hon. the Minister. But we cannot accept the claim that in fact these are areas which should become totally sovereign independent states separate from South Africa. We believe that that is against the interests of the people concerned; we believe it is against the interests of South Africa.

Mnr. die Voorsitter, wat die agb. lid vir Musgrave vanmiddag gedoen het, was om hier standaarde neer te lê—en hy het vorige Ministers en andere aangehaal—en te sê waaraan ’n staat moet voldoen om onafhanklik te word. Hy het gesê dat alle state in Afrika nie aan die vereistes van onafhanklikheid voldoen nie en dat geen staat in Afrika eintlik onafhanklik behoort te geword het nie.

Dit is nie wat hy gesê het nie.

Meneer, ek wil nou aan die agb. lid sê dat seifs die werklike kolonialiste van Brittanje verder in hul denke gevorder het as hy. Hy is nog steeds op daardie punt waar hy voel dat hierdie state nie onafhanklik kan wees nie. Die ou koloniale gedagte is nog steeds in sy denke. Selfs die werklike kolonialiste van Brittanje het reeds verby daardie punt beweeg waar die agb. lid nog steeds vassteek.

Die agb. lid sê Transkei en Bophuthatswana kan nie in werklikheid onafhanklik wees nie. Maar die ekonomie van Transkei is sterker as die ekonomieë van die BLSlande saam. Transkei se bevolking is ongeveer net so groot as die gesamentlike bevolkings van daardie drie lande. [Tussenwerpsels.]

Daar is vanoggend verwys na die mense wat in Lesotho woon, ook na dié wat in Botswana en Swaziland woon en wat in Suid-Afrika werk. Ek kan egter aan u sê, Meneer, dat indien Suid-Afrika sy deure vir daardie mense sou sluit, hulle ekonomie onmiddellik geruïneer sal wees. Dit is wat politieke soewereiniteit en ekonomiese interafhanklikheid beteken.

Ek stem honderd persent saam met die agb. lid vir Kliprivier. Wat op die oomblik in Suid-Afrika gebeur, is ’n magtige geskiedenis wat besig is om te ontplooi. Dit is ’n herhaling van die geskiedenis van Europa. Wat in Europa gebeur het, word nou in Suid-Afrika herhaal. In een stadium was Europa ook net een kontinent waar verskillende volke gewoon het, maar daar was konfrontasie en konflik en die onderskeie volke het onder mekaar oorlog gevoer en mekaar uitgewis. Eers toe vryheid deur territoriale skeiding aanvaar is, het samewerking, ontwikkeling, vrede, voorspoed en vooruitgang gekom.

Nou wil ek vir die agb. lid sê dat Suid-Afrika tot 1948 as ’n eenheid geregeer was, want daar was net een parlement wat besluite vir al die state geneem het Onder die vorige Sap-bewind, waarvan al daardie agb. lede deel was, is seifs die kapteins, die stamowerhede, uitgewis. Enige vorm van plaaslike bestuur onder die Swart mense is uitgewis en hulle is deur drie Blanke verteenwoordigers in die Parlement verteenwoordig. Die Parlement het die hele Suid-Afrika regeer. Tot in daardie stadium was daar hoegenaamd geen ontwikkeling van die Swart state nie. Die werklike ontwikkeling van daardie state het begin toe ons die begrip van vryheid en ontwikkeling deur territoriale skeiding ingevoer het, d.w.s. toe hulle hul eie regerings begin kry het.

Nou sê die agb. lid dat hierdie Swart state verarmde staatjies is, dat daar niks gebeur nie en dat daar nooit iets sal gebeur nie. Meneer, ek wil vir u sê u weet mos dat die hele Westerse Wêreld in die afgelope paar jaar—van 1970 tot tans—in ’n ekonomiese resessie verval het waartydens groeikoerse laag of negatief was. Suid-Afrika het in dié tydperk jare beleef waarin daar soms slegs ’n groeikoers van ½% per jaar was. Die hoogste was 4%. Die posisie is nie dieselfde in die Swart state van Suid-Afrika nie, behalwe dié wat onafhanklik geword het Uitgesonderd laasgenoemde was die reële groeikoers binne daardie state tussen 1970 en 1975, 8%.

That proves nothing.

Daar is honderde lande in die wêreld wat so ’n groeikoers begeer. Nou vra ek daardie lid om aan my ’n land in die Derde Wêreld te wys wat daardie groeikoers kon handhaaf …

One plus one is one hundred per cent.

… en waar soveel ekonomiese ontwikkeling plaasgevind het. Die agb. lid sê daar is nie ekonomiese ontwikkeling nie. ’n Mens kan mos nie verwag dat wanneer jy met niks begin, soos ons in 1948 met die Swart state moes begin het, daar binne ’n paar jaar ’n magtige ekonomie opgebou moet wees nie. ’n Mens moet kyk na die tempo waarteen groei en ontwikkeling plaasgevind het. Die ekonomiese groei wat in die Swart state van Suid-Afrika plaasvind, is ongeëwenaard in Afrika. Daar is nie ’n plek in Afrika waar dit teen dieselfde tempo as in Suid-Afrika plaasvind nie.

One can look at Nigeria.

Dit geld vir alle terreine en nie alleen vir die ekonomiese terrein nie.

Meneer, voordat ek na daardie agb. lid verwys, wil ek net een punt opklaar met die agb. lid vir Mooirivier, nl. sy uitlating dat daar jare was waarin ons nie bewilligde geld spandeer het nie.

Was daar nie so ’n jaar nie?

Nie vir grondaankope nie.

Daar was mos een jaar toe R25 miljoen opsygesit is? [Tussenwerpsels.]

Moet my nou nie van stryk probeer bring nie. In die jaar 1975 het die Parlement R25 miljoen begroot en ons het R57 miljoen spandeer, omdat die Tesourie ons toestemming gegee het om voort te gaan asof daar ’n reserwefonds was. Dit was die jaar toe ons ekonomiese probleme ondervind het In September is ons spandering ingekort, maar toe het ons alreeds R57 miljoen spandeer.

Feit is dat ons elke jaar ’n bietjie oorspandeer het Ek wil die agb. lid in alle ordentlikheid reghelp want hy verkeer onder ’n wanindruk. Ek wil dit doen omdat hy ook vandag ’n baie positiewe toespraak gelewer het Meneer, wanneer ons ’n aanbod aan ’n persoon gemaak het, rus daar ’n verpligting op die Staat; dan is die Staat gebind want ons het in so ’n geval ’n kontrak met die persoon gesluit. Die geld is op die stadium nog nie uit die Staatskas geneem nie; dit is nog steeds daar. Ons het egter die aanbod gemaak en die geld is dus reeds gespandeer en kan vir niks anders aangewend word nie. Dit gebeur soms dat ons ’n aanbod maak en die persoon ’n maand kry om die aanbod te aanvaar. Daarna neem dit van twee tot drie maande voordat die transport plaasvind. Ons betaal eers op die datum van oordrag. Gevolglik is daardie geld reeds verbind. Teen die einde van ’n finansiële jaar bevind ’n mens jou in die posisie dat al die miljoene rande wat op die manier reeds gespandeer is, rekenkundig nog in die Staatskas is. Dit is egter reeds verbind en kan nie op ’n ander wyse in die boeke aangedui word as „nie gespandeer” nie. Dit is egter onherroeplik verbind. Dit is ’n rekenkundige verskynsel wat nie daarop neerkom dat die geld nie gespandeer is nie. As die boeke vir 1978 finaal opgeskryf word, sal gelde aangedui word wat nie gespandeer is nie. Soos ek verduidelik het, het ons in werklikheid ’n paar miljoen rand oorspandeer.

Ek wil een dingetjie aan die agb. lid sê. Hy wou weet waarom hulle beleid nie in Suid-Afrika toegepas kan word nie. Daardie beleid sal werk as hulle die federale deel weggooi en net die konfederale deel oorhou.

Wat wil hulle met albei maak?

Nee, Meneer, dan begin hulle die regte koers inslaan. [Tussenwerpsels.] Kyk, hulle het eers net ’n federale beleid gehad. Toe kom hulle agter dit wat ons nog altyd verkondig het, nl. dat state soewerein onafhanklik moet word en dat hulle dan op ekonomiese, tegnologiese en al die verskillende maniere moet saamwerk; hulle moet nie-aanvalsverdrae sluit; en hulle moet maak soos die EEG. Daarom het hulle die konfederale begrip bygebring omdat Suid-Afrika se geskiedenis ver genoeg gevorder het Hulle sal nog die punt bereik waar hulle die federate begrip totaal sal verwerp en by die konfederale begrip sal uitkom.

Julie sal die punt bereik.

Daarna sal hulle op ’n sinvolle basis kan gesels; dan sal hulle regkom.

Ek sal u bewys.

Meneer, ek wil oor die kwessie van konsolidasie die volgende aan die agb. lid vir Musgrave sê. Hy het al by drie of vier geleenthede oor die aangeleentheid gepraat Ek dink die agb. lid het al ’n paar keer antwoorde in die verband gekiy maar hy vra elke keer weer dieselfde vrae. Die Eerste Minister het in die wantrouedebat ’n aankondiging gemaak waarin drie elemente opgesluit was. Eerstens het die agb. Eerste Minister sekere doelstellings neergelê. Hy het sekere riglyne neergelê en die masjinerie verduidelik van hoe hierdie dinge verwesenlik moet word.

Die doelstellings wat die agb. Eerste Minister uiteengesit het, was eerstens dat dit waarmee ons besig is, versnel moet word. Dit moet vinniger afgehandel word. Tweedens moet daar wetenskaplik en deurtastend ondersoek ingestel word om te bepaal of die mate van fragmentasie, nadat die 1975-voorstelle uitgevoer is, nie verminder kan word nie en of daar nie groter konsolidasie teweeggebring kan word nie. Hy het ook gesê daar moet vasgestel word of dit wat in 1975 besluit is, voldoen aan die oogmerke wat ons vir onsself gestel het, nl. dat ons vrye volke wil hê wat polities soewerein langs mekaar moet leef. Dit is die onderwerp van die ondersoek. Ons moet vasstel of dit wat ons het, aan daardie vereistes voldoen. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek staan net op om die agb. Adjunkminister die geleentheid te gee om sy toespraak te voltooi.

Mnr. die Voorsitter, nou het die agb. Eerste Minister sekere riglyne neergelê.

Ek wil die agb. lid vir Hillbrow hartlik bedank dat hy my die geleentheid gegee het om voort te gaan.

Wat is die derde riglyn?

Ek gaan die tien riglyne nou-nou behandel. Voordat ek daarby kom, wil ek eers ’n argument van die agb. lid behandel. Hy het gesê ons moet radikaal dink in terme van die Swartstaatbeleid wat die hoeksteen van ons beleid is. Dit is so dat die Swart state die hoeksteen is van hierdie land se beleid. Nou sê die agb. lid ons moet radikaal dink. Wat in Suid-Afrika gebeur en wat in die afgelope aantal jare deur hierdie Regering en die Swart regerings saam gedoen is, is absolute radikale dinge as ’n mens dit met die wêreld vergelyk.

Meneer, die 6,2 miljoen ha waarop daar in 1936 besluit is om by die bestaande grond te voeg—dit is byna aangekoop op 600 000 ha na—is meer as die oppervlakte van Taiwan en Israel saam. Dit is die grootte van die grond wat ons aangekoop het. Ek vra aan die agb. lid watter land dit kan sê. [Tussenwerpsels.] Is dit nie radikaal as ons grond wat so groot is as die oppervlakte van twee lande saam, aangekoop het nie? ’n Klein klompie mense koop ’n oppervlakte grond aan wat groter is as dié van twee ander lande saam. Dit is groter as Israel en Taiwan saam.

Wat van Hong Kong?

Meneer, die mense wat in Taiwan en Israel woon, is meer as die totale Swart bevolking. Die grond wat ons aangekoop het, is meer as die oppervlakte van Nederland en Libanon saam. Dit is min of meer gelykstaande aan die oppervlakte van België en Switserland saam. Wil die agb. lid vir my sê dit is nie radikaal nie? Wil die agb. lid vir my sê dit is nie dramaties nie, Meneer? Dit is die dinge wat ons doen. En die mense van Suid-Afrika het gedemonstreer dat hulle, ter wille van ’n vreedsame voortbestaan, bereid is om radikale dinge te doen. Maar dit is egter nie gedoen in die rigting wat daardie agb. lid verlang nie, maar in die rigting van afsonderlike ontwikkeling.

Ek wil u op een klein voordeel van hierdie dinge wys, Meneer. Die agb. lid sê die state kan nie afsonderlik bestaan nie. Die Swart bevolking van die VSA is ’n bietjie groter as die Swart bevolking van Suid-Afrika. Die VSA is egter 7½ maal groter as Suid-Afrika en het baie meer bewerkbare landbougrond, nl. 40% terwyl Suid-Afrika maar 12% het Weet u wat het met die Swart mense in die VSA gebeur? In 1950 was hulle grond meer as 5 miljoen ha. Dit het gedaal tot 1½ miljoen ha Meneer, ons het 6,2 miljoen ha grond aangekoop. In die magtige VSA besit die Negers slegs 1½ miljoen ha. [Tussenwerpsel.] Dit is gelyk aan 0,1%. [Tussenwerpsel.] Meneer, die agb. lid plaas ons gedurig in die beskuldigdebank. Hy sê die Swart state het nie genoeg grond nie en dit is Suid-Afrika se skuld. Die Swart man in Suid-Afrika se grond neem elke jaar toe as gevolg van die beleid van afsonderlike ontwikkeling, terwyl hulle in die VSA 1½ miljoen hektaar het wat ’n minimale persentasie is in vergelyking met die van Suid-Afrika.

They can buy their land anywhere they like. [Interjections.]

Ek wil die riglyne wat die edele Eerste Minister neergelê het, behandel. Die edele Eerste Minister het baie belangrike riglyne neergelê en die agb. lid moet daardie riglyne lees. Hy sal dan vind dat die edele Eerste Minister hierdie saak op ’n baie, baie vaste grondslag geplaas het wat voorsiening maak dat al die aspekte ondersoek moet word. Eerstens het die edele Eerste Minister gesê dat die ekonomiese ontwikkeling van die Swart state van Suid-Afrika is die hoogste prioriteit en die aanbevelings van die ondersoekspan moet hierdie prioriteit nie benadeel nie. In verband met die ekonomiese ontwikkeling van die Swart state en dié van Suid-Afrika het die edele Eerste Minister ’n baie belangrike riglyn neergelê. Ons het gehoor dat volgens die syfers wat die Departement van Arbeid beraam het, daar teen die einde van die eeu, behalwe die mense wat nou in die arbeidsmark is, nog 8 miljoen sal bykom. Die edele Eerste Minister het gesê: Julie moenie die ekonomie van Suid-Afrika vernietig sodat daar werkloosheid sal heers en daardie 8 miljoen mense nie geakkommodeer kan word nie.

Die agb. lid vir Houghton het vanoggend van die verstedelikingsproses gepraat. Ons is bewus daarvan. Verstedeliking is ’n verskynsel van die twintigste eeu en daardie verstedelikingsproses moet plaasvind. Dit is dus nou belangrik om vas te stel waar die grense van hierdie Swart state sal wees, sodat die verstedelikingsproses ook binne daardie state kan plaasvind. ’n Mens kan immers nie verwag dat ’n staat moet ontwikkel sonder die proses van verstedeliking nie. Verstedeliking het egter ’n ekonomiese basis nodig en ons weet dat daar sekere plekke in Suid-Afrika is wat gunstig is vir ekonomiese ontwikkeling.

Presies.

Daar is ook ander plekke wat minder gunstig is vir ekonomiese ontwikkeling. Dit is in alle lande die geval. Die edele Eerste Minister sê nou dit moet in aanmerking geneem word wanneer die kommissie die lyne gaan trek sodat hierdie state se lyne so getrek sal word dat ’n gunstige ekonomiese klimaat ook daar ’n rol sal speel. [Tussenwerpsels.] Ons weet vandag dat daar in die bestaande Swart state plekke is waar daar ’n gunstige ekonomiese klimaat heers. Die edele Minister het van Babalegi gepraat.

I am sure …

Daar is baie ander plekke.

Waar?

Ons sal die ekonomie van Suid-Afrika en dié van die Swart state vernietig as ons daardie plek met ’n gunstige klimaat gaan verwyder. Die Progressiewe Party sou dit verwyder het. Dit sal mos die Swart staat vernietig as daardie gunstige ekonomiese plek verwyder word uit die Swart staat en na Suid-Afrika oorgeplaas word. Dit is die faktore. [Tussenwerpsels.]

Make it all one country.

Ek wil nou ’n ander punt aan die agb. lid stel. Die agb. Minister het die kwessie van pendelaars aan die agb. lid genoem, mense wat 1 miljard rand verdien in Suid-Afrika. Dit is geld wat beskikbaar is vir die ontwikkeling van daardie Swart state. Dit is nie nodig om die geld by die belastingbetalers van die Swart state of by die belastingbetalers van Suid-Afrika te gaan haal nie. Dit is geld wat eerbaar verdien is. Dit is hulle trots om daardie geld in hulle vaderland te belê. Ek het dit vantevore gesê en ek wil dit herhaal dat ons gaan probeer reel dat ’n groep agb. lede van hierdie Parlement vanjaar kan gaan kyk hoedat geld wat op hierdie manier verdien is, in hulle vaderland belê word om damme te bou, om skole op te rig en om ontwikkelingsprojekte aan te pak. Ek wil vir u sê, Meneer, dat dit ware vryheid is. Daardie mense ondervind die bevrediging van sukses deur te sien hoe hulle land ontwikkel. Ek glo dat die grootste begrip wat nog ooit in Suid-Afrika posgevat het ten opsigte van menseverhoudinge en volkereverhoudinge, die begrip is van vryheid deur territoriale partisie. Ons sien dit in die praktyk. Die agb. Eerste Minister het hierdie riglyn neergelê nl. dat ekonomiese ontwikkeling nie benadeel moet word nie.

Die agb. Eerste Minister het as tweede riglyn aangegee dat om konsolidasie teweeg te bring, daar outomaties uitruiling van grond tussen state moet plaasvind. Ons wil nie dieselfde fout begaan as wat die koloniale moondhede gemaak het om grense tussen volke vas te stel en sodoende ’n volk in twee lande te laat woon nie, of om die grense so te trek dat twee volke binne een land woon nie. Dit is wat konflik in Afrika veroorsaak. Dit is daardie konfliksituasie wat deur die Marxistiese magte uitgebuit word. Ons gaan nie op daardie manier konsolideer dat ons ’n konfliksituasie binne elkeen van hierdie state wat tot stand kom, gaan skep nie. Daarom het die agb. Eerste Minister gesê daar moet ook gekyk word na die konsolidasie van volke. Wat help dit as ’n mens vir ’n volk ’n land gee, terwyl daardie volk nog in drie ander verskillende lande sit Om daardie rede moet na hierdie dinge gekyk word. Daar sal samewerking nodig wees, ook van die kant van die Swart mense. Daar is gesê dat ek gesê het dat hierdie saak kan lei tot die grootste twispunt. Dit is ’n baie diep emosionele saak. Ek was teenwoordig by vergaderings waar Swart mense gesê het hulle moet ander Swart mense se grond kry sonder om te onderhandel. Op hierdie terrein word Suid-Afrika die katalisator om die onderhandelinge tussen daardie verskillende state moontlik te maak, d.w.s. om gronduitruiling moontlik te maak om groter konsolidasie teweeg te bring. Daarom is dit belangrik dat ons hierdie saak nie emosioneel moet benader nie, maar dat ons dit op ’n bedaarde manier sal benader. Ons moet saamwerk en die betrokke Swart state moet geraadpleeg word want van hierdie grond behoort aan hulle.

Julie moet ook buigbaar wees.

Ja, Meneer. Daarom het die agb. Eerste Minister gesê dat om sinvol te konsolideer, uitruiling sal moet plaasvind. U kan na die kaart van die Swart state kyk, en u sal sien dat dit ooglopend is dat indien daar nie uitruiling tussen Swart state plaasvind nie, as ons die Blanke staat heeltemal buite rekening hou, sal konsolidasie nie kan plaasvind nie. Dit is dus belangrik. Ek wil sover gaan as om te sê dat ons hier nie met slegs een ding te doen het, nl. die geografiese konsolidasie van hierdie gebiede nie. Ons het te doen, soos die agb. Eerste Minister gesê het, met die ekonomiese konsolidasie, die konsolidasie van volke en ’n hele reeks bykomende faktore. Die dinge is nie altyd positief met mekaar gekorreleer nie. Partykeer werk hulle op ’n teenoorgestelde manier. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek moet die agb. Adjunk-minister gelukwens met een van die skitterendste toesprake wat ek lank laas ten opsigte van hierdie onderwerp gehoor het.

Hoor, hoor!

Die agb. Adjunkminister het nie alleen die agb. Opposisie se monde gesnoer nie. Myns insiens het hy vandag hier ’n les gegee aan die wêreld om te kom kyk wat hierdie Regering en meer spesifiek hierdie Departement vermag het, en te sien hoe verhoudinge tussen volkere gereël moet word en hoe sake tussen volkere uitgepluis en beplan moet word. Ek wil vir hom baie dankie sê vir ’n skitterende toespraak.

As teks vir my toespraak, wil ek aanhaal uit ’n toespraak van die agb. Minister van Plurale Betrekkinge en Ontwikkeling in kolom 295 van Hansard, 1979. Dit lui soos volg—

Ek dink die agb. Adjunk-minister het vandag vir ons hier ’n pragtige voorbeeld van al daardie elemente gegee, nl. dit wat deur die Regering gedoen word sowel as deur die agb. Minister en sy agb. Adjunk-ministers wat aan die spits van sake staan, om dit wat die Regering vir Suid-Afrika wil hê en wat ons as volk wil hê, te bewerkstellig. Ek wil hierdie teks gebruik en sê dat ons hoop en skeppende dryfkrag in Suid-Afrika moet hê om in belang van die Blankes in Suid-Afrika, maar ook in belang van die Swart volkere van Suid-Afrika, sekere dinge te bewerkstellig.

Navorsing deur Benbo het statistieke opgelewer wat daarop dui dat daar jaarliks heelwat minder werkgeleenthede in die Suider-Afrikaanse Swart state beskikbaar kom as die aantal arbeiders wat in hierdie lande tot die arbeidsmag toetree. Die resultaat is dat ’n groot persentasie arbeiders uit hierdie Swart vaderlande hulle jaarliks na die Blanke deel van Suid-Afrika wend om daar werk te bekom. Toestroming van Swart mense vind dus plaas veral na ons metropolitaanse gebiede in die Blanke deel van Suid-Afrika. In hierdie proses moet Blank Suid-Afrika dus werkgeleenthede voorsien en skep vir die aanwas van Swart mense wat in Blanke gebied woon, asook vir ’n groot persentasie van die arbeidsaanwas in Swart vaderlande. Solank hierdie situasie voortduur, sal Blanke Suid-Afrika deur ’n al groter wordende stroom van Swartes verswelg word, baie van dié mense komende van onafhanklike Swart state, en sal situasies soos dié van Kruispad hulself al meer en meer in die toekoms voordoen. As ons nou wil verhoed dat die Blanke, die Kleurling en die Indiër in ’n eie woonland in getalle oordonder word deur Swart mense van moontlik onafhanklike Swart state, sal daar dramaties opgetree moet word. Eerstens sal werksgeleenthede binne sowel as teenaan Swart vaderlande geskep moet word sodat (a) Swart mense in hul eie vaderland kan woon en werk; en (b) in hul eie vaderland kan woon en hul arbeid op ’n daaglikse of weeklikse pendelbasis in die Blanke gebied kan verkoop. Kundige en ervare Swart mense wat reeds in die Blanke gebied in die handel of in die nywerheid en in die administrasie hul merk gemaak het moet oorreed word, in staat gestel word en aangespoor word om hierdie kundigheid wat hul in Kaapstad, of in Soweto verwerf het, in hul eie vaderland te gaan aanwend. As voorbeeld wil ek ’n geval noem wat vir my baie lofwaardig was, en dit is dié van dr. Albert Wessels. Hyhet ’n Swart man wat sy regterhand was in staat gestel om binne sy eie vaderland ’n ondememer in die motorbedryf te word. Dit is wat ek bedoel. [Tussenwerpsels.]

Would you like to see the speeches I make overseas; you would be surprised.

Mnr. die Voorsitter, daar is te veel Blankes in Suid-Afrika veral wat namens dié Swart mense praat, wat die kundigheid van hierdie Swart mense gebruik maar te selfsugtig is om hierdie mense in staat te stel om die braakland van ondernemerskap in hul eie vaderland te gaan benut. Ek wil dit herhaal. Daar is te veel Blankes in Suid-Afrika wat die kundigheid van hierdie mense gebruik maar te selfsugtig is om hierdie mense in staat te stel om die braakland van ondernemerskap in eie vaderland te gaan benut.

Ons het die Stedelike Stigting vandag wat groot bedrae geld uit die privaatsektor bekom. Die Stedelike Stigting stel hom ten doel om o.a. beter huisvesting en ander fasiliteite vir Swart mense in Blanke stedelike gebiede te skep. Dit is ’n lofwaardige poging, Meneer. Ek vra myself af of dit nie verdere toestroming na Blanke gebiede aanhelp nie? Maak dit nie die Swart stad in die Blanke gebied aantrekliker vir die Swart man as die plek waarvandaan hy in sy eie vaderland kom nie? Ek wil vandag die beswaring maak—ek wil daarvoor pleit—dat, soos ons vandag ’n Stedelike Stigting het, ons ’n tuislandstigting, of ’n volkerestigting, of ’n vaderlandstigting, of ’n statestigting—noem dit wat u wil—in die lewe moet roep. Dit moet ’n stigting wees wat vir Suid-Afrika sowel as sy Swart buurstate van groot belang sal wees.

Die NP-regering en die agb. Adjunkminister het vandag ’n pragtige voorbeeld daarvan gelewer. Die Regering het in die verlede en is tans besig om ontsettend baie te doen vir die ontwikkeling van die vaderlande van die Swart volkere in Suid-Afrika. Ek wil vra of die tyd nie aangebreek het nie dat die privaatsektor met dieselfde entoesiasme as wat hy die Stedelike Stigting op die been gebring het, pogings sal aanwend om ’n tuislandstigting op die been te bring ten einde die Swart stad in die tuisland só te ontwikkel dat dit geleenthede vir die Swart mense kan aanbied. Ek wil graag sien dat so ’n tuislandstigting hom sal beywer, eerstens, vir die ontwikkeling van die stad in die tuisland sodat huisvesting, sport en ander fasiliteite, asook die sosiale infrastruktuur vir die Swart man daar aantrekliker sal wees as die in Soweto, Langa en Nyanga; tweedens, dat so ’n stigting hom sal beywer vir die skepping van meer werkgeleenthede in die Swart vaderlande; derdens, dat so ’n stigting hom sal beywer om kundige Swart mense in die tuislande, sowel as die wat hulle in die Blanke gebied bevind, raad te gee, finansiëel in staat te stel, hulle te oorreed en hulle op te lei om binne hul eie vaderland die braakland van ondernemerskap te gaan benut. Hier kan ek miskien die voorbeeld noem van Boesman Letebe, ’n Tswana, in die Klarakapingdistrik naby Kuruman. Boesman Letebe was die veewagter van Oom Lewies Kemp. Sover ek weet boer Boesman Letebe vandag met 1 200 koeie en dan het hy nog duisende stuks kleinvee. Bo en behalwe dit is hy die eienaar van ’n hele aantal besighede. Hy is ’n Swart man wat nie uit sy vaderland weggetrek het om vir ander mense te gaan werk nie. Hy het die braakland van ondernemerskap opgeneem en ’n ontsettende groot sukses daarvan gemaak. Vierdens moet so ’n stigting hom beywer om Swart studente opleiding aan universiteite en kolleges en in bedrywe te gee, op voorwaarde dat hy dan sy kennis en sy kundigheid binne sy eie vaderland sal gaan aanwend.

In die gebied aangrensend aan my wêreld lê ’n braakland vir die kundige Swart man. Daar is geleentheid vir dié wat in boerdery belangstel; vir dié wat in besigheid belangstel. Die braakland lê daar. Ek hoop dat die privaatsektor met dieselfde entoesiasme na vore sal tree om so ’n stedelike stigting te stig waardeur ons hierdie ideale kan bereik. Ek wil afsluit deur te sê dat hier ’n braakland lê vir ’n skeppende, geïnspireerde nasionale gees. Dit is in belang van die Wit sowel as die Swart volkere van Suider-Afrika dat daar met groot spoed en ywer en entoesiasme die hand aan die ploeg geslaan word.

Mr. Chairman, the hon. member for Kuruman has introduced quite a novel idea. On the surface I would have no quarrel with there being such a foundation to assist those who live in the rural areas, particularly those who live in the homeland areas. But the premise on which he bases it, of course, is quite false. The hon. member suggests that what we should do is to make absolutely sure that Blacks stay in the areas in which they were born or from which they have sprung. If we were to apply that to all the hon. members across the way, which frankly I would like to support, then it would be like telling the late Dr. Malan that he should have stayed in Piketberg and serve his own people there. What the hon. member suggests, Sir, is a lot of nonsense.

Why don’t you go back to where you came from?

This is the cardinal difference between that side and this side of the House. We believe that a man should have the right to have mobility within his own country. But that hon. member and that Party want to hold back the sea. They want to stand and watch the sea going past them until they begin to drown. Before they drown, I appeal to them to come to their senses.

I would like to add my own congratulations to those already extended to the hon. the Minister in his new post He has a very difficult job to do. I want to say to him in particular that I was delighted at the extremely good start he made in regard to the new responsibility that he has. I refer very specifically to the work he has done in connection with the Crossroads community. The community at Crossroads, which is only a stone’s throw from where we are now, has been living under the threat of demolition almost since the day Crossroads was established as an emergency camp. One does not need a great deal of imagination to realize what the effect of this must have been upon 20 000 people, young and old, parents and children. The first sign of hope emerged from this new Minister with a new name and a new department. In a most vivid way he stated in a statement to the New York Times—

i.e. the Crossroads camp—

I believe that that is going to be a slogan, if you like, that is going to accompany the hon. the Minister through the rest of his life and his work. I think it is going to be a tribute to him. This was in marked contrast to the attitude of his predecessors. This was in November of last year. From that time the sword of Damocles that had hung over the Crossroads community for so long, was blunted until April of this year when it was removed entirely. The final decision regarding the Crossroads community did not take place in a vacuum. It took place after many hours and days of discussion and negotiation between the Minister, his department and his officials directly with the Crossroads committee and with certain community leaders in Cape Town. I want to remind this Committee that the hon. the Deputy Minister of Plural Relations and Development, when he described some of the very people who finally assisted the hon. the Minister to reach his decision, talked about the news media, the academics, the intellectuals, the churchmen and the humanists who were conducting a campaign to discredit the Government

That is quite true.

No, it is not at all true, because the very people that that hon. Deputy Minister had in mind were the people who assisted the hon. the Minister, and I defy the hon. the Minister to state the contrary.

The hon. the Deputy Minister was of great assistance to me in arriving at a solution to this problem.

I am quite sure, Sir, but the attitudes are very different The attitude of the hon. the Minister is to resolve matters by negotiation, by direct contact I say that if the hon. the Minister is prepared to go to the areas of conflict, the areas of discord, the areas of dissension, like Crossroads, and see for himself, instead of making long-range decisions, then I think that his service in this department is going to augur very well not only for Crossroads but for the Black people and all of us in South Africa.

So, Sir, I commend the hon. the Minister for what he has done there. I want to remind the Committee of the extent of what has taken place. I said this was in stark contrast to the hon. the Minister’s predecessors and the sometimes insensitive and inhumane statements made by many of them in the past. This hon. Minister’s approach was a basically humane one, a sensible one, that sought to resolve a dilemma which had placed South Africa once again on the agenda of the world. The solution proposed by the hon. the Minister involves the establishment of a new township on a site between Nyanga and Guguletu, not far from the present Crossroads, which has space for 2 575 sites. I want to suggest—and I hope I am right—that there will grow there a new Crossroads which will help South Africa move away from a Crossroads of conflict to a Crossroads of peace.

The hon. the Minister in his statement excluded certain categories: Firstly, criminals convicted of offences involving fines of more than R500 or imprisonment of more than six months, and there can be very, very few in Crossroads who would fall into this category; secondly, vagrants and persons or families with no visible and legitimate means of support; and thirdly, people who may be offered jobs and housing in Transkei. But, on the other hand, the hon. the Minister went on to say that housing and sites would be available for, understandably, the 10(1)A and B people, but in addition—and this is very significant—contract workers living with their families at Crossroads. I think everyone of us in this Committee must commend an action which seeks to unite families rather than to divide them. We have an enormous problem in this country in this regard, and I want to say that if this is the mood and the spirit in which the hon. the Minister is going to tackle this enormous task, then we shall support him and co-operate with him all the way.

Thirdly, housing would be provided for families where the breadwinner earns a living as a craftsman, or a person rendering an informal service to the community; and fourthly, what we could call the hardship cases—persons or families who, by reason of having been uprooted or through other circumstances, deserve special consideration with a view to avoiding hardship.

Sir, I think this is a humane approach and I believe that the hon. the Minister deserves credit In relaxing the Urban Areas Act the hon. the Minister stated that his plan called for the ad hoc treatment of a delicate Crossroads situation. I want to say that the hon. the Minister as he moves more and more into the field of his work will find many other delicate Crossroads situations in South Africa, and I hope his approach will be similar.

Then I would ask the hon. the Minister to give us an updating of the situation as to what progress has been made since his announcement on 5 April this year. Could he particularly tell us what progress has been made in the survey which was to be undertaken and the progress in the building of the new township; whether he and his department have made a decision as to the nature of that township; and whether any finality has been reached regarding the financing of the scheme.

I want to say that there are many Black people living in the Western Cape and I would make an appeal to the hon. the Minister that in the same way as he has approached this matter, in a humane spirit, he will also look again at giving leasehold rights to Blacks who have the right to be in the Western Cape. They have this right in Soweto and there is no reason why the Blacks living in the Western Cape should not have the same leasehold rights. I plead for that so that we can give the same sort of stability and security to Blacks in their homes here as we have done elsewhere.

Finally, I should like to ask the hon. the Minister if he and his party would not take another look at the declaration of the Western Cape as a Coloured preference area. I believe this is not helpful and I do not think it is fair. There are a number of leading Coloured people who have made that statement in recent weeks, and I believe that the time has come for us to say that if we are going to approach this in a humane and sensible way, then we will approach it in terms of human need rather than on a colour basis.

Hear, hear!

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid vir Pinelands het ’n paar opmerkings gemaak waarop ek net kortliks wil reageer. Die eerste is die reg vanbeweging van ’n burger in sy eie land, soos hy dit genoem het. Ek stem met hom heeltemal saam, maar ek dink op sy beurt sal hy saamstem dat daardie reg ook geordend beoefen sal word. Ek wil hom daaraan herinner dat ons beleid van instromingsbeheer ’n beleid is om die ordelike beweging van mense in ons land te reel en te handhaaf.

If it was for all I would not mind.

Sy tweede opmerking was i.v.m. Kruispad. Hy hou hom eintlik ’n bietjie heilig oor Kruispad, Meneer. Ek dink sy party het ’n rol gespeel in Kruispad, veral in daardie tyd toe mense, ek wil nie sê opgesweep is nie, maar aangemoedig is om sogenaamde „petty apartheid”-maatreëls te oortree. [Tussenwerpsels.] Hulle het hulle aangebied as die klankbord vir mense in Kruispad wat ongelukkig was oor Regeringsbeleid. Hulle het dikwels vir ons kom sê wat daardie mense vir hulle sê, maar tot nou toe het ons nog nooit gehoor wat daardie party aan die mense van Kruispad gesê het nie. [Tussenwerpsels.] Het hulle vir hulle aangemoedig om die wette van ons land te eerbiedig?

Ask the hon. the Minister.

Het hulle hul ooit aangemoedig om die wette van die land te eerbiedig? [Tussenwerpsels.] Ek sal dit baie graag wil hoor, mnr. die Voorsitter.

Are you against the Minister’s decision?

Hy het ten slotte verwys na Wes-Kaapland as voorkeurarbeidsgebied vir Blank en Bruin, maar ek sal seker nie by daardie punt kom in die kort tydjie wat ek tot my beskikking het nie. Maar ek wil vir hom vra om na die Erika Theronverslag te gaan kyk.

Dit het ek al klaar gelees.

Gaan kyk weer na tabel 20,1.4 op bl. 447, en dan maak u vir uself ’n ontleding van die gegewens wat hulle daar verskaf. U sal sien dat die meerderheid van die Kleurlinge, as daar aan die kategorieë ook ’n sekere waarde gegee word en dit nie net blote syfers van getuies is nie, ten gunste daarvan is dat die gebied beskerm sal word.

Do they have any guarantee of their rights …

Gaan kyk vir uself, en moet u nie aan die neus laat lei deur die afleidings van daardie kommissie nie. [Tussenwerpsels.]

What does that prove?

Mnr. die Voorsitter, Kruispad se geskiedenis is ’n inherente deel van die totale situasie van Swart indringing in Wes-Kaapland wat die voorkeurarbeidsgebied vir Bruin en Blankes is. Ek wil nie vandag daaroor praat nie.

Ek wil ook verwys na die agb. Minister se verklaring oor Kruispad van 5 April. Na etlike jare van ’n gesukkel, ek wil amper sê ’n tevergeefse gesukkel in baie opsigte om klaarheid te kry, om rigting te kry, om hierdie plek opgeruim te kry, het ons nou ’n positiewe verklaring gekry wat ’n metode bevat om die plek op te ruim. Ek is dankbaar dat daar in die vooruitsig gestel word om op ’n baie menslike wyse klaarheid te kry oor hierdie probleem en om die plek op te ruim en voorsorg te tref vorentoe sodat sodanige situasies nie weer sal ontwikkel soos wat daar ontstaan het nie.

Ten opsigte van sekere aspekte van hierdie verklaring is ek vol moed. Die eerste een wat ek wil noem is die besluit om Swart arbeid in hierdie area duurder te maak ter ontmoediging van die indiensneming van Swartes. Dit stem presies ooreen met kongresbesluite van die NP van Kaapland en dit stem ook ooreen met die bevindings van die Erika Theron-verslag.

’n Tweede een is die sterk optrede teen werkgewers wat indiensnemingsvoorskrifte oortree. Dit stem ook presies ooreen met besluite van die Kaaplandse NP-kongres verlede jaar en ook met riglyne soos deur die Erika Theron-kommissie aangedui in hulle verslag. Die agb. lid vir Houghton het vanmôre daarna verwys dat sy daarteen is dat werkgewers verbied moet word om Swartes wat onwettig teenwoordig is in diens te neem. Ek dink nie sy ken die ellende wat as gevolg daarvan ontstaan nie.

It does not solve the problem.

Ek dink nie sy besef dat sommige van daardie Swartes wat onwettig in diens geneem word eintlik ’n moderne soort van 1979-model slaaf gemaak word. Ek dink nie sy is bewus daarvan nie, want dan sal sy dit nie goedkeur nie. Ek dink nie sy is daarvan bewus dat Swartes wat wettig in die gebied is en wat aanspraak kan maak op akkommodasie en werkgeleenthede, werkloos is omdat ander rasgenote van hulle op ’n onwettige wyse in diens geneem word nie. Die agb. lid sal dan nie daardie standpunt inneem nie.

’n Derde rede waarom ek vol hoop is, is omdat die plek nou oorgeneem gaan word deur die Administrasieraad sodat die onsekerheid wat daar heers, uit die weg geruim kan word.

Hierdie drie aspekte van die Minister se besluit kan die situasie in Wes-Kaapland vorentoe baie makliker maak. Ek sou graag van die agb. Minister wou verneem hoe ver reeds gevorder is om hierdie paar maatreëls in te stel en uit te voer.

Ek is werklik bly oor ’n paar aspekte van die agb. Minister se verklaring. Eerstens, hierdie voorgestelde oplossing is ’n ad hoc maatreël waarby net Kruispad se mense betrokke is, en ek rig dit veral aan die adres van die agb. lid vir Pinelands omdat hy nou net daarna verwys het. Dit staan uitdruklik in daardie verklaring dat dit ’n ad hoc-oplossing is vir hierdie spesifieke probleem.

Hoekom?

Deure word nie vir almal oopgemaak nie en diegene wat die Regering se beleid wil saboteer moenie hierin ’n toegewing of seifs ’n swakheid van die Regering sien nie. Ek wil die agb. Minister vra om daarop te let dat die agb. lid vir Pinelands hieroor lag omdat hy dink dit gaan nie uitwerk nie en omdat hy dink dat dit nie ’n ad hoc-reeling net ten opsigte van Kruispad is nie.

Ek is ook bly dat Kruispad nie net opgegradeer is en daar sodoende permanensie aan daardie plakkerskamp gegee is nie. Verder is ek bly dat nie almal na die nuwe dorp oorgeplaas gaan word nie. Diegene wat deur die Ciskei en Transkei geïdentifiseer is—ek verstaan dit is ongeveer 1 000 gesinne—as ook die kriminele oortreders en leeglêers en hulle gesinne wat ongeveer verdere 1 000 gesinne uitmaak, is baie beslis in die kategorie van wie die agb. Minister gesê het „persons to whom I could not possibly offer housing in the Peninsula”. Dit staan in die Minister se verklaring.

Ja, ek het dit gelees.

Dit lyk vir my asof die agb. lid nie die agb. Minister se verklaring aanvaar nie.

Luister wie praat nou!

Dit lyk vir my die agb. lid vir Pinelands glo nie die inhoud van die agb. Minister se verklaring oor Kruispad nie. Ek dink hy betwyfel dit

My interpretation of it is different

Hy twyfel aan die uitvoerbaarheid daarvan. Volgens die Afdelingsraad van die Kaap was daar op 24 Januarie vanjaar 3 607 krotte in Kruispad. As die gemelde drie kategorieë afgetrek word van daardie getal, bly daar ongeveer 1 600 gesinne oor wat volgens die Minister se verklaringsformule in daardie nuwe dorp wat beoog word, geakkommodeer moet word. Ek wil dus vra dat die voile getal van 2 575 persele wat beskikbaar is nie almal ontwikkel moet word om hierdie mense te huisves nie, maar net die wat nodig is. Ons wil nie mense onnodig in Wes-Kaapland behou wat geen wettige aanspraak het om hier te wees nie.

’n Verdere rede waarom ek bly is oor die verklaring, is die voorsiening wat gemaak word dat die bou van die nodige 1 860 wooneenhede om te voorsien in die behoefte van daardie gesinne wat wettig in die Skiereiland is, bespoedig sal word. Dit is ook in ooreenstemming met die NPkongresbesluite en ek is baie bly daaroor.

Daar is egter aspekte waaroor ek bekommerd is. Ek is onseker of die agb. Minister se goeie bedoelings sal slaag. Die reaksie van die agb. lid vir Pinelands op wat ek sover gesê het, is vir my ’n bewys daarvan dat ek rede tot kommer het Op 13 Oktober 1976 het die hoofkommissaris in Wes-Kaapland in ’n persverklaring gesê—

As hierdie maatreëls streng toegepas was, kon ’n situasie soos die by Kruispad nooit ontstaan het nie en dan sou die probleme in Wes-Kaapland as sodanig baie kleiner gewees het.

Miskien sal dit interessant wees om te weet ten opsigte van hoeveel persone die maatreëls in die verlede toegepas is. Ek wil ook vra of hierdie maatreels in die toekoms streng toegepas gaan word, want as dit nie die geval is nie, kan die plan van die agb. Minister misluk.

’n Tweede rede waarom ek besorg is, is dat daar wetlike voorsiening bestaan vir die repatriasie van Swart werkers wat hulle onwettig in die gebied bevind. Ek sal graag wil weet hoeveel in die verlede gerepatrieer is en of dit nou makliker sal word om dit te doen as in die verlede. Dit lyk vir my asof ongeveer 1 000 gesinne, en feitlik al die vroue en kinders, van Kruispad in daardie kategorie val. Om hierdie redes is ek bekommerd dat dit uiteindelik nie net die „balance of the community” gaan wees wat hervestig gaan word nie, maar dalk die hele gemeenskap. Dit sal ’n oorwinning vir die Crossroad Committee wees wie se standpunt deurgaans was dat die gemeenskap nie verdeel sal word nie. Ek dink dit sal ook ’n oorwinning wees vir die Stedelike Stigting, wat sy neus baie diep in hierdie aangeleentheid gesteek het Dit klink vir my asof dit ook ’n oorwinning sal wees vir die PFP, as ek moet let op die reaksie van die agb. lid vir Pinelands. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek wil die agb. lid vir Valsbaai felisiteer met die baie goeie toespraak wat hy gehou het.

Nee, ek glo dit nie!

Ek dink hy het baie goed afgereken met die—amper sê ek „vrome”—lid vir Pinelands.

Ek wil graag ’n bietjie stilstaan by wat die agb. lid vir Musgrave gesê het. Die toespraak wat die agb. lid vandag hier gehou het, is nie tot voordeel van die Swart man nie. Ek dink ons moet van die gedagte af wegkom dat die Swart man in Suider-Afrika en in Suid-Afrika vandag nie gereed is om homself te regeer, te bestuur en om aanspraak te maak op sy deel van sy vaderland nie. Daardie mense is goed geskool deur hierdie NP-regering. Ek het voile vertroue in die twee Swart state wat alreeds hulle onafhanklikheid verkry het Ek het ook voile vertroue in die Swart state wat in die toekoms hulle onafhanklikheid gaan verkry.

Ek wil egter vandag oor iets anders praat Ons almal is van mening dat onafhanklike Swart state ekonomies vatbaar moet wees, en ek gaan my vandag by twee spesifieke aspekte bepaal, t.w. die mynbou bedryf en die minerale bronne van die verskillende Swart state. Sommige van hierdie Swart state is ryk bedeeld met minerale bronne, wat vir hulle van groot belang is. As die ontginning van daardie minerale vroegtydig en op ’n beplande wyse geskied, sal daardie Swart state duisende miljoene rande daarmee kan verdien. Van die nege beoogde Swart state in Suid-Afrika is daar sommige wat nie so goed bedeeld is wat minerale betref nie. Die Ciskei is een hiervan, maar ek glo dat hierdie staat hom eerder op die skepping van nywerhede en die ontwikkeling van die landbou moet toelê. As gevolg van sy goeie reënval is die Ciskei by uitstek geskik vir landboubedrywighede. ’n Primêre vereiste is tog dat enige land in staat moet wees om in sy voedselbehoeftes te voorsien. Die Transkei is feitlik in dieselfde kategorie omdat dit ook nie goed bedeeld is met onderaardse minerale nie. Die twee ander state wat in ’n soortgelyke situasie verkeer, is kwaZulu en Qwaqwa. Daar is minerale, maar nie soveel soos dié wat in ander state voorkom nie, soos ek later sal aantoon.

Mnr. die Voorsitter, Bophuthatswana, wat reeds onafhanklik is, is een van die rykste state in Suid-Afrika wat minerale betref, en die meeste daarvan is van baie hoë kwaliteit Ongeveer sewe minerale word reeds in Bophuthatswana ontgin en hiervan is platina natuurlik die belangrikste. Ongelukkig is platina ’n mineraal ten opsigte waarvan ’n mens nie kan bepaal watter inkomste dit sal lewer nie, maar ek kan vir agb. lede sê dat dit in die toekoms duisende miljoene mag beloop. Hoeveel jaarliks geproduseer word, word egter nie genoem nie. Die asbes- en chroomneerslae is uiters belowend en as ek vandag iets aan die regering van Bophuthatswana kan sê, sou ek vir hulle wil sê dat hulle die Departement van Mynwese in Suid-Afrika moet vra om dadelik bystand te verleen met die opleiding van Bophuthatswana se mense. Op die gebied van mynwese is Suid-Afrika deskundiges en ons kan dus hierdie tuisland in hierdie opsig behulpsaam wees. Net soos ons die Blankes en Nie-blankes in Suid-Afrika onder staatsbeheer oplei, raai ons Bophuthatswana aan om sy eie mense op te lei om die toekomstige myne wat geweldige hoë potensiaal het, te beman en te ontwikkel.

Mnr. die Voorsitter, ek wil nog ’n paar voorbeelde noem, onder meer Venda wat nie eintlik ryk bedeeld aan minerale is nie. Onlangs is ’n besonder hoë graad steenkool egter daar ontdek; dit is inderdaad een van die seldsaamste steenkoolsoorte ter wêreld, en ook een van die duurste, en dit kan vir Venda baie beteken. Ek hoop net dat daar in die toekoms ook ander minerale in Venda ontdek sal word, alhoewel daar heelwat ander minerale is wat egter nie van baie groot waarde is nie.

Dan wil ek verwys na een van die toekomstige onafhanklike state. Ek hoop dat dit die voetspore van Venda sal volg, en nou praat ek van Lebowa. Mnr. die Voorsitter, hierdie Swart staat lê vandag grotendeels in die Bosveldstollingsgebied. Daar is reeds prospekteerwerk in die gebied gedoen en ons weet wat daar beskikbaar is. Dit beslaan ’n area wat baie groter is as die hele Witwatersrand-kompleks. Die waarde van die minerale wat in die toekoms ontgin kan word, sal meer wees as die ganse opbrengs van goud aan die Witwatersrand. Om hierdie rede moet ons dit nie net onder die aandag van die wêreld bring nie. ’n Deel van hierdie land word deur die Noord-Sotho bewoon, terwyl sekere dele gereeld nog deur die agb. Adjunk-minister aangekoop word en toe ons bepaal het dat Lebowa onafhanklik moet word, het ons nie gesê dat hierdie besonder ryk mineraalvelde uit daardie gebied gesny moet word nie. Wat hulle toekom kry hulle. En ek wil dit vandag aan hierdie Komitee sê dat die Bosveldstollingskompleks seifs groter is as die kompleks in Noordwes-Kaapland, en dit sal vir ons in die toekoms baie beteken. Hierdie volk moet dus nou al reeds in die mynbou opgelei word. Hulle moet inrigtings oprig waar hul mense opgelei kan word sodat die Lebowavolk, wanneer hulle eendag onafhanklik word, nie soos sommige ander onafhanklike state sal besluit om casino’s te bou nie—want dit is die eerste ding wat sommige state oprig—maar om in plaas daarvan ’n mynopleidingskool te bou waar hulle hul eie mense kan oplei. Hierdie opleidingskool sal vir Lebowa meer werd wees as al die casino’s wat nou so vinnig op ons grense gebou word.

’n Ander land waarna ek wil verwys is ’n klein volkie, naamlik Gazankulu, en hulle beskik ook oor heelwat minerale. Meneer, dit mag u verbaas, maar in Gazankulu is daar goud alhoewel nie in groot hoeveelhede nie. Ook is daar heelwat ander minerale wat ontgin kan word.

Ek wil terloops net meld dat die kwarts wat ons vandag in Bophuthatswana ontgin, in ’n groot mate uitgevoer word na Italië. As u u geskiedenis ken, Meneer, sal u onthou dat ons die meeste van ons marmer uit Italië ingevoer het [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek is seker die agb. lid vir Stilfontein sal my verskoon as ek nie direk volg op wat hy gesê het nie, maar ek wil tog meld dat dit baie interessant was om te verneem van die minerale rykdomme van die verskillende tuislande. Ek is seker dat mineralerykdomme vir hulle in die toekoms net so waardevol sal wees as wat dit vir ons in die verlede was en ook in die toekoms sal wees.

Mr. Chairman, I just want to comment briefly on two matters raised by hon. members who spoke previously. Firstly, the hon. member for Innesdal made a plea to the hon. the Minister to stimulate research so that they can have a better understanding of what happens in the minds of other people. [Interjections.] I would like to tell the hon. member—and I say this respectfully, Sir—that we had done our homework on this before we drew up our constitutional proposals, our federal and confederal system. We thought about it very carefully for a considerable time and for the benefit of that side I want to tell them that the research work is available in South Africa. It is a uniquely South African situation. The interesting part is that it was financed by the State, and I would like to tell the hon. member that if he goes to the National Institute for Personnel Research he will find the answers he is looking for.

I know of their research.

And should he not be able to find them, I have them all available for him to have a look at. We will help him out, Sir, he does not have to worry about that. But I am certainly interested in the change of attitude. Here at last is an hon. member who is prepared to look at the aspirations of other people before deciding what constitutional plan they are going to force on them. The hon. member did say—and I believe that he is sincere in his commitment—that once they discover that one of the most important aspirations of the urban Blacks is to remain South African citizens, the NP will see their way clear to being able to afford those people the opportunity to fulfil that very significant and deep-seated aspiration.

I was very impressed with what the hon. the Minister said.

En ek haal die agb. Minister aan, mnr. die Voorsitter, toe hy die volgende gesê het—

Ek meen dit is ’n baie belangrike doelwit en na ons aan die agb. Minister ’n bietjie advies gegee het, is ek seker daarvan dat hy sal weet hoe om dit te doen.

Mr. Chairman, I was very impressed by a short talk and slide show that we had in the H. F. Verwoerd Building recently which dealt with the problem of low-cost housing and providing houses. I believe from a normally reliable source that the future requirements of the whole of South Africa between now and the year 2000 indicate that we will have to build something in the region of 5 million new homes for underprivileged people. Over a period of 21 years at the present cost structure of R4 000 per unit, that means that we will have to look for approximately R20 billion if we are to meet the housing requirements of the underprivileged people of South Africa; that is, Sir, if we continue with the method of operation which has been customary of this department for so long, namely, doing everything for the people—building houses for them, getting the trucks from the department, shoving them into them and transporting them willy-nilly to where they should be and then putting them into those houses. But I believe that the hon. the Minister’s department in the Northern Transvaal, the Department of Administration, has found the answer to the problem. Although it has been evident in other underdeveloped countries for the last 20 years, the idea has suddenly taken root. I would also like to say that it has suddenly been demonstrated to be highly viable both economically and psychologically in the South African situation. I am referring to the self-help scheme. I was very impressed with the cost figure and with the attitude of the people who were the recipients of the benefits, as well as the hon. the Minister’s department in the Northern Transvaal regarding the self-help scheme.

However, I should like to point out for the edification of the hon. the Minister, that the slum areas around Lusaka, in Zambia of all places, were cleared up seven years ago by means of a self-help scheme. There is a little booklet available on that. It certainly does contain most interesting information because our problems are very similar to those in Zambia. If they could make it work, we could certainly do the same.

What is interesting is that the Government has gone through the tortuous process of, first of all, using an authoritarian approach in regard to the removal of these people, building houses for them and then pushing them into those houses saying: You will be happy with that They have found this to be very costly. In addition, there has been the hostility generated, not only in the people who have been the recipients of those houses but the adverse publicity and hostility generated overseas as a result of the authoritarian approach to the relocation of and building houses for these people.

Sir, they then moved to the paternalistic approach. The Government then discovered that that approach did not work either because the people did not have a part to play in their own housing schemes. Although I am a member of the Opposition I must say that I was very impressed—I am sure hon. members will agree with me if they were at that particular meeting—at what they had discovered with the self-help scheme. It was the golden key to co-operation in South Africa. With it we can also fulfil that maxim which the hon. the Minister gave us today, i.e. not to do it for them, but to help them to do it for themselves.

I should like to mention the advantages of the self-help scheme. First of all, the anticipated cost is in the region of R2 000 instead of R4 000 per unit. Most important too is that one gets the community to participate in such a scheme. We understand what their ideas are and we get to know what kind of house they want. Is it not amazing, Sir? When the answer came out as to what they wanted, it was exactly what the Europeans had anyway!

The booklet also says that the self-help scheme helps local employment. One trains the people who are going to occupy the houses, to build their own houses. In that way we are making a very valuable contribution towards developing their skills so that they can build their own houses, they can help to pay for them and therefore they feel the houses belong to them. Self-help means self-respect. That really is the key to progress in the field of the housing that these people themselves want. I would not say low-cost housing because I think we are moving out of the realm of that.

Further advantages, besides the development of the skill of these people—I think an hon. member used a lovely maxim the other day when he said: “If a man is hungry, do not give him a fish; teach him to go fishing”—are evident in this type of scheme. It helps local entrepreneurs. It fosters the transportation business. One is able to buy building materials from the local environment In that way one is supporting the local businessmen as well. We have higher productivity because a man is building his own house. For the edification of hon. members I want to say that if one has a self-help scheme, a person builds his own house. One does not have to pay for or import scarce and expensive artisans to do the work.

Of course, one has higher productivity because the person is building for himself. He does not complain because he assists in the design. He is paying for it and therefore has a sense of participation. The stimulatory effect to other private enterprise such as transport, the supply of building materials, etc., in a particular area is also very important.

Furthermore, we have the advantage of building on a modular system. This has been demonstrated to us. It means the person can build what he can afford. As he gathers incentive to work harder, to get more money, to save more money, he can build on to his house which has been pre-determined and planned by him. He then becomes a better employee and a more responsible South African as well. I believe that really is the answer to our housing problem in South Africa.

In the last minute available to me I should like to turn my attention to the hon. members of the PFP because they have been doing a lot of criticizing. Before they can establish their credentials or bona fides to participate in this debate politically, they must tell us where the boundaries are going to be of their federation. That is the one thing we are very concerned about and we want to talk about new constitutional plans. One thing I am extremely concerned about is not only ethnicity, as to whether that is part and parcel of the policy of the PFP—this was both denied and admitted last week—but also where the boundaries of the proposed federation of the PFP are going to be.

Mr. Chairman, I hope my hon. friend, the member for Durban North, will forgive me if I do not follow the line he has taken in regard to self-help schemes as far as housing is concerned. I would rather like to turn to what I could describe as something of a self-help scheme in regard to Black business. Particularly I should like to discuss Black pressure on our metropolitan areas and specifically in Johannesburg. This I should also like to do in the light of the important announcement the hon. the Minister made earlier this year in regard to opportunities now being created for the development of Black business in Black urban areas.

On that occasion the hon. the Minister stated that the development of central business nuclei would be stimulated in these Black urban areas, in particular in Soweto. As far as Soweto is concerned, he said that a certain amount of departmental planning had already taken place in regard to the development of a business centre in that particular area. I think I am correct in saying that the hon. the Minister went even further and envisaged a measure of industrial activity in Soweto by Black industrialists from the Black states.

Sir, I should like to state today, as an economic fact, that by 1980 Black, Coloured and Asian spending power in South Africa will together exceed that of Whites for the first time in our economic history. I am not going to quote figures because my time is limited. However, it is estimated that Black spending power will exceed that of Whites by in the region of some R450 million by 1980. It is also an economic fact that on these estimates, major companies concerned with the market for Blacks are basing their market practices on the projected position in two or three year’s time. There are certain reasons for this increase in Black spending power. Firstly, there is the higher literacy rate among Blacks. Eight years ago, in 1970, this was estimated at 50%. I should say that by now that percentage has increased considerably.

The other factor is that the increasing levels of education are not only accompanied by higher aspirations as far as Black workers are concerned but there is also far greater sophistication in regard to their requirements. The other important factor is the increase in Black wage levels. It is an economic fact that at current price levels, Black wage levels increased no less than fourfold from 1970 to 1977.

It is estimated that there are about 2 800 Black businesses in Soweto. Because of past restrictions—and I say because of shortsightedness in past policy—these existing businesses can in no way cater for the increasing sophistication of this Black spending power in Soweto. I have no reason to believe that the position is any different in any of the other major Black urban areas. In consequence the Black shopper has turned to the metropolitan business districts of our major cities, to such an extent that the central business district of Johannesburg today is the main shopping centre of Soweto. Varying estimates have been made of the dependence of White retail trade in Johannesburg on this Black buying power. The most conservative estimate made is that White retail business in the central business district of Johannesburg is dependent to at least the extent of 50% on this Black spending power. It is this tremendous influx into our major metropolitan areas that has given rise to the social problems we are experiencing daily in our cities. It is because of this pressure that Blacks are forcing Whites out to the perimeters of the cities. We have seen the development of these business centres all around the perimeters of our major metropolitan areas. It is because of this Black pressure that the Central Business District Association of Johannesburg has expressed the view that our major cities such as Johannesburg be turned into so-called grey areas, primarily because they recognize the dependence of White business on Black spending power. It is because of this pressure that public facilities for recreation are almost completely dominated by Black citizens in our metropolitan areas.

Mr. Chairman, I realize the importance of the economic and industrial development of the homelands as a very high priority. However, as the hon. the Minister stated at the beginning of this debate, our future rests on the satisfactory social association of national groups, not only in the homeland areas but primarily in our great metropolitan urban centres, and particularly—and this I emphasize again—on the necessity for a satisfactory social relationship between Black and White citizens in our urban areas. I would submit therefore that there is an equal priority for the development of facilities, both business and recreational, in the Black urban areas. It is only by the development of these facilities that we can hope in any way to reduce the pressure on our own White areas. Without these developments Black pressure will continue to increase in our metropolitan areas.

In terms of the policy statement of the hon. the Minister, I believe the field is wide open for the development of Black business. I think the necessity has arisen for a crash programme to be put into effect I believe that this is absolutely essential if we are going to save the character and the status of our White metropolitan areas. To achieve this, there are two absolute essentials in regard to the development of Black business in Black areas, i.e. Black expertise and Black capital. I do not believe that this can be supplied by the Government only. We have other vast programmes in the homeland areas. I believe that White expertise and White capital should be drawn in to assist Black business and enterprise to develop to its maximum potential so that Black business can have the fullest opportunity to exploit the massive Black buying power. I believe we have to do this so that we can enjoy that which is ours as Whites in our areas and so that the Black citizen can equally enjoy that which is his in his areas, viz. our own cities and our own living areas.

Mnr. die Voorsitter, ek wil die agb. lid vir Von Brandis gelukwens met ’n baie goeie toespraak wat gehandel met die problematiek van ons Swart stedelike gebiede. Ek kan egter ook nie die geleentheid laat verbygaan om die agb. lid vir Durban-Noord geluk te wens met die vriendelike woorde wat hy uitgespreek het ten opsigte van die administrasieraad vir Noord Transvaal nie. Ek dink daardie administrasieraad sal baie verheug voel om krediet vir hulle pragtige werk te kry, ook vanuit Opposisiebanke. [Tussenwerpsels.]

Ek wil vir ’n kort oomblik die soeklig laat val op die probleem van konsolidasie waarmee ons besig is. Grondkwessies en grenslyne is seker en was nog altyd van die mees omstrede, en die mees emosionele verhoudingsituasies tussen volkere wat dieselfde kontinent moes bewoon. Bitter en bloedige oorloë het al daaroor plaasgevind. As ons terugkyk na ons eie geskiedenis, dan is daar die verre verlede van ons grensoorloë tot by twee vryheidsoorloë wat op hierdie bodem plaasgevind het. Veral hierdie vryheidsoorloë het nie net oor ’n staatkundige onafhanklikheid of vryheid gegaan nie, maar dit het inderdaad ook gegaan oor die besitreg van hierdie bodem en die minerale rykdomme wat steeds een van ons grootste bates is vandag. Dit is dan ook so dat ons politieke selfverwesenliking en ons politieke selfbeskikkingsreg ten nouste gekoppel is aan ons grond. Grond vorm dus inderdaad die basis van ons effektiewe politieke mag. Daar kan dus nie ligtelik gespekuleer word en met verreikende en dikwels onuitvoerbare onpraktiese planne in die openbaar oor hierdie aspek gedebatteer word nie. Dit wek nie net ontsettende onsekerheid by ons eie mense nie, maar dit lei ook tot valse verwagtinge by ander volkere wat saam met ons hierdie subkontinent bewoon en dit kan ook lei tot konfrontasies en stryd in die toekoms. Mnr. die Voorsitter, dat hierdie probleem so oud soos die berge is, word vir my pragtig geïllustreer deur die wyse Koning Salomo. Hy het daarna verwys in een van sy sedespreuke. Dit kom voor in Spreuke 22, vers 28. Dit lui—

Nog baie vroeër as dit, lees ’n mens in Deuternomium 19, vers 14 die volgende, onder die opskrif: Straf vir Grondroof en Valse Getuienis—

Hiermee wil ek vir geen oomblik te kenne gee dat ons nie verder oor konsolidasie moet besin nie. Inteendeel, as ons vir ’n oomblik kyk na die debatte wat hier in 1936 gevoer is, dan besef ’n mens dat hierdie proses van die bepaling van grense tussen volk en volk en tussen land en land op hierdie subkontinent lank voor 1936 begin is, en seifs nou nog in die proses van afhandeling is. Die aandrang om finaliteit in dié verband het nou net sterker en dringender geword omdat onderontwikkelde volkere gevorder het tot onafhanklike state of selfregerende gebiede. As daar nog verder getalm word, en ’n verdere onsekerheid oor grense bly voortduur, dan strem dit ontwikkeling veral aan ons grensgebiede met gevolglike onberekenbare skade vir die Republiek van Suid-Afrika en hierdie ontwikkelende Swart state.

Op 30 April 1936 verklaar Genl. Hertzog in die Volksraad dat hy £ 10 miljoen bewillig om die beoogde grond aan te koop. £10 miljoen is as voldoende geag om die beoogde 7¼ miljoen morg grond binne ’n periode van vyf jaar aan te koop. Die verdere verloop van hierdie plegtige onderneming en erewoord van hierdie volk teenoor die Swart volkere is geskiedenis. Nou, 43 jaar later, kom ons voor die situasie te staan dat nog 1¼ miljoen hektaar grond uitstaande is wat van hierdie Regering ’n beraamde bedrag van R1 000 miljoen sal verg. Ek wil aanhaal wat Advokaat Strijdom in dieselfde debat in 1936 gesê het Hy het die vraag gestel, en ek haal hom aan—

Die destydse Minister van Naturellesake het by wyse van ’n tussenwerpsel gesê—

Daarop sê Advokaat Strijdom—

Mnr. die Voorsitter, dit is inderdaad profetiese woorde. Ek wil egter wys op die beginsel wat hier ter sprake was, nl. dat hierdie mense die grond self sou aankoop. As ons kyk na die normale wyses waarop grond tussen volkere van eienaar verwissel, kan dit slegs op een van drie maniere geskied. Dit kan gekoop word, dit kan uitgeruil word of dit kan op geweldadige wyse gevat word by wyse van oorlog. Hier het ons egter ’n unieke situasie waar ’n volk homself in so ’n mate as ’n voog, ’n beskermer van onderontwikkelde volkere beskou, dat hy met die grootste mate van finansiële opoffering denkbaar grond van sy eie burgers opkoop en dit by die grondgebied van daardie volkere voeg teenoor wie hy dit in 1936 onderneem het. Maar die posisie het nou vir my enigsins verander. Daardie volkere het nou groot geword. Hulle het mondig geword. Hulle het nou selfstandig geword, in só ’n mate dat hulle nou saam om die konferensietafel gaan sit om verder oor die saak te beraadslaag. Daarom is dit my vaste oortuiging dat indien daar verdere grondtransaksies aangegaan moet word, moontlik buite die 1936-wet, wat myns insiens ’n era moet afsluit, kan verdere pogings tot sinvolle konsolidasie alleen geskied op een van die drie maniere wat ek genoem het.

Mnr. die Voorsitter, ek dink elke selfrespekterende volk sal nie maar net eenvoudig aanhou wil ontvang nie. Hy sal graag ’n teenprestasie wil lewer indien grond tot sy gebied toegevoeg moet word. Ek wil dus wyle adv. Strijdom se standpunt in die verband, 43 jaar gelede, ten sterkste ondersteun met ons verdere onderhandelinge in die verband. Ek wil ook die agb. Minister vra om oorweging aan hierdie standpunt te gee wanneer die dag aanbreek wanneer daar finaal oor hierdie saak beslis moet word.

Die edele Eerste Minister het vroeër die jaar in sy verklaring sekere breë riglyne neergelê waarna die agb. Adjunk-minister ook verwys het. Ek wil net een hiervan duidelik onderstreep. Die Eerste Minister het die volgende gesê—

Hoe anders klink dit nie as die stelling wat die agb. lid vir Musgrave in die Begrotingsdebat verlede jaar in die Raad gemaak het, nl. dat sinvolle konsolidasie met die trek van ’n lyn op ’n kaart tot stand gebring moet word en dat die grond van Blankes binne daardie omlynde gebied eenvoudig deel van die Swart lande sal uitmaak. Wat sê die PFP daarmee? Hulle sê eenvoudig dat Blanke grondeienaars, volgens hulle beleid, bereid moet wees om die burgerskap, politieke regte en stemreg van ’n vreemde land te aanvaar bloot deur die trek van ’n lyn op ’n kaart. [Tussenwerpsels.] Dit is wat hulle gesê het en ek dink dit is nodig dat die kiesers daarbuite dit duidelik weet, veral wanneer hulle volgende week na die stembus gaan. [Tussenwerpsels.] Die agb. lid kan dit ontken, maar ek kan vir hom lees uit Hansard van Woensdag, 5 April, kol. 3847, waar dit baie duidelik staan. Hy het die volgende gesê—

Nou moet die agb. lid duidelik vir ons sê of dit daardie party se beleid is en of dit sy beleid is, soos hy vandag gesê het, om radikale veranderinge aan te bring? Is dit sy party se beleid om die tuislande, die ontwikkelende Swart lande, tot niet te maak? Is dit hulle beleid om die reeds onafhanklike lande se onafhanklikheid van hulle weg te neem in die toekoms? Dit is wat die mense wil weet Ons weet dat die beleid van hierdie Regering, die beleid is van ’n sinvolle volkerebeleid wat uiteindelik die beste sal wees vir elke volk in suidelike Afrika.

Mr. Chairman, the hon. member for Pietersburg will forgive me if I do not get involved in a political argument about the constitution. My colleague, the hon. member for Rondebosch, who will speak in a moment will deal with the points he has raised.

I believe that if we want peace and security in future then we must all learn to live together in peace and harmony. In order to do that we have to provide a meaningful way of living for all our peoples. The members of this Committee, dealing as they are at the moment with the position of the Black people in South Africa, have to ask themselves whether they are really in a position to provide peace and security for the future. When we think of that, I as a city man, obviously think of Soweto because I believe that Soweto is in fact the barometer of feeling in South Africa. I think it represents a cross-section of Blacks from the homelands, Blacks who have grown up in a city and Blacks who live there themselves, Blacks who are educated and not so educated. I think what we say applies to Soweto, also applies to all other areas of that nature in South Africa. If we can find peace and harmony then we will not find that Soweto is a powder-keg and a time bomb which might explode in our faces. This is a situation that we must approach in a realistic manner. I look at Soweto from that point of view and I want to start immediately with the changes that have taken place in that area.

To start with I want to refer to the statement made by the hon. the Minister’s predecessor, Dr. Mulder. After a meeting between the executive committee of the West Rand Administration Board and the executive of the community council itself, a very meaningful statement was made. He indicated in that statement what it was intended to do and what had to take place. Responsibility was to be transferred, inter alia, in respect of housing, the combating of unlawful occupation of land and buildings, the allocation and administration of sites for church schools, training facilities, approval of building plans, promotion of moral and welfare matters, community development, etc. These were the powers that were given. We are not concerned in this Committee with whatever differences of opinion that may exist among the elected councillors of Soweto itself. I think it is very healthy for this to take place in all councils. It happens in the White councils just as much as in Black councils. What they have shown, however, is a willingness to grasp the nettle and an enthusiasm to administer their own affairs. They are very anxious to do so.

What I am also concerned about at the moment, Sir, is its infrastructure and the powers and the role the council has to play as a local authority. I want to make a few suggestions, suggestions which are not necessarily within the meaning of PFP policy. Our policy is very, very clear. In terms of our policy there will be states and in those states there will be no difference between the local authorities that are established. Under the unitary system of the present Government, however, I think they should try to adopt such changes within that framework which they themselves feel would be within their own policy. I make my suggestions in that light only.

When it comes to the transfer of power, I think we have to look very seriously at the transfer of the assets to the Soweto Council. We must look at the transfer of the treasury to them, as well as the transfer of commitments in regard to housing schemes and the administration of the home-ownership scheme, the 99-year lease scheme and the liquor assets. As far as the infrastructure is concerned the transitional period to which the hon. the Minister has referred should, I think be examined very closely. For how long does the hon. the Minister believe this transitional period should last? In regard to administration, there is the question of professional and technical staff. They also require a secretary and personnel. Although they have been given certain personnel such as typists, that is not enough to put them in a position to become a meaningful local authority on their own, even with the accommodation at Jabulani that has been given to them.

I want to urge the hon. the Minister to consider certain positive steps to make this council more meaningful. He should, for example, move Soweto to complete municipal autonomy. He should go ahead with the transfer to them of the assets. He should hand them the keys of office as a local authority because I should like to see them regarded as a full-fledged local authority like any other local authority on the Witwatersrand. I should like to see it restructured, Mr. Chairman. It should have the same sort of structure as other local authorities in the Transvaal that have elected councils, a management committee system and various rules and regulations. What will happen is that we will find that this will apply to the other 18 community councils as well. Soweto will then become a portion of a metropolitan authority. I think it is on the cards that a metropolitan authority is going to be established on the Witwatersrand, and I would like to see Soweto emerge just the same as any other municipality, be it Johannesburg, Brakpan, Springs or Nigel. I believe on that basis that that urban council should become a member of the Transvaal Municipal Association, and they should be entitled to become members of the United Municipal Executive. In fact, they would then have representatives at and would attend municipal conferences, town clerks’ conferences, treasurers’ conferences, city engineers’ conferences, health conferences and the like. The Soweto council should be in a position then to implement it as a local authority. In order to do that it needs a town planning scheme and it needs the expert advice of town planners to devise a residential, industrial and a business complex with a proper CBD developed for it. It needs engineering consultants to provide it with sewerage, roads, water, and a stormwater scheme as well. It needs to be a local authority which will then be viable. To do this it must have the ability in law to charge rates and taxes, sewerage fees, cleansing fees, licences and so on, so that it will then be in a position to frame its own budget, and run itself like any other local authority.

In dealing with the CBD I think the people of that urban area should have reciprocal rights. They should be able to trade in the White CBD’s of the cities to which they are attached and there should be no discrimination. I believe that attorneys and advocates should not be restricted in any way from practising where the law demands that they should be within three miles of the court They should be able to open up their offices and run their professions like any other White attorney or advocate who has to be within three miles of the court That right should be given to them as well.

I believe the electrification programme of Soweto, approved in principle, should go ahead, and I hope the hon. the Minister will let us know what is holding it up and why it is not being implemented. It would mean security, a drop in crime, better living, less smoke, cleaner living and other benefits for them. The 99-year lease must be implemented and the long waiting list must be taken care of as well.

I want to express dissatisfaction that such a large income is derived from the sale of liquor. I think it is a little immoral of us to make Soweto and the community councils largely dependent for 20% of their financing from the profits from the administration boards and for 80% from employers. This gives them their main source of income.

Lastly, I want to deal with the Blacks in the Western Cape. This matter was referred to by my hon. friend. The Wiehahn Commission report has just recommended the abolition of statutory job reservation. Why, Sir, is it necessary now to continue with job reservation in favour of the Coloureds of the Western Cape as against the Blacks? There are Blacks here who were born in the Western Cape. [Interjections.] You say they were not? I have a case of an employer who wants to employ a driver whom he has known for 12 years. He went to the Department of Labour and was told that he could not employ this man; he had first to try to employ a Coloured. He was told that unless he could show that he could not get a Coloured driver he could not have this Black driver. The Black driver is a man who was born here, who works here and who is trusted by this person, and the Department of Labour will not give him a permit to allow him to employ this Black person. I shall give the hon. the Deputy Minister all the details and if he can assist this man I shall appreciate it The principle has been established and the principle is one that we must deal with in this particular Committee. With great respect, Sir, I do not think in the light of the Government’s White Paper we can retain this situation. [Time expired.]

Die agb. lid vir Hillbrow het begin deur te praat van „the powder keg and the time bomb” met verwysing na Soweto. Toe het hy omtrent 55 vrae gestel en 56 suggesties gemaak oor hoe hy dink Soweto regeer en bestuur moet word. Wat vir my egter eienaardig is, is dat hy die gemeenskapsraad van Soweto aanvaar, en dit in teenstelling met die agb. lid vir Houghton wat die gemeenskapsraad met sy voorsitter …

I was talking about the principle.

… afgeskryf het en gesê het dat hulle „a nonentity” was, en dit omdat sy net pendel vanaf Houghton tot by dr. Motlana se huis.

You must get a responsible elected man.

Dit is die indruk wat ek gekry het; sy het geen verdere verwantskap of verhouding met enigeen in Soweto nie.

You don’t know what you are talking about.

Die agb. lid praat van Soweto maar oor die res van die land is daar al reeds 156 gemeenskapsrade ingestel. Afgesien van wat die agb. lid dink, is daar dwarsdeur die land ’n gevoel van vertroue in en samewerking met die Regering en ’n besef dat hy verantwoordelik optree. Ek het die voorreg gehad om dwarsdeur die land in een of ander provinsie ’n gemeenskapsraad in te stel. In ’n tydperk van bykans 15 maande is hierdie gemeenskapsrade ingestel. Daar is ’n geweldige hoeveelheid voorbereidingswerk wat gedoen moet word voor die instelling van hierdie gemeenskapsrade. Daar is oorredingswerk wat gedoen moet word en in die verband kan ek nie genoeg lof uitspreek teenoor die Departement se amptenare en die van die Administrasierade nie. In dieselfde asem wil ek ook lof uitspreek vir die entoesiasme wat ongelukkig nie van die Opposisie afkomstig was nie, want al wat ons van hulle gekry het was ’n sieklike paternalisme wat deur die ganse Swart publiek verwerp word.

It was sickly humanism; now it has changed.

Sieklike humanisme en paternalisme. Hierdie Swart mense vra net een ding: help ons om onsself te help. Nou gee ons aan hulle ’n selfbestuursmeganisme of plaaslike bestuur, en ons moet besef, en dit geld veral vir die agb. lid vir Hillbrow, dat na 100 jaar van plaaslike bestuur het ons self in hierdie land met ’n Westerse beskawing as agtergrond, nog steeds in ons eie geledere baie probleme. Hoeveel moeiliker is dit nie vir die Swartman om hierdie verantwoordelikheid te aanvaar sonder enige tradisie of agtergrond op hierdie vlak nie. In daardie hele konsep—en die agb. lid vir Hillbrow het verwys na die verskillende fasette—wil ek net graag ’n waarskuwing rig aan te veel „do gooders” wat hierdie mense in hierdie moeilike tye probeer vra om plaaslike bestuur te aanvaar, want die soort hulp wat hierdie mense vir hulle aanbied maak hulle net al hoe meer gefrustreerd. Danksy die voortgesette pogings van die Departement en die Administrasierade se amptenare is daar ’n golf van samewerking en vertroue dwarsdeur die land. Die Swartman het ’n kinderlike gevoel na kennis van die bestuurswese en ’n vaderlike gevoel van verantwoordelikheid teenoor sy medemens en sy gemeenskap. Maar bo alles is daar ’n versteekte maar verskerpte gevoel van trots en verlange na sy volksverwantskap. Hoe meer hierdie verantwoordelikhede hier in die Swart stedelike gebiede by hom tuisgebring word, hoe sterker word sy hunkering na sy volksverwantskap. Ek kan daarvan getuig en ek glo opreg dat hierdie volksgehegtheid wat nou soveel meer na vore kom, die gevolg is van die dreiging en gevaar van Marxisme en terrorisme. Die Swartman word nader getrek na dit wat vir hom dierbaar is en waar hy die meeste tuisvoel.

So is daar die baie naweke wanneer hulle besoeke aan hul families in die Swart state bring. Oor die Paasreses was daar honderde en honderde busse wat mense geneem het vanaf Soweto na die Swart state om saam met hulle eie mense te wees. Ek het verlede week die voorreg gehad om die toekenning van ’n eredoktoraat aan dr. Sebe by te woon. Sy grootste trots was Saterdagmiddag toe 25 000 mense hulde aan hom kom bring het. Dit was nie soseer ’n kwessie van 25 000 mense nie; sy trots was die honderde en duisende wat, soos hy self gesê het, vanaf Soweto, die Kaap, Port Elizabeth en Bloemfontein gekom het om aan hul volksleier hulde te bring en hul volksgebondenheid te bewys.

Ek sien dit ook in Soweto in ’n ander opsig. Ons het ’n spesiale senior navorser by die dieretuin gehad in Johannesburg. Toe die Swart kinders van Soweto onlangs die dieretuin besoek het, het ’n groepie van daardie kinders hul afgesonder en by ’n voëlhok gaan staan waarin daar ’n kraanvoël was. Ons waarnemer het toe vasgestel dat hulle Ciskeiers is en dat hulle so lank na die kraanvoël in daardie hok staan en kyk het omdat daardie voël die embleem van die Ciskei is.

Kan jy dit glo, Alex? [Tussenwerpsels.]

Dit gebeur ten spyte van die pogings deur radikales om die lande van herkoms van hierdie mense te verkleineer. Dit is opvallend dat hoe verder ek weg beweeg van die invloed van radikales hoe beter die begrip tussen Blank en Swart is. Die mate van begrip tussen Blank en Swart is die beste op ons plase tussen ons boere en hulle Swart arbeiders. Stabiliteit as gevolg van beter behuisingsvooruitsigte, die 99-jaarhuurpagstelsel en die opregtheid waarmee die Regering die funksies en magte aan die gekose leiers van die gemeenskapsrade oordra, verskerp hulle vertroue nie slegs in die Republiek van Suid-Afrika nie, maar verskerp ook hulle bande met hulle lande van herkoms. Daarom is ons tans besig met die ontwikkeling van 52 dorpe in die Swart state. Op vanjaar se begroting is daar R45 miljoen vir hierdie doel bewillig. Dit is die aandeel wat die Regering het in die ontwikkeling van die Swart state met betrekking tot dorpsontwikkeling. Ek stem met die agb. lid vir Kuruman saam dat ons wat die Swartman se arbeid gebruik het, of dit nou die nyweraar, die sakeman of wie ook al is, in die Blanke gebied ook ’n verantwoordelikheid in hierdie verband het Die private sektor het ook ’n verpligting met betrekking tot die vestiging van Swart mense in hul eie state nadat hulle van hul arbeid gebruik gemaak het Waar daar so baie deur die private sektor gedoen word om toe te sien dat werknemers ’n hoë lewenspeil in die Blanke gebied geniet ontstaan die vraag wat hulle verhoed om ook behulpsaam te wees met die ontwikkeling van die stedelike Swartman in sy eie Swart staat en om daar aan hom behuising te voorsien? [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek sluit graag aan by wat die agb. Adjunk-minister so pas gesê het. Ek wil ook reageer op wat die agb. lid vir Hillbrow gesê het Ek ken hom al lank, ons het vir baie jare lank in die Provinsiale Raad gesit Hy was ook jare lank lid van die Johannesburgse Stadsraad en kan dus met gesag oor plaaslike bestuur praat Ek wil dit toegee. Ek sal egter netnou terugkom by wat hy gesê het en ek hoop hy sal daarna luister.

Aan die begin van hierdie eeu het meer as 75% van die Swart bevolking van Suid-Afrika in hulle tuislande gewoon, terwyl slegs 10% in die Blanke stedelike gebiede verkeer het. In 1960 was 62% van die Swartes nog in hulle tuislande, terwyl 38% van hulle in die Blanke stedelike gebiede was. Volgens die sensusopname van 1970 het 53% van die Swart bevolking hulle reeds in Blank Suid-Afrika bevind teenoor 47% in die tuislande. Teen 1977 het meer as 8 miljoen Swart mense uit ’n totale bevolking van meer as 16 miljoen hulle reeds in die Blanke gebied van Suid-Afrika bevind. Van hierdie 8 miljoen was slegs 4½ miljoen in die Blanke stedelike gebiede. Die grootskaalse toeloop van mense na die Blanke stede en die vinnige groei van groot Swart dorpsgebiede by hierdie Blanke stedelike gebiede het aanleiding gegee tot die ingewikkelde situasie van ekonomiese, sosiale, administratiewe en politieke probleme. Plaaslike besture het derhalwe met al hierdie probleme te kampe gehad. Die toestroming van Swart mense na Blanke stedelike gebiede was, myns insiens, net so ’n natuurlike proses as die van die Blanke bevolking na die stede waar beter werkgeleenthede, meer geld en geriewe beskikbaar was. Almal het gestrewe na ’n beter bestaan en hierdie feite kan niemand ontken nie.

Soos goed bekend is, is munisipale dienste oorspronklik in Swart stedelike gebiede voorsien deur die Wit munisipale rade, as agente van die vorige Departement van Bantoe-administrasie en -ontwikkeling. Dit is hoe die agb. lid vir Hillbrow ’n aandeel gehad het in die bestuur van Soweto deur middel van die Stadsraad van Johannesburg. Later is advieskomitees en rade vir stedelike Bantoes ingestel wat geblyk het nie ’n sukses te wees nie omdat hulle hoofsaaklik slegs adviserend was. Skaars 20 van hierdie stedelike adviesrade is ingestel, maar sedert Julie 1973 het die administrasie van Swart stedelike gebiede buite die tuislande die verantwoordelikheid van administrasierade geword, wat geskep is ingevolge Wet No. 45 van 1971. Aanvanklik was daar 22 administrasiegebiede in die Republiek met ’n administrasieraad vir elke gebied, maar vanaf April 1979 is die getal verminder tot 14. As gevolg van voortdurende skakeling met Swart leiers was die Regering gou bewus van die behoeftes en ambisies van die Swartes in die stedelike gebiede buite die tuislande om groter seggenskap in hul eie bestuursliggame te kry. Gedurende Oktober 1976 het die Minister van Bantoe-administrasie en -ontwikkeling namens die Regering aangekondig dat hierdie hele aangeleentheid hersien word en dat gemeenskapsrade met uitgebreide magte vir die Swartes in Blank Suid-Afrika beoog word. Dit is gedoen in voile ooreenstemming met die beleid van die Regering, te wete dat Swartes in Blanke gebiede toegelaat sou word om in ’n toenemende mate meer magte in die bestuur van hul eie sake te kry, maar dat die Swartman se politieke seggenskap in die tuislande beoefen sou word. Op 2 Desember 1977 het die destydse Eerste Minister, mnr. Vorster, sy toekomsdroom—dit is hier waar die agb. lid vir Hillbrow nou mooi moet luister—gegee van ’n ideale grootstadse Soweto met ’n volwaardige munisipaliteit, iets waarmee ek niks verkeerd sien nie. Die NP het dit lankal reeds in gedagte, maar prakties gesproke sal dit slegs kan gebeur wanneer daardie mense so ver gevorder het dat hulle daardie verantwoordelikhede kan aanvaar. Dit weet die agb. lid vir Hillbrow net so goed as ek. Mnr. Vorster het ook destyds gesê dat hy van mening is dat die Swart mense in Blanke gebiede voile bestuursmagte oor hulle plaaslike aangeleenthede moet kry, maar meer nog, dat hulle groter magte as Blanke munisipaliteite moet kry, byvoorbeeld totale beheer oor hulle eie onderwys en die handhawing van wet en orde in hulle eie gebiede, met dien verstande dat die Regering geensins bereid is om die bande tussen hulle en hulle onderskeie tuislande te verbreek nie. Gedurende Julie 1977 is die Wet op Gemeenskapsrade gepromulgeer, wat ’n aantal belangrike magte en pligte vir gemeenskapsrade bevat. Veral artikel 5 van hierdie Wet bepaal sodanige magte en pligte. Die dinge wat die agb. lid vir Hillbrow bepleit, kom reeds voor in die Wet op Gemeenskapsrade, en dit sal geleidelik toegepas en aan hierdie mense toegestaan word na gelang hulle die verantwoordelikhede kan aanvaar. Die Minister kan magte en pligte aan ’n gemeenskapsraad in sy besondere gebied delegeer wat onder meer sal insluit die toewysing en administrasie van die verhuring van wonings, geboue en ander strukture; die toewysing en administrasie van terreine vir kerke, skole en besigheidsdoeleindes; die goedkeuring van planne vir privaatwonings; die verbod, regulasies, of beperkings op die aanhou van diere behalwe honde, ook wat betref die beheer oor die aanhou van honde. Hierdie bepaling dek ook die bevordering van die morele en sosiale welvaart van die inwoners van die gebied, die bevordering van gesonde gemeenskapsontwikkeling in die gebied, die verfraaiing en netheid van die gebied, die administrasie van sport- en ontspanningsgeriewe, die administrasie van biblioteekgeriewe, die toekenning van beurse, die onderhoud van sekere dienste aangewys deur die Minister, die voorkoming en die beheer oor onwettige okkupasie van grond en geboue, asook die bestuur en beheer oor ’n tuiswag. Laasgenoemde sal, met ander woorde, eintlik ’n soort eie polisiemag wees. Gemeenskapsrade rapporteer aan die administrasierade of aan die Minister oor sake wat aan hulle opgedra is. Hulle doen aanbevelings by die Minister oor die neerlê van regulasies. Dit was voorheen ’n taak van die administrasierade wat nou oorgaan op die gemeenskapsrade. Hulle doen aanbevelings by die owerhede oor vervoerdienste. Mnr. die Voorsitter, hulle kan aanbevelings oor vervoerdienste by die owerhede doen wat sodanige vervoerdienste beskikbaar stel. Hulle doen ook aanbevelings oor onderwysaangeleenthede. Met goedkeuring van die Minister stel hulle personeel aan om hulle by te staan in die uitvoering van hul pligte. Die agb. lid vir Hillbrow het gevra dat hierdie mense ten voile in beheer moet wees, met hul eie administrasie en personeel. Hier word dit in die Wet in vooruitsig gestel en dus kan dit gedoen word; trouens, dit sal gedoen word na gelang die mense die verantwoordelikheid daarvoor kan aanvaar, maar hulle moet daartoe gelei word, en dit besef die agb. lid terdeë.

Na oorleg met die Minister kan hulle heffings plaas op sekere dienste vir sekere doeleindes. Hulle kan komitees uit hulle midde aanstel met sekere gedelegeerde magte. Die uitoefening van verdere magte binne hulle gebied, wat die Minister mag goedkeur na raadpleging met die betrokke owerhede, is ook moontlik. Die toegewings waama ek so pas verwys het, bring mee ’n aansienlike verbreding van die terrein waarop die gemeenskapsrade mag beweeg. Hulle sal seggenskap hê oor hul jaarlikse inkomste en uitgawes en sal bepaal hoe dit bestee moet word.

Mnr. die Voorsitter, daar is reeds met groot welslae aan die Wesrand gemeenskapsrade tot stand gebring, te wete die in Soweto, Deep Meadow en Dobsonville.

Ten slotte wil ek vir die agb. lid vir Hillbrow en die agb. lid vir Houghton se inligting sê—en tot dusver was ek nog altyd baie vriendelik en het nog nooit met die agb. lid vir Houghton gepraat nie; om die waarheid te sê, ek het nog nooit die voorreg gehad om haar eens te ontmoet nie—dat Soweto en al die gebiede waarna ek verwys het, binne die grense van my kiesafdeling geleë is. Ek stel dus net soveel belang in daardie gebiede as hulle. Ek kan die mooi droom wat die agb. lid vir Hillbrow vandag hier voorgehou het, d.w.s. dié van ’n groot stad of seifs ’n kosmopolitiese stad in die toekoms wat op munisipale vlak selfbestuur sal hê, miskien verwesenlik sien. Want soos ek so pas aangedui het, het ons leiers, ons Regering, reeds deur wetgewing al daardie ideale wat hy koester, vasgelê. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek sal binne ’n paar oomblikke terugkom na die toespraak van die agb. lid, want hy het ’n paar baie interessante stellings hier gemaak. Ek wil egter eers vir die agb. Minister vra of hy op die toespraak van die agb. lid vir Pietersburg gaan antwoord, want hierdie lid het ’n baie belangrike en interessante toespraak gelewer, ’n toespraak wat van die agb. Minister ’n antwoord gaan verg wat miskien ’n heel nuwe bedeling vir die land mag beteken. Want as die agb. lid daarop aandring dat die Swartes grond moet koop wat aan die tuislande toegevoeg moet word, sal ons ’n heel nuwe era tegemoet gaan. Na my mening het die agb. lid ’n belangrike toespraak gemaak en ’n baie goeie punt aangeroer.

Ek sal daarop antwoord.

Dankie. Ek sien uit daarna.

Mr. Chairman, there were several other points raised. The hon. member for Innesdal was talking about revolutions. And, Sir, I want to say here as an historical dictum—I am sure the hon. the Minister will agree with me, having been to the same university and having the same world outlook, etc.—that revolutions are made in the middle class; revolutions are made in the cities, and counterrevolutions are made in the countryside. That is one of the peculiar advantages that we have here in South Africa. If a person talks—as people appear to do—about a Black-led revolution in South Africa, he means places like Soweto. That means that the leaders of the homeland areas, people like Chief Buthelezi and others, will be the leaders of the counterrevolution because, with a revolution of that sort, they will be the first people who are going to suffer. It is not the Whites who are going to suffer primarily. It is the people in the entire leadership group in the rural areas who are going to suffer as a result of a Black revolution. Therefore we have a built-in element of stability in this country. I do not think this has been appreciated up till now. I welcome the statement made by the hon. member, i.e. in regard to the opportunity to make this a cornerstone of future policy—as I see it—in South Africa.

The hon. member for Klip River raised certain points in relation to our policy. He said that in terms of our policy there would be different groups of Black people cooperating in a confederation. There would be independent areas like Transkei and non-independent areas like KwaZulu. But, Sir, if one is going to include all these people in a confederation, there is no reason why the people of KwaZulu should not take the same powers as Transkei. They will not take them now, Sir, because they regard those powers as being forced upon them by a Government which wishes to get them outside the orbit of White politics, which wants to get them out of the picture. That is why they are resisting taking further powers. But if one has a situation where all the groups are the same and have to delegate the same powers to a confederal authority, there is no reason why every Black homeland should not willingly take those powers. They would be all on the same level and would be part of the confederation as would the federal area.

The hon. the Deputy Minister who has just gone out said that our policy was not wrong as far as the confederal area is concerned but that it was wrong as far as the federal area is concerned. I should just like to make this point to the hon. the Minister. The hon. member for Maraisburg has just spoken about Soweto. He was echoing the point of view expressed by the hon. the Prime Minister previously in regard to Soweto. He was referring to the powers that will be given to Soweto among other Black local authorities. They will have more power than the normal White municipal authorities. I asked the hon. the Minister a question in a previous debate and I want to ask it again because it is his policy and he has to tell us what is going to happen. One has an area like Soweto in which many homelands are represented. I do not for one moment say that those are people who are estranged from their homelands. A person who is a Zulu, stays a Zulu forever. He can never get away from it; he has his language, culture and everything that points out that he is a Zulu. [Interjections.] I have always said that, Mr. Chairman. Mr. Chairman, I will put the point to the hon. the Minister. Our whole policy is based on the ethnic group. We see these groups as being the Zulu people, the Venda or whatever one likes to call them.

But, Sir, the problem in Soweto is the following. The people in Soweto are going to be given the powers referred to by the hon. member. But, Sir, in some way or other there has to be co-operation between the people in Soweto and the other authorities round about Who is going to take final decisions if one says that the people of Soweto are ultimately linked with the homelands? In our view that cannot work because one has a group of people who have an identity of their own and a very specific interest They have an interest in being part of the surrounding area, the entire economy and the practical administrative day-to-day work which is going to require final decisions. That is where I think hon. members have not thought their own policy through to the end. The final decision means that those people have got to have a sovereignty over their own affairs. Obviously they will have funds that they can raise by means of taxation and so forth. But when they have to take final decisions, to what extent they will accept the fact that a homeland leader, who perhaps lives hundreds of miles away, should be able to …?

Or in Soweto?

Are you talking about Soweto being a homeland?

No. A homeland leader can be in Soweto.

Mr. Chairman, they say the leaders live in Soweto. There is one leader in the KwaZulu homeland, i.e. Chief Gatsha Buthelezi.

We are not talking about KwaZulu only.

I know we are not; we are talking about all of them. There will then be representatives of the leaders of the homelands living in Soweto. But they will have a higher authority over them. The whole basis on which we postulate a federal arrangement for what is called White South Africa—it is also the Government’s policy to have separate Indian, Coloured and White parliaments—is to add a body for those people who are permanently here. And, Sir, let me say of this problem what I have said of another problem—that it will not go away. It is going to be with us for ever; it will not go away!

We have to reach a situation in which those people who have a very specific and separate interest from anything that the homelands may be able to tell them will have political expression, where they can take final decisions about their own areas, their own rights and their own authorities, even to the stage, I should imagine, where they will have control over something like influx control. People flooding into those areas are going to upset the housing situation that they have, the job opportunities and everything else. Those people in that area are concerned more than anybody else with people flooding in from outside. I hope the hon. the Minister will accept the fact as we put it to him, that there has now evolved within the plural set-up in South Africa a new element in that plural society. That is why we talk about urban Blacks, because they have evolved a separate interest based on the free enterprise system, the sort of subject hon. members here were discussing. They are not part of the communalist tradition of the homelands but of the free enterprise system which is our system and which they have opted for themselves. They choose to associate themselves with us. That is why we are so careful to say that this does not include every Black person living in the Black areas. Many of them, quite obviously, are still “tuislandgebonde”. They see themselves as part of the homelands, and we welcome the fact that they do so. However, there is the element that has grown away from that, that associates itself with us, accepts our values and sees its future as part of our future. That is why we have evolved the model that we have. I am sorry that I do not have my model here but I want to show hon. members this drawing. This drawing was made by an hon. member of the party on the other side who was so fascinated with the model of our policy that he drew it and has even drawn the faces of all our hon. members into it [Interjections.] I must say the face that the hon. member drew of me looks a great deal more like the hon. the Minister than it looks like me. Perhaps that is something that will happen in the future. Perhaps the hon. the Minister is going to join us to help us to get this thing going.

However, I think it is terribly important that we should debate this particular matter, viz. the status of the urban Blacks as a new element in the plural relationships among all the groups in South Africa. They have to be given a status and a way of deciding on then own future without relating to homeland governments which are not part of the value system which they have espoused and with which they have voluntarily associated themselves.

What about the cities in the homelands?

Mr. Chairman, a city in a homeland will not cause any problems. Take areas like Umlazi or Kwa-Mashu which are part of KwaZulu. There are no problems. They are part of KwaZulu.

Those are their surrounding areas.

But there are other areas. We can take Soweto because this is the area people talk about mostly.

Mnr. die Voorsitter, ek is vanmiddag oortuig van een saak, en dit is dat hierdie Regering besig is om ’n filosofie te implementeer wat epogmakend in die kultuurgeskiedenis van die wêreld is. Verder is ek ook oortuig daarvan dat ons bewus is van die baie opofferings, in die materiële sin van die woord, wat reeds in die verlede gemaak is en wat nog in die toekoms gemaak sal moet word. Ons gee nie om om dit te doen nie, Meneer, omdat ons weet dat dit die enigste weg en die enigste metode is vir vreedsame naasbestaan in Suid-Afrika vir al sy mense. Dit is die beleid van die Nasionale Party.

As ek kyk na die Progressiewe Federale Party, en vir hulle vra watter opofferings hulle reeds gemaak het ten opsigte van al die mense van Suid-Afrika, en as ek my voeg by wat die agb. lid van Kuruman vanmiddag gesê het ten opsigte van materiële hulp en bystand uit Houghton en ander bevoorregte dele van Suid-Afrika vir Suid-Afrika se Swart mense, ook dié wat in Soweto woon, dan kan ’n mens miskien hier en daar na ’n paar boekekamers en ondergrondse aktiwiteite verwys, maar wat monumente betref, is daar nie een wat die agb. Opposisie vanmiddag vir ons kan aantoon nie.

Ek wil baie graag vanmiddag ’n paar opmerkings maak met betrekking tot die edele Minister en sy drie adjunkte. Dit is ’n historiese dag in dié sin dat hierdie departement ’n nuwe naam gekry het—die Departement van Samewerking en Ontwikkeling! Die eerste sinnetjie wat ek in hierdie kort toespraak van my geskryf het, lui soos volg, Meneer. „Dit is nodig dat ons vandag hier sal sê dat ons trots is op alles wat reeds bereik is, in die eerste plek met betrekking tot hulp wat van hierdie Regering gekom het aan die een kant, en aan die ander kant, oor die samewerking van beide die Regering en die tuislande wat tot op hierdie stadium ontwikkel het.” Hierdie twee stellings hou implisiet in, wat my betref, die twee begrippe wat gebruik word om die toekomstige naam van hierdie departement aan te dui. Dit gaan in werklikheid hier om hulp, ontwikkeling en om samewerking.

Ek is baie trots daarop om die verteenwoordiger van die Brits-kiesafdeling te wees omdat ek elke dag daar ’n getuie is van wat die Regering doen met betrekking tot tuislandontwikkeling. Drie van die bekendste grensnywerheidsgebiede val binne my kiesafdeling. Daar is Babalegi waarna hier verwys is as ’n model in die land; Rosslyn, een van die grootstes in die land en dan is daar Brits self. Dit tref ons, wat daar woon en werk, elke dag dat daar ongeveer 20 000 mense is aan wie werk verskaf word deur honderde werkgewers in hierdie drie grensnywerheidsgebiede. Verder is daar ’n totaal van 24 000 mense wat elke dag oor die grens pendel. Met ander woorde, hulle werk by Rosslyn en by Brits maar hulle gaan slaap in hulle eie huise en by hulle eie mense. Ek wil ook my dank betuig vir dít wat in die pyplyn is deur bemiddeling van die departement vir my kiesafdeling ten opsigte van ’n nuwe dorp vir die Swart mense van Brits. Die dorp sal by die Bophuthatswana-trustgebied gestig word en dit sal ’n modeldorp wees. Daar gaan ook gekyk word na die mense wat op die oomblik by Magaliesburg woon; daar gaan gekyk word na die mense wat rondom die Hartebeespoortdam en Marikana woon, ál die plekke waar daar geen huisvesting op die oomblik vir Swart mense is nie. Ek weet dat vorentoe op die een of ander manier voorsiening ook vir hulle gemaak sal word. As ons kyk na die dienste wat gelewer word, na die Afrika-infrastruktuur wat geskep is—mens kan dit amper só noem—en na die verskillende dienste wat as gevolg van hierdie infrastruktuur onderneem word, dienste waaraan u en ek gewoond is, dan wil ek een van hierdie dienste uitsonder. Dit is ’n baie belangrike diens, nl. die Gesondheids- en Welsynsdienste wat gestig is in die onafhanklike state en in die tuislande wat besig is om onafhanklik te word.

Ek wil die stelling maak dat die tuislande en die onafhanklike state in ’n baie groot mate baie bevoorreg is omdat hulle, nie soos ons, met ’n ou sisteem en ’n ou struktuur sit wat hulle steeds moet ontwikkel en verbeter na gelang van die eise van die dag nie, maar dat hulle met ’n splinternuwe struktuur in hulle splinternuwe land kan begin na gelang van die eise van hul besondere omstandighede. Ek wil dit uitspel vanmiddag dat dit ’n omvattende gesondheids- en welsynsdiens is wat deur hierdie mense gestig word. Dit kom basies daarop neer dat al hierdie dienste onder een sambreel gebring word as ’n gemeenskapsdiens waarvan die kern—dit is miskien die heel belangrikste wat ek vanmiddag ten opsigte van hierdie dienste gaan sê—die kliniek is wat by die stamowerheid setel. Soos wat ’n mens ’n klippie in die water gooi, en die kringe al hoe wyer uitkring, só kring hierdie gemeenskapsdiens wat by die stamowerheid setel, al wyer uit tot by die dorp en die stad. Dit kring uit vanaf die kliniek tot by die hospitaal en tot by die grater plekke. Meneer, dit is ’n belewenis om self te sien hoe dit realiseer en met watter warmte en entoesiasme die mense hulle werk daar doen. Daar is ’n basiese verskil tussen dit wat daar gebeur en dit wat gewoonlik aan Suid-Afrika se kant van die draad gebeur.

Ons het gewoonlik met die probleem te make dat jy mense kry wat professioneel jaloers is. Die een is bang dat die ander een op sy terrein sal oortree. Dit is baie moeilik om ’n multi-dissiplinêre benadering te kweek by ons mense, ten spyte daarvan dat ons weet dat ons mekaar vandag nodig het. Sonder so ’n multi-dissiplinêre benadering kan ons eintlik nie vandag vorder nie omdat al die verskillende dienste met mekaar geïntegreerd geraak het. Ek wil net ’n paar beginsels noem ten opsigte van hierdie diens. In die eerste plek gaan dit hier om aktiewe deelname van die gemeenskap. Die gemeenskapsbetrokkenheid gee die versekering dat dit nie ’n saak is wat by die mense verby gaan nie, maar dat die betrokkenheid só belangrik is, dat dit reeds by verskillende van hierdie klinieke uitgeskristalliseer het in die vorm van gemeenskapswerkers wat aangestel is by klinieke. Daar is welsynswerkers wat weer as skakel optree by die hospitale. Die Departemente van Volkswelsyn en van Gesondheid sit random dieselfde tafel by die hospitaal waar daar oor hierdie gemeenskapsdienste vir die ganse gemeenskap in daardie land besin word.

Mnr. die Voorsitter, die tyd tot my beskikking laat my nie toe om te wys op die subkomitees wat gevorm word nie, maar ek wil dit saamvat en daarop wys dat elke identifiseerbare gemeenskap—en ek wil dit ’n kapteinskap noem, want dit is niks anders as dit nie—of dorp, as dit ’n groter eenheid is, poog om gesondheids- en volkswelsynsfasiliteite in hul eie gebiede daar te stel. Dit val saam met die aard van die sosiale struktuur van die Swart mense, want hierdie mense sorg vir hul eie gemeenskap. Die bejaardes word in hul eie gemeenskap versorg. Dit is nie nodig om hul bejaardes honderde kilometers ver van een rigting na ’n ander of een tehuis na ’n ander te vervoer nie, want by elke kliniek in die onderskeie gemeenskappe word multidissiplinêre fasiliteite aangebied waar één groep mense ’n verskeidenheid probleme kan hanteer. Die gemeenskap se mense word dus in diens geneem, iets wat baie belangrik is, vir byvoorbeeld voedselvoorsiening, om wasgoed te doen en om verplegingsdienste ten opsigte van bejaardes te lewer. Dit het die voordeel dat ’n sterk gesondheidsbewuste gemeenskap geskep word.

Ek wil egter baie graag aan die agb. Minister ’n vraag stel en daarom slaan ek ’n paar sake oor. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid vir Brits het ’n interessante toespraak gelewer maar ek hoop hy sal my vergewe as ek nie direk op die inhoud daarvan reageer nie.

Die agb. lid vir Durban-Noord het twee vrae aan my gestel in verband met die PFP se standpunt in verband met etnisiteit en die grense van ons vermeende state. Ongelukkig het ek baie min tyd tot my beskikking en al wat ek kan sê oor die twee punte wat hy aangeroer het, is dat indien die agb. lid in die beleidstuk wat ek aan hom gegee het nêrens enige verwysing of argumentering oor hierdie twee probleemareas kan vind nie, belowe ek hom dat ek in die toekoms tyd in die Raad daaraan sal bestee om dit aan hom te verduidelik.

Ek wil egter terugkom, mnr. die Voorsitter, na ’n probleem wat ek eintlik onder die Pos van die agb. Eerste Minister aangeroer het en waarop die agb. Adjunk-minister van Plurale Betrekkinge en van Onderwys en Opleiding gereageer het Ek wil in alle eerlikheid daarop wys dat ek nie hierdie punte weer aanroer om vermeende verskille tussen hierdie kant en die oorkant uit te wys nie of om polemies te raak nie, maar ek doen dit slegs om duidelikheid te verkry.

Ons is op die oomblik besig met ’n konstitusionele debat in Suid-Afrika. Verskillende liggame is ingestel en as ons kyk na die Grondwetkomitee wat deur die Raad en die Senaat aangestel is, sien ons die opdrag van daardie komitee is om in te gaan op die invoering van ’n alternatiewe grondwet vir die Republiek van Suid-Afrika.

Dit is ’n geweldige wye opdrag, so wyd dat as ’n mens dit op ’n sekere wyse interpreteer, ’n mens kan sê dat sommige van die toesprake wat vandag hier gehou is die opdrag van hierdie grondwetkomitee vooruit loop. Daarom moet ’n mens duidelikheid kry ten opsigte van waaroor ’n mens kan gesels en waaroor jy nie kan gesels nie. In die verband wil ek verwys na ’n toespraak wat die agb. Minister self gehou het in die Raad tydens die wantrouedebat Ek lees net ’n gedeelte van sy toespraak uit Hansard, kol. 295 van 8 Februarie vanjaar—

Hy gaan verder—

Na aanleiding hiervan het ek die vraag probeer stel of daar dan ’n moontlikheid bestaan dat hierdie Kabinetskomitee ondersoek gaan instel na die moontlikheid van ’n nuwe konstitusionele bestel vir die stedelike Swart mense. Hierop het die agb. Adjunkminister gereageer en gesê nee, dit is maar net ’n poging aan die kant van die Regering om tred te hou met die veranderde omstandighede, maar basies bly die beginsel dieselfde, nl., en ek haal aan wat hy gesê het uit Hansard, kol. 4529, van 20 April vanjaar—

Met ander woorde, die verband tussen die tuislande en die stedelike Swart man is baie sterk deur die agb. Adjunk-minister beklemtoon. Dit is gevolg deur iets wat die agb. Eerste Minister self gesê het, en ek haal hom aan uit Hansard, kol. 4552, van dieselfde dag, soos volg—

Volgens die agb. Eerste Minister is die Kabinetskomitee dus in die lewe geroep om ondersoek in te stel—as ek hom reg begryp—hoe die Swart stedeling beter aan die tuisland verbind kan word. Die agb. Minister sê egter vir ons in die wantrouedebat dat die Kabinetskomitee aangestel is om daarop in te gaan en sien hoe hulle konstitusioneel kan inpas in die nuwe era, in die nuwe bedeling. Die gevolgtrekking waartoe ons kom—en hieroor wil ek net duidelikheid kry—as ons die agb. Adjunk-minister se uitspraak in aanmerking neem en die van die agb. Eerste Minister, is dat hulle eintlik niks nuuts gesê het nie. Dit is bekende partybeleid wat uitgespel word, te wete die verbintenis met die Swart state, die tuislande, ens. Soos die ander Adjunkminister vandag gesê het, is die Swart state die hoeksteen van Regeringsbeleid. In die opsig is daar dus nie eintlik konstitusionele ondersoek nodig nie. In dié opsig het ons nie eintlik ’n Kabinetskomitee nodig nie, want dit is klaar duidelik wat die standpunt is. Is daar egter iets anders? Dit is eintlik al wat ek wil weet Die agb. Minister hoef nie eers vir my te sê wat die iets anders is nie, want uit die aard van die saak is hul nog met die ondersoek besig. Maar is daar ’n ondersoek na alternatiewe konstitusionele opset vir die stedelike Swartman? Is dit so? As dit nie so is nie, mnr. die Voorsitter, is al punt wat ek wil maak dat ons die aktiwiteite begrens van die grondwetkomitee wat in elk geval aangestel is, en dat sy opdrag, soos dit daar gestel is, ’n baie nouer betekenis het as wat op papier die indruk is wat geskep word. Dit is die dilemma waarvoor ons te staan kom, want òf daardie grondwetkomitee het die opdrag om te gaan kyk na die invoering van ’n alternatiewe grondwet vir die Republiek, wat insluit die moontlikheid van die bespreking van die konstitusionele posisie, nie net van die stedelike Swartman nie, maar ook van die tuislande, die Kleurlinge en die Asiërs, òf hy het dit nie. As ons dan die interpretasie daarvan heg dat daar nie die moontlikheid bestaan van ’n nuwe bedeling vir die stedelike Swartman nie, dan is daardie interpretasie nie geldig nie.

As dit so is dat daardie moontlikheid nie bestaan nie, dan dink ek nie ons kan ’n sinvolle debat oor konstitusionele sake in Suid-Afrika he nie. Dit is die dilemma waarin ek myself bevind, want ons moet òf openlik en ordentlik ’n konstitusionele debat kan voer oor alternatiewe vir ons land, òf nie. Maar as ons verskillende liggame in Suid-Afrika het, met almal opdragte om in te gaan op probleemareas wat te doen het met konstitusionele sake, dan is ons eintlik besig om ons tyd te mors en onsself te bluf. Ek wil hê dat die opdrag soos hy geformuleer is vir die grondwetkomitee, so wyd soos hy is, vryheid moet gee vir ’n gesprek wat sake kan bespreek en kan bevraagteken wat vandag in hierdie Raad al klaar as uitgemaakte sake gehanteer is. Ek meld veral hierdie kwessie van die koppeling van die stedelike Swartman aan die tuisland.

Waarom dit uiteindelik gaan, mnr. die Voorsitter, is oor burgerskap. Dit is waarom dit gaan, want as ons sê die standpunt is dat jy jou stedelike Swartman direk koppel aan jou tuislande, en ons koppel dit dan terug aan die standpunt wat gemaak is deur die voormalige Minister van Plurale Betrekkinge en Ontwikkeling, te wete dat daar uiteindelik geen Swart Suid-Afrikaanse burgers kan wees nie, dan sny ons natuurlik ’n geweldige area uit vir konstitusionele debat. Ons word dan in ’n loopgraaf ingedruk waar ons ’n grondwetdebat moet voer slegs op die Regering se voorwaardes en nie in terme van die opdrag van die Gekose Komitee wat deur die Raad en die Senaat aangestel is nie.

Mnr. die Voorsitter, as ek die agb. lid vir Rondebosch moet volg i.v.m. sy argumente oor konstitusionele aangeleenthede, het ons daarvoor heeltemal ’n nuwe debat nodig. Daarom sal ek nie langer daarby stilstaan nie, Meneer, en wil ek u baie graag wegvoer na die grensgebied van Oos-Kaapland. Dit is die gebied wat in die ooste aan Transkei grens, en in die weste aan Ciskei. Dit is hier waar die NP sy ideale en sy ideologie eerste tot realiteit in die praktyk ontplooi het en steeds besig is om te ontplooi. Dit is hier waar die eerste tuisland onafhanklikheid ontvang het, te wete Transkei, waar die Xhosa eerste sy hoogste politieke aspirasies kon uitleef.

Dit is na hierdie twee tuislande waarheen -toeriste uit die Westerse wêreld kom om hulle self te kom vergewis van die praktiese moontlikheid van afsonderlike ontwikkeling. Dit is hier waar hulle ook kom kyk hoe afsonderlike volkere in afsonderlike gebiede ontwikkel op alle terreine van die hedendaagse beskawing, deur dieselfde geldstelsel te behou as Suid-Afrika, en om dan voort te bestaan deur middel van ’n ineengestrengelde ekonomie met Suid-Afrika. Na hierdie gebiede vloei kapitaal uit baie uithoeke van die wêreld en burgers van die regerings wat ons Regering soms die meeste kritiseer weens hierdie beleid, is miskien die grootste beleggers van kapitaal in hierdie gebiede.

In my kiesafdeling word die tuislandbeleid inderdaad toegepas. Gonubie, ’n woonbuurt van Oos-Londen, het net Wit woonbuurtes in sy munisipale gebied. Die Swart mense wat in Gonubie werk, woon in hulle eie dorp Mdantsane in die Ciskei. Hulle het hul eie munisipaliteit en hulle eie burgemeester. Die Swart mense van Oos-Londen is ook besig om vanuit Oos-Londen se munisipale gebied te verhuis na Mdantsane.

Die Oos-Londen-Mdantsane-busdiens, bekend as Gompo Transport, is die grootste enkele nywerheid van Ciskei. Tesame met die King William’s Town-Zwelitsha-busdiens, bekend as Bhisho Transport, voorsien dit werksgeleenthede aan 839 van sy mense. Dit loop oor 71 roetes en beskik oor ’n kapitaalbelegging van byna R11 miljoen. Die helfte van die aandele word gehou deur die Ciskeise Nasionale Ontwikkelingskorporasie, wat die ekonomiese arm van die Ciskeiregering is. Die eerste grensnywerheid met ’n 50%-aandeelhouding deur die Nasionale Ontwikkelingskorporasie is so vroeg soos 1948 naby King William’s Town begin. Good Hope Textiles vervaardig tekstielgoedere oor ’n breë spektrum wat goed oor die hele land bekend is. Hierdie grensnywerheid voorsien werkgeleenthede aan 4 300 mense. Werkers stap oor ’n pad na hul eie dorp Zwelitsha, wat ook die Ciskei se kabinet huisves.

In my kiesafdeling grens nagenoeg 80 plase aan die Keirivier en talle aan die Ciskei. Blanke en Swart boere lewe in harmonie en vrede met mekaar saam, maar hierdie deugde val nie sommer net uit die lug nie. Dit bly voortbestaan weens goeie menseverhoudinge en ons poog steeds om hierdie verhoudings in stand te hou. Om dit te bewerkstellig, pas ons steeds nuwe metodes toe. Die nuutste is dat ek ’n afvaardiging van boere gelei het na die vorige Minister van Landbou van die Ciskei, mnr. Ximiyo, om punte van wrywing aan hom te gaan blootlê. Mnr. Maqoma, Minister van Binnelandse Sake, het ook aan die samesprekings deelgeneem. Die les wat ons daaruit geleer het, was dat hierdie Ministers nie bewus was dat sekere aangeleenthede wat binne hulle jurisdiksiegebied plaasvind by baie boere vir soveel verleentheid en frustrasie verantwoordelik is nie. ’n Uitvloeisel van hierdie ontmoeting was dat boere verteenwoordigend van die hele grensgebied ’n vergadering bygewoon het wat Minister Maqoma toegespreek het en waar ons met mekaar gesprek gevoer het.

In die dae waarin ons lewe, is dit belangrik om met jou bure te praat. Ek wil hê die agb. Minister moet my help om opvolgingswerk te doen deur van die knelpunte wat ons ontbloot het, van naderby te beskou.

Die Kaapse Provinsiale Raad het verlede jaar ’n nuwe hondebelastingstelsel ingevoer. Dit is gedoen met die doel om veeverliese as gevolg van rondloperhonde te probeer beperk. Ons moet nou R30 per vrugbare teef betaal indien ons twee of meer vrugbare honde aanhou. Die punt is dat talle van die plase in my kiesafdeling grens aan die vyf trustgebiede onder die beheer van die Ciskeiregering, wat nie onderhewig is aan die ordonnansies van provinsiale rade nie. Boere voel dat beheer ook in trustgebied moet plaasvind. Die onbeheerde aanhou van honde in trustgebiede is ’n wesenlike probleem. Dit skep probleme vir Blanke en Swart kleinveeboere en dit gee aanleiding tot wrywing. Ek wil vir die agb. Minister sê dat ek ’n hoë premie plaas op goeie menseverhoudings en gesonde buurskap. Die agb. Minister moet ons help dat dit nie nou vir die honde gegooi word nie.

Ek wil ook ’n woord van dank tot die agb. Adjunk-minister van Ontwikkeling rig vir sy samewerking gedurende die afgelope boekjaar. Ek wil ook my dank uitspreek teenoor die Komitee vir Plurale Sake vir die waarnemings wat hulle ter plaatse gedoen het. Ek wil ’n dringende uitnodiging aan die Adjunk-minister van Plurale Betrekkinge en Ontwikkeling rig om so spoedig moontlik saam met my na Stutterheim te gaan sodat ek aan hom die aangeleenthede kan uitwys wat opgelos moet word vir die ordelike en gelukkige vesting van mense in Ciskei.

Ten slotte wil ek aan die agb. Minister sê dat ek van mening is dat spanning besig is om op te laai in my gebied. Oor die jare heen het ons Blankes daar ons grondoffers gebring. Dit is gedoen, want dit is altyd vir ’n spesifieke doel geoormerk. My mense voel egter dat daar nie genoeg beweging is na die doel waarvoor die grond afgestaan is nie. Ek vra nie nou gunste of gawes nie, ook nie geld of verklarings nie. Al wat ek vra, is, dat ons Regeringsbeleid ten opsigte van die vestiging van mense in aangekoopte, geoormerkte grond asseblief in rat moet kom. Ons moet die ratte in beweging bring. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek stel voor—

Goedgekeur.