Mnr. die Voorsitter, ek vra die voorree van die halfuur.

Mnr. die Voorsitter, die agb. Minister belas met hierdie Begrotingspos gaan bin-nekort in ’n tussenverkiesing deelneem en as hierdie debat ná 6 Oktober plaasgevind het, sou ek miskien in die posisie gewees het om hom geluk te wens met sy oorwinning.

Dit is ’n groot „miskien” daardie.

Ons is die agb. Minister baie vriendelik gesind en daarom wil ek die hoop uitspreek dat hy die HNP in Piketberg die loef gaan afsteek. Ek sê dit om twee redes. In die eerste plek weet ons dat die agb. Minister in die geheim filosofieë en beginsels handhaaf en bely wat in baie opsigte met dié van die PFP ooreen-kom. [Tussenwerpsels.] In die tweede plek wil ons graag hê dat die agb. Minister teen die HNP moet wen omdat die HNP se beginsels en beleidsrigtings uit die oertyd kom. Dit kom uit die dae van die beginsels van nasionalisme en apartheid van dr. Malan en dr. Verwoerd. Om daardie redes is ons so vriendelik om die agb. Minister die beste toe te wens met die tussenverkiesing.

Mr. Chairman, the Vote we are dealing with is a very comprehensive and wide-ranging Vote. It deals with industries, commerce and tourism, but in particular it is a Vote which deals with the economy of South Africa and with all aspects of that economy. South Africa is experiencing at this very moment a period of extensive social, economic and political change. Some people would call it a revolution. That is a word with an unpopular connotation, but I think that it is in fact appropriate to the changes that are taking place and that will be taking place, whether we like it or not, in the course of the next decade or two in our country. It is relatively peaceful at this stage and, obviously, we should attempt to keep it peaceful. What is important is that no force on earth can stop the changes from taking place. I think one must understand that. What an enlightened Government would do—it is in that spirit that I want to address the hon. the Minister today—would be to seek means by which it could guide and facilitate these changes. It would under no circumstances attempt to frustrate the inevitable changes which are taking place. If the Government would do that, it would in fact be making a contribution to the prevention of violence in our society.

I would like to address myself to this hon. Minister because he has a key role to play in this process. He can take the enlightened and courageous steps which are essential to ease South Africa away from the unfortunate path of the exploitation and injustice which has characterized our way of life in South Africa over the past decades onto a new path of racial co-operation which could lead to a future of peace and prosperity. Alternatively, he could fail in his present post by continuing to see his responsibilities, viz. of guiding and directing the economy of South Africa, merely as another tool in the process of executing the policy of apartheid. He can either see his job as one of providing for South Africa a sound and growing economy with job opportunities and a growth rate appropriate to our requirements, thus providing a better life for all the citizens of this country, or he can continue to abuse the economy of the country to achieve the ends of apartheid. If he does the former, he will be making a magnificent contribution to peace and prosperity in this society, but if he does the latter, he will be contributing to plunging our country into violence.

Let us talk about the practical steps which we see as vital in order to achieve the objective of bringing about a peaceful and stable society and prosperity for all our people. There are many features by which one can determine the economic situation in the country. There are innumerable analyses, charts and findings which one can look at. I want to look at two of the many that are available. The first relates to the productivity in our society. At this early stage I should like to make one point very clear, and that is that, when one goes through an economic revolution, when one goes through economic changes such as we are going through, one must introduce into those particular changes a very strong commitment on the part of society to the concept of rewarding productivity. Let me say what I mean by that in the simplest sense. We shall soon, I hope, reach the situation where all South African citizens will be able to find jobs to help the economy of the country. We shall be reaching the situation where far better salaries and wages will be paid. I should like the payment or rewarding of the workers in our society not to be based in the first place on the job they do, but on merit and on their productivity and their contribution to the economy of the society.

A very interesting set of figures is those setting out the rate of growth in the gross domestic product per capita in our country as compared with other countries. Figures have been published recently comparing the growth from 1972 to 1979. I want to quote them briefly to show hon. members where we stand. For Australia the figure is 1,66; West Germany 2,58; Israel 0,98; Japan 3,35; Kenya 2,35; Portugal 1,48; the Republic of South Africa 0,21; Spain 2,30; the Republic of China 6,89; the UK 1,50; and Zambia -1,59.

The second set of figures I should like to refer to is those indicating what is needed in terms of the growth rate in South Africa to meet the job requirements in our society. The position is that, if we have a growth rate of 3,6%, the unemployment figure for 1982 will be approximately 1 815 000 and for 1987 2 406 000. If we have a growth rate of 5%, which requires over 1 000 new jobs to be created per day, the unemployment figure for 1982 will be 1 495 000 and for 1987 it will be reduced to 1 262 000. Because I lack the time, I cannot go into the many other very interesting figures which have been produced and which indicate what our economic situation is.

What can be done in order to achieve the necessary economic growth in our society and the necessary economic stability and prosperity? Sir, one can deal with this in a gentle way or one can deal with it in terms of the harsh realities of the situation and the harsh steps which, from the Government’s point of view, will have to be taken to correct the situation. The hon. the Minister, as Minister responsible for the economy of the country and as a member of the Cabinet and the Government, has a responsibility to see to it that his colleagues take the necessary steps in this connection. In the very first place the hon. the Minister must see to it that the Government scraps all ideological legislation which interferes with the mechanism of a free economy in our society.

Like what?

I shall come to that. One cannot have a free economy in an apartheid society. One cannot have a free economy in a country with a society and an environment that is not free. The hon. member opposite asked what steps must be taken. The race classification legislation which divides people into categories according to the colour of their skin must be scrapped, as must the Act which rests on race classification, namely the Group Areas Act, which in effect says to a person that, irrespective of his intelligence, his honesty, his competence, his dedication and loyalty and all the good things he may stand for and believe in, because of the colour of his skin he cannot live where he wishes to live, he cannot attend school where he wishes to attend school, he cannot work where he wishes to work, and he cannot open or operate a business where he wishes to do so. It tells him, in effect, that the colour of his skin determines where he will live, where he will go to school and where he will operate a business. Then there are all the laws which interfere with the mobility of Black labour. Black people in South Africa cannot move about as they wish.

They end up squatting all around the country.

Black people, whether they squat or not, cannot move around the country freely in order to get the best possible price for their labour. Then there is the inferior Black education which does not prepare people adequately to participate effectively in the country’s economy and there is the Black housing in respect of which there is such a backlog. In Soweto not a single house was built last year for Black people. I believe that in the last ten years—other hon. members will have the exact figures—virtually no houses were built for Black people in the Western Cape.

Mr. Chairman, we require an entirely new approach to education and training, housing and the creation of job opportunities in order to introduce the Black people of this country into the free enterprise system in the economy so that they can be stimulated by the profit motive of the free enterprise system, so that they can make a contribution and so that they can fully exploit their own talents and abilities in order to obtain a better income and thereby a better quality of fife for themselves and their families. In the first place, then, I want to tell the hon. the Minister that it is his responsibility to leave no stone unturned in the Cabinet and the Government to see to it that we erase from the Statute Book the myriad laws which determine that on the basis of skin colour Black, Indian and Coloured people neither have the opportunities nor can make the contributions which we as White people have and can make.

The next thing the Government must do—and this is also the responsibility of the hon. the Minister operating in association with the other members of the Cabinet—is to put an end once and for all to the overregulation by the Government of the economy of our society. I want to make it clear that I am not saying that regulation is not necessary in certain respects. I am not saying that Government planning or direction, from a central basis is not necessary in certain instances. I am not saying that some forms of control are not necessary in a modern economy. What I am saying is that one way or another through a myriad of control boards, agencies, commissions, committees, thousands of regulations, bureaucracies …

Which regulations?

All the control boards, for instance, with all the regulations at their disposal and the huge bureaucracies they operate—I shall come to what other people say just now—have in fact served to place a stranglehold on the country’s economy, and I believe that that stranglehold must be broken. One has to unleash the initiative of the people to become effective entrepreneurs in order to build up and expand the economy of our society.

There are lots of things that can be done. Do you know, Sir, that for instance the contribution of manufacturing to the gross domestic product, which was 6% in 1916, grew to 19% in 1946 and 23% in 1976? What I am saying is that here we have an opportunity for further growth. Less than 10% of our output is exported at present. Our domestic industry provides less than 70% of the goods required in our own market. The manufacturing sector can therefore in fact expand considerably. Now the hon. the Prime Minister said in the Carlton Hotel—

Those were very fine words. It is almost two years ago that the hon. the Prime Minister made that speech, and virtually every economist in South Africa, whether he is attached to a university or is in industry and commerce, who has made a study of the situation and has compared the realities with the expressed sentiments of the Government, has come to the conclusion that, since those fine words were spoken, virtually nothing effective has been done in practice to give effect to the intentions that were expressed. I could quote a hundred authorities for that, but this afternoon I shall quote only one or two. Professor Jan Lombard of the University of Pretoria, who is not a Prog but a member of the NP …

Hoe weet jy?

Well, I understand that he is a supporter of the NP. He may not be for long; he may see the light and come over to our side. In any event, he said—

He blamed the myriad of regulatory devices on what he termed “an almost incredible lack of understanding of the role of prices in the free market economy.” It is quite clear that this gentleman is joined by hundreds of others who say in the clearest possible language that the Government is not taking effective steps to free the economic system in this country from the shackles of the laws and bureaucracy it has created. The Government cannot expect us to deliver the goods if it on its side does not meet the requirements in this particular case.

Let me quote another gentleman, Mr. Van Heerden, who is the public relations officer of the Development and Finance Corporation. I assume that he too is not a member of the PFP. I assume he also supports the Government. He works for an organization which is closely linked with the Government. He said—

The point I want to make is that this gentleman, who is an authority, says not that the Government is not doing anything to help, but that the Government is doing everything in its power to destroy. I think that the hon. the Minister must take note of this.

I can mention many hundreds of examples which are on record, but let me give just one example of how the Government, with its absolute obsession for apartheid, is destroying the country’s economy. This is in connection with an industrialist called Jan Pretorius who operates a small business somewhere on the West Rand. He was forced to erect a wire fence two metres high to segregate his Coloured workers from their White colleagues. As I said, this is a small business on the West Rand and in terms of Government law he had to erect this fence. I quote him—

Nogal! I quote further—

There are hundreds of examples I can give of this sort of thing that has been taking place. If it had been Blacks working in the same place with Whites, I assume it would have had to be a ten-foot high concrete wall with machine guns and searchlights situated at strategic points. Mr. Etheridge, who is one of the leading mining executives in the country, had the following to say—

All these statements—and there are hundreds more—have been made in the last few months. They were not made a year ago, but in the last three or four months. What I am trying to say is that the Government can talk as much as it likes, its members can go and speak in America and make all sorts of promises, it can use its rhetoric and change its terminology, but until such time as it has the courage and the insight to dismantle apartheid, to destroy it, to remove it, it will not bring about progress in the achievement of a strong, growing and more prosperous economy in our society.

I want to deal with one more point which is very important, and that is the question of decentralization, or rather “deconcentration”—we always get different words for the same thing. The Government now calls it deconcentration. I want to say to the hon. the Minister that he can by all means decentralize or deconcentrate, because it is a sound economic principle, but that he must please do it on sound economic grounds, and not for ideological reasons of apartheid. If he does it on sound economic grounds, he will be rewarded by good results, whereas if he does it for reasons of apartheid, he will fail like the Government failed with border industries and with the establishment of industries in the homelands. The Government will then lose another 30 years, as it has lost 30 years to date. However, if the hon. the Minister does it on sound economic grounds, he will achieve results. There is good reason to decentralize. To quote from a speech made very recently by my predecessor, Dr. Zac de Beer—

Then he says a very interesting thing—

That means that the PFP will have more than 50% of the seats in the House—

Then he also indicates that over the past 30 years the total number of jobs created in the decentralized areas—the requirements over the same period were to be measured in millions—including Rosslyn, Silverton, Umlazi and all the areas close to the present urban areas, was little over 200 000. In other words, the Government has failed dismally to carry out its responsibility of creating jobs in the decentralized areas. The reason for that is simply the Government’s penchant for trying to do this for apartheid reasons and not for sound economic reasons.

I want to warn the hon. the Minister that he is going to have to fight the members of his Cabinet and his Prime Minister, because I believe the Government is now absolutely determined to abuse the economy of South Africa to achieve its apartheid ends. In terms of the so-called new regional economic development, the Government has given notice that the White tax-payer is going to have to pay for this and that the existing established economic metropoles of South Africa will in fact have to be undermined in order to achieve the growth of the new regional economic areas. On 3 August the hon. the Prime Minister said—

In other words, while by means of taxation most of the country’s revenue is taken from the existing urban industrial complexes, the only return those areas get is through the subsidization of the infrastructural services such as housing, health services, etc. Now the Government says that in the future it is not going to return that money to those complexes although it is justly theirs, but is going to use that money in order to apply apartheid. The hon. the Prime Minister went further—

I think it is necessary that the statement by the hon. the Prime Minister be analysed and understood and I think that this hon. Minister must understand what that statement means. That statement simply means that the Government cannot prevent economic development from taking place in the existing urban industrial complexes, and cannot force it to take place in the new areas demarcated in terms of the new regional economic development plan. The Government cannot do so unless it takes this very drastic action of in effect undermining the existing established urban industrial areas by stopping the existing subsidization of the infrastructure of those areas and using that money in order to develop the new areas demarcated for regional economic development. In other words, what the Government is going to do is to carry out its policy of apartheid by hook or by crook. It is going to do so by making the urban complexes pay for it and it is going to do so at the cost of the urban complexes, using their tax money and denying them what is rightfully theirs in terms of the return by way of the subsidies which they are getting at the present moment. I want to say to the hon. the Minister that, if the Government does that, it will find that it will not succeed in getting either the co-operation or the support of the vast majority of the people who can help it to bring about the economic development that is required. If it goes ahead, it is going to cause resentment, it is going to affect the morale of the industrialists of this country and in the final analysis it is going to fail once more; and I want to tell the Government that, if it fails once more, it will be its very last failure. The country cannot afford this sort of action any longer. I should like to appeal to the hon. the Minister, with the position of influence he has and in view of the responsibility he has towards the economy of the country, to leave no stone unturned in an attempt to persuade the Cabinet not to carry out this threat to the industrial complexes of South Africa and not to attempt to achieve its apartheid ends in terms of purely ideological requirements and at the cost of the economic development and stability of our society.

Mnr. die Voorsitter, ek het aandagtig na die agb. lid vir Bryanston geluister. Terwyl ek hom wil gelukwens dat hy die hoofspreker aan Opposisiekant oor ekonomiese aangeleenthede is, wil ek hom nie gelukwens met sy toespraak van vanmiddag nie. Mnr. die Voorsitter, mag ek die agb. lid vra of dit sy gedagte is dat slegs hierdie vier metropolitaanse gebiede ontwikkel moet word, en dat die res van die land onontwikkeld gelaat moet word?

Ek het gesê op ’n gesonde ekonomiese grondslag.

Dit is maklik vir die agb. lid om te sê „op ’n gesonde ekonomiese grondslag”, maar die agb. fid spel nie vir ons uit wat hy in hierdie verband bedoel nie. Dit is vir my interessant dat die agb. fid eintlik die aandag van sy eie beleid en van dié van sy party probeer aflei. Ek is bly dat die agb. lid vir Yeoville vanmiddag hier is, want dit is so dat hy voorsitter is van ’n komitee van ondersoek na die ekonomiese beleid van die Progressiewe Federale Party, wat kyk na hulle vooruitsigte in dié verband. Ek neem aan die agb. lid vir Bryanston is ook ’n lid van daardie komitee. Ek verstaan dat hulle nou al twee jaar aan die verslag werk, maar dat hulle nie tot ’n punt kan kom nie, want daar is klaarblyklik ’n botsing tussen die sosialiste en die kapitaliste in daardie party. Ons het nou die geleentheid, en ekstra tyd is nou beskikbaar, en dit sal interessant wees om van die agb. lid vir Bryanston of die agb. lid vir Yeoville te hoor hoe hulle ekonomiese beleid by hulle politieke beleid in Suid-Afrika gaan aanpas. Ek hoop dat dit in hierdie debat na vore sal kom.

Het jy nie na die Finansiedebat geluister nie?

Mnr. die Voorsitter, ek is besig om met die agb. lid vir Bryanston te praat, en nou antwoord die agb. lid vir Yeoville. Dit is klaarblyklik so dat hulle nie in dieselfde kamp is wat hulle beleid oor die ekonomie betref nie.

Die hele ding is uitgespel, maar dit lyk my jy kan nie hoor nie. Is jy horende doof?

Die agb. lid vir Yeoville kan met plesier ook sy standpunt stel, wat sal verskil van dié van dié agb. lid vir Bryanston.

Moenie onsin praat nie.

Wat ook vir my duidelik is, mnr. die Voorsitter, is dat die beleidsinisiatiewe wat die Eerste Minister en die Kabinet neem, vir die amptelike Opposisie inderdaad ’n kopseer is. Die vordering wat in daardie verband gemaak word, bied al minder aan hulle die geleentheid om met hulle sieninge te slaag. Ons het nie, soos die agb. lid vir Bryanston nou die dag te kenne gegee het, vanweë die getalle, ens., reeds oorgegee nie; die agb. lid vir Bryanston het eintlik klaar die handdoek ingegooi. Die Regering en ons aan hierdie kant het egter besluit om die uitdagings in Suid-Afrika te aanvaar. Ander agb. lede aan hierdie kant sal later ook verdere sake wat deur die agb. lid vir Bryanston geopper is, aanraak. Ek sal ook by enkele van die sake kom.

Ek wil graag aanvanklik die agb. Minister gelukwens en ook sterkte toewens met die bespreking van sy Begrotingspos. Dit is die eerste keer dat die agb. Minister hierdie Begrotingspos hanteer. Ek wil hierdie wense ook eweneens aan die agb. Adjunk-minister oordra. Die agb. Minister en die agb. Adjunk-minister kan steeds reken op die heelhartige samewerking van agb. lede aan hierdie kant van die Raad. Ek wil ook aan die Direkteur-generaal, dr. Du Plessis, en sy personeel sê: Baie dankie vir die samewerking wat ons as parlementariërs steeds van hulle ontvang.

Mnr. die Voorsitter, ek wil graag met waardering verwys na die baie belangrike werk wat verskillende diensorganisasies in die handel en nywerheid verrig. Ek wil veral vanmiddag verwys na die Gefedereerde Kamer van Nywerhede, die Vereniging van Kamers van Koophandel, die Afrikaanse Handelsinstituut, en na die belangrjke bydrae wat die amptelike orgaan van die Suid-Afrikaanse Handelsinstituut, die Volkshandel, in ons ekonomiese le we maak. Dit is ’n puik bydrae wat gelewer word. Ons en die lede van die Opposisiepartye wat lede is van hierdie bepaalde studiegroepe, kry jaarliks uitnodigings vir samesprekings en voorligting, en bepaalde aspekte van die ekonomie en die ekonomiese lewe word dan bespreek. Hierdie gereelde kennismaking en wisselwerking stel ’n klimaat daar vir begrip en toeligting van mekaar, en help meer dikwels ook om misverstande veral met betrekking tot uitgangspunte en die toepassing van, bv. wetgewing, uit die weg te ruim, soos onlangs tydens ’n bepaalde samespreking gebeur het.

Ek wil dan ook my waardering uitspreek teenoor die besture en lede van hierdie organisasies vir die wyse waarop hulle die ekonomie en die sakelui in Suid-Afrika dien, en vir die samewerking wat daar bestaan. Myns insiens kan die beraadslaging tussen hierdie organisasies en die bepaalde studiegroepe van die verskillende politieke partye, soos hier verteenwoordig, nog verder uitgebrei word. Die taak van hierdie organisasies, o.a. in verband met die koördinasie van standpunte en die insette wat hulle lewer tot die uitbou van die ekonomiese aktiwiteite van Suid-Afrika, kan nie hoog genoeg geag word nie. Terselfdertyd moet ek ook ten opsigte van elke sakeman, nyweraar en ondernemer wat bereid is om die uitdagings en risiko’s die hoof te bied, dìt sê: Ek gun graag die ondernemer sy wins, want hy het inderdaad groot risiko’s. Die toekoms sal steeds groter eise stel aan die ekonomie en dus ook aan die ondernemer en die privaatsektor. Nieteenstaande die negatiewe standpunte wat die agb. lid vir Bryanston gestel het, het ons in Suid-Afrika uitstekende voorbeelde, van jaar tot jaar, van ondernemers wat bereid is om die uitdagings te aanvaar, en daardeur sukses te behaal en werkgeleent-hede te verskaf. As ’n mens byvoorbeeld in die Financial Mail van verlede Vrydag kyk na die aantal maatskappye wie se voorbelasbare wins en die persentasieverbete-rings daarop weergegee word, vind ’n mens syfers soos 20%, 68%, 48%, 61%, 69%, 70%, ens. Die maatskappye groei by die dag nieteenstaande die standpunte wat van Opposisiekant gestel word en nieteenstaande die voorspooksels wat hulle nou al in die weg wil lê om ’n eweredige verspreiding van die ekonomiese bedrywighede in Suid-Afrika daar te stel. Nieteenstaande daardie verdagmakingsproses, groei die ekonomie en groei die nyweraar, danksy die vermoëns van die mense asook hul bereidheid om ter wille van ontwikkeling in Suid-Afrika, die nodige uitdagings en risiko’s die hoof te bied.

Meneer, daar is twee vereistes vir ekonomiese ontwikkeling, nl. dat daar politieke stabiliteit en vrede moet wees. Hierdie Regering het oor die jare daarvoor gesorg, en die ekonomiese groei, wat in die eerste instansie in die hande van die privaatondernemer is, het onder hierdie Regering gedy.

Mnr. die Voorsitter, ek hoef nie vandag te betoog en te wys op die noodsaaklikheid van ekonomiese groei vir die behoorlike vervulling van die doelwit van ’n Suid-en Suider-Afrika waarin werklike vryheid en stoflike voorspoed tot die hoogste peil gevoer kan word, om sodoende almal se lewensgehalte en -standaarde te verbeter nie. Dit is die doel in Suid-Afrika, nl. om uiteindelik aan elke mens ’n hoë lewensgehalte daar te stel. Die agb. lid vir Bryanston wil so graag die ideologiese beleid van hierdie kant van die Raad koppel aan sy ekonomiese beleid. Meneer, die primêre oogmerk van ons in Suid-Afrika is om die mense in Suid-Afrika se lewensgehalte te verbeter, om ware vryheid vir almal daar te stel, en om ’n hoogstaande lewensgehalte te bewerkstellig. Wat hand aan hand gaan, is politieke stabiliteit en ekonomiese groei. Oor baie jare het die Regering sy kant in hierdie saak gebring, en het hy ’n klimaat geskep—en hy gaan voort daarmee om op ’n ordelike wyse die situasie te bestendig, waarbinne die private ondernemer sy primêre verantwoordelikheid kan nakom, nl. om te sorg vir ekonomiese groei. Die verklaarde beleid van die Regering is dat, in die eerste instansie, dit die taak is van die private ondernemer om te sorg vir ekonomiese groei. Waar dit die oogmerk is om met die oog op ekonomiese ontwikkeling ’n meer ewewigtige verspreiding van ekonomiese bedrywighede binne die RSA te verseker en om ekonomiese groei binne of naby onafhanklike Swart state en nasionale state te bevorder, wil ek vertrou dat daar volle samewerking van die privaatsektor sal wees om hierdie oogmerk te bereik, en sodoende mee te werk tot die bereiking van die doelwit van werklike vryheid en ’n verhoging van lewensgehalte en welvaart daar te stel. Ek wil vra dat die privaatsektor hom nie moet steur aan die toespraak van die agb. lid vir Bryanston vanmiddag nie, waarin hy nou reeds daardie voorgenome oogmerke onder verdenking probeer plaas het.

Ek wil ook graag sê, Meneer, dat ek van harte vertrou dat die nywerheid-en handels-organisasies hulle lede positief sal aanmoedig om hieraan mee te doen, op grond van ekonomiese oorwegings, want niemand verwag van ’n privaatondememing dat hy nie ten alle tye gesonde ekonomiese en finansiële dissiplines in sy onderneming en by die oorweging van vestigingsfaktore in ag moet neem nie. Maar, Meneer, dit is ook belangrik dat by die oorweging van ekonomiese faktore, die oogmerk van ontwikkeling van Suid-en Suider-Afrika steeds in ag geneem moet word. Daarom wil ek die bewering verwerp wat die agb. lid vanmiddag gemaak het, toe hy gesê het dat ons bloot op ideologiese gronde ’n ewewigtige verspreiding wil hê … [Tyd verstreke.]

Mr. Chairman, I rise to give the hon. member an opportunity to complete his speech.

Mr. Chairman, I thank the hon. Whip.

Mnr. die Voorsitter, ek wil graag ’n verdere aangeleentheid aanraak. Vanaf die Staat se kant het die privaatsektor meer as ooit ’n besonder ywerige en doelgerigte vennoot vir die ekonomiese ontwikkeling van ons geweste, wat tot voordeel van die mense, maar ook tot voordeel van die ondernemer en die belegger moet wees. Ek wil graag vanmiddag op twee aspekte wys. As ons kyk na die verbruikersprysindeks en die verhoging in daardie indeks van tyd tot tyd, dan bly dit vir ’n mens ’n bron van kommer. Die verbruiker betaal dieselfde vir ’n artikel, ongeag wat sy velkleur is. Terwyl vergoedingsverbeteringe altyd in aanvraag is en op die tafel is, enersyds vanweë koste-stygings, en andersyds om lewensomstandighede te verbeter, is dit by my ’n ernstige vraag of die gereelde stygings nie die uiteindelike doelwit, soos ek dit gestel het, sal pootjie nie. Die indruk bestaan by die informele privaatsektor dat maatskappye groter en groter winste maak, en ek weet daar is geldige argumente wat die saak in perspektief stel, maar die algemene publiek wil baie maklik ook die kostestygings hieraan koppel. As die oorheersende indruk by die informele privaatsektor en by die algemene publiek moet ontwikkel dat die ekonomiese ontwikkeling, die vryemarkstelsel en die pri-vaatondememer se resultate vir hom as verbruiker voortdurende lewenskostestygings inhou, sodat sy lewensgehalte nie verbeter nie, of daardeur nie verbeter kan word nie, kan dit die Staat se taak ’n moeilik hanteerbare een maak. Ek is oortuig daarvan dat die privaatsektor in sy beroepsorganisasies en deur middel van sy diensliggame gekoördineerd baie ernstige aandag aan hierdie aspek moet gee, want die ideaal bly steeds dat direkte inmenging van die Staat in die vryemarkmeganisme tot ’n minimum beperk moet word.

Die tweede aspek wat ek wil aanraak, is dat in die ekonomiese ontwikkeling en die vereiste groei, die openbare sektor se onontbeerlike rol in gedagte gehou moet word, en dat gevolg gegee moet kan word aan die vereiste wat die privaatsektor stel, dat die openbare sektor doeltreffend moet wees. Ons kan nie dankbaar genoeg wees vir die bekwame amptenaarskorps wat ons in Suid-Afrika het nie, maar daar is klaarblyklik ’n voortdurende uittog na die privaatsektor van dié arbeidskragte, en jy kan niemand kwalik neem, Meneer, as hy sy posisie kan of wil verbeter nie. Daar word gesê dat die privaatsektor die mense uit die openbare sektor koop. Om die doelwit te bereik, moet die openbare sektor se bekwame mannekrag nie gedreineer word nie. Ek is daarvan oortuig dat ook hier dit nodig geword het dat die privaatondernemer, deur middel van sy beroepsorganisasies en sy diensliggame, ernstig en positief sal besin om mee te werk en ’n werkswyse te vind wat hierdie probleem kan hanteer. Benewens die voordele wat die privaatsektor bekom van die Staat se opleiding, wat vir daardie sektor se voordeel gedoen is teen ’n koste wat op geen wyse op die private ondernemer afgewentel word nie, kan hierdie tendens ’n wanbalans daarstel wat die tydige bereiking van die mikpunte vir die ekonomiese ontwikkeling kan raak. Die private ondernemer bring oor ’n lang tydperk sy kant in Suid-Afrika, en veral waar daar bepaalde knelpunte bestaan, vanweë sekere buitelandse vooroordele, het die kundigheid en vindingrykheid van die ondernemer en die nyweraar op sy beste na vore gekom. Daarom is ek daarvan oortuig dat ook die twee probleme wat ek gestel het, gehanteer sal kan word. Dit is ’n probleem wat normaalweg so maklik aan die deur van die Regering gelê word, maar eintlik moet dit dringend op die agenda van die privaatondernemer kom.

Mr. Chairman, I request the privilege of the second half-hour.

It gives me great pleasure to congratulate three people this afternoon. It makes me feel rather like an old grand-daddy because I believe that of the chief spokesmen of the three parties, I am the only one that is an “old boy”. We also have a new Minister. On behalf of my party I should like to congratulate the Minister and wish him all of the very best, especially, as the hon. member for Bryanston said, in his forthcoming byelection. I should also like to congratulate the hon. member for Bryanston and the hon. member for Klerksdorp on attaining the positions they now hold, of being the chairmen of their groups.

Does this mean that your party is the most conservative of the lot?

Mr. Chairman, I shall not reply to that comment from the hon. member for Yeoville. I am going to try not to reply to his comments.

Mr. Chairman, I was rather pleased to hear what the hon. member for Klerksdorp had to say about the private sector and the need for them to accept their responsibilities in a free enterprise society. The contribution which I hope to make today is going to deal primarily with this. I am not going to enter into a debate on ideological grounds, although I must say that my party and I believe that it is only through economic prosperity that one can achieve the greatest degree of human liberation. I think it is basic for human dignity and self-respect that there should be economic growth and that the individual should have the opportunity to work and to enjoy the fruit of his work.

Mr. Chairman, I am quite sure that the hon. the Minister realizes the immense importance of his role as Minister of this particular department. I say this because he is the one who, with his department, has much to say as far as administered prices are concerned. He also administers the Competitions Board. He is further responsible for public corporations, and in fact, he is responsible for the South African economy. This places a tremendous responsibility on him. The question I should like to ask him today is: Just how well has the economy been managed in recent years, not only from the industrial and commercial point of view—and here I am referring primarily to the large companies—but also from the point of view of the small businessman and the consumer? I should like to submit—and in this connection the hon. member for Klerksdorp referred to The Financial Mail and the results of companies’ earnings over recent years—that our large industrial and commercial sectors have been doing extremely well, but I doubt whether one can say the same for the small businessman and for the consumer. I believe that these two latter groups of people have been losing out over the last year, mainly due to the toll which inflation has been taking in our economy. Inflation, we know, stifles growth. We know that it places a certain restriction on the growth of employment. As far as the consumer is concerned, it certainly erodes his purchasing power. I should like to refer once again to a press report to which I referred during the Budget debate, in which we are told what Dr. Jan Marais had to say about inflation. According to this report in The Sunday Tribune of 26 July this year, he said—

The article goes on to say that the bank economist, Dr. Johan Cloete, agreed with this, and had the following to say—

That is a very true statement and in this regard I should like to refer hon. members to the Statistical/Economic Review for 1981-’82, which was issued at the time of the budget speech. In this document one finds statistics which show that the gross operating surplus in the private business sector rose in the last year by 50,7%. In money terms this represents R8 254 million. For the first time in many years the operating surplus of companies exceeded the salaries and wages paid to employees in the private sector. One finds that personal savings during the same period actually dropped by 7%. In other words, they dropped by some R594 million. It is because of this that one finds, as was stated in one of the week-end newspapers as recently as this last weekend, that many people today are being pressed by the people who gave them credit, and that they are in trouble. This is the point I want to put to the hon. the Minister who, as I have said, is the Minister responsible for our economic affairs: Exactly how well has the economy operated in the interests of all? The question is, Sir: Can inflation be beaten? One goes back to the Minister of Finance’s budget speech of last year. In column 352 of Hansard of Wednesday, 26 March 1980, he listed six ways of combating inflation. The first was one which he is now actively working on, namely the control of the money supply. The second one, which we are also working on, is the better utilization of labour and the training of labour, as the hon. member for Klerksdorp has mentioned. The third one was to allow the commercial rand to float upwards to a degree, which has been happening. The fourth one was that there should be no artificial impediments in the way of imports. As we know, there has been a high level of imports in recent times. The fifth one, which I am going to deal with, was that action should be taken against any form of monopolistic exploitation of the public. The sixth one was that in the areas of administered prices, especially relating to electricity and railway tariffs, there should be strict discipline. I was pleased to see that postal and telephone tariffs were not raised, which shows that the Government is doing something about that.

It is the fifth point I want to concentrate on this afternoon, namely that monopolistic tendencies should be controlled. The question I want to ask the hon. the Minister is: Is there any exploitation by monopolies or big business in South Africa today? People may say that this is not the case, but I have been watching this for the last six or eight months, and I am going to quote briefly from some reports to illustrate my point. A headline in The Argus of 17 January reads: “It’s a rip-off, say crayfish catchers.” I quote from this report—

So, Sir, one can ask whether there is any monopolistic exploitation in that area. A headline in the Daily News of 3 February states: “Bitter blow as beer price rockets.” Here, Sir, we had S.A. Breweries taking over Continental Breweries, I think it was, at the time. It was thought that this was going to result in rationalization, which one would imagine would have improved efficiency and would result in economies, but we find that despite these things, prices still rocket. The question is: Is there a monopoly in the liquor trade? Then, Sir, we find an article in The Sunday Tribune of 25 January, under the headline “We want protection.” This has to do with home appliances, and it says—

Then the article goes further to say—

Now, Mr. Chairman, here we find an industry which is operating at record production level, which one would imagine would result in economies and efficiency, and in bigger profits, but here they are calling for protection. One wonders whether it is not possibly a little more competition that they should be concentrating on, rather than protection. The excuse that is given is that there is “dumping” of goods from overseas manufacturing concerns. One finds something similar according to an article in The Citizen of earlier this year—I do not have the exact date. Under the heading “Plastic gets protection”, we read the following—

Here again we find the complaint about dumping, but on the same page of this Business Section of The Citizen, we find the headline “Triomf and Oxy get together”. The companies referred to here are the Triomf Fertilizer Company and Occidental Petroleum. Then, in The Financial Mail of 13 February, we find the headline “A cartel looms”. I quote from the article—

Sir, I put it to the hon. the Minister: On the one hand big industry is saying “We need protection because of the dumping”, and yet, on the other, we find in our chemicals industry that South African companies are becoming part of world-wide cartels. One wonders just how much protection big business requires. And then, on 1 February 1981, The Sunday Times had this to say in a headline: “Greed ‘root cause’ of inflation.” I should like to quote a portion of this article for the hon. the Minister’s interest—

I put this question to the hon. the Minister: What is really the cause of inflation? Is it greed? Are big business manufacturing companies making a valid request when they call for protection, or is it that they are afraid of competition? I think the hon. the Minister, as the Minister who looks after the Competitions Board, should tell us to what extent his department and the Competitions Board are investigating this matter and what progress they are making in this direction. I believe that South Africa needs more competition. I believe that a lot of our industrialists and businessmen are afraid of competition. In this article to which I have referred, Prof. Jan Sadie went on to say—

I could go further along these lines, but I intend to concentrate on just one particular industry now, and that is the building industry.

We find, Sir, that building costs have risen over the period October 1979 to October 1980 by 32,3%. It is estimated that from October last year to October this year they will increase by between 20% and 25%. These are figures which are issued by the Building Industries Federation of South Africa. The question that one must ask is: Are the increases in the prices of building materials really legitimate? [Interjections.] A lot of these supplies are controlled by Government. The prices of bricks, cement, or any of these things, are administered prices, and the whole point I am endeavouring to make is that we should possibly have another look at this matter.

Do you want more control?

No. I am saying that we should decontrol some of them. There has been talk about a great demand for building.

Are you arguing against control now?

I am suggesting to the hon. the Minister that when you create controls, big business manipulate those controls in their own interests, and I intend showing this, if hon. members will give me time. Are the increases in the prices of building material due to demand inflation? I have said that Bifsa have pointed out that prices are increasing at a certain rate, but if one studies the Bureau for Economic Research’s report of January 1981, on page A14, one finds a graph showing the value of building plans passed at constant 1970 prices. I should like to ask the hon. the Minister and his department to study this. If one studies this graph one finds that in August 1980 the volume of buildings erected in money terms at constant 1980 prices was no higher than in October 1974. Therefore, all the talk and publicity about there being such a great building boom that has resulted in sky-rocketting prices, I question. This is borne out by the report of the Bureau for Economic Research of the University of Stellenbosch. In the Daily News of 5 September 1981 one finds an article under the heading “Growth rate still negative”. This comes from BIFSA itself. I quote from the article, as follows—

If this is the case, why the shortage of building materials? The question I should like to ask is: Is it because the monopolies which are controlling building materials are controlling the market? I, therefore, ask the hon. the Minister to consider these questions I am asking. Let us take a look at, for instance, bricks. I want to ask the hon. the Minister why there is a brick shortage in South Africa today.

Because there are not enough bricks.

The hon. member for Yeoville says there are not enough bricks. I want to know why there are not enough bricks. If South Africa could have sustained the building growth in 1974 with existing building-brick plants, why can it not be done today? The hon. the Minister may well say that there are not enough bricks, but I should like to know why there are not enough bricks.

In the Natal Mercury of 5 September 1981 there appears another report under the heading “Natal brick shortage worse”. This is despite the fact that activities in the building industry are starting to decline. The report says—

It goes on to say that a spokesman of one of the biggest brick manufacturers in South Africa says that the brick industry was not prepared for the 1980 boom. The gentleman went on to say—

This is the point I want to make. In 1978 there were 300 million bricks in stockpile. Two years later we have a shortage. According to a report in the Sunday Tribune of 26 July 1981 Britain had a stockpile of 1 152 million bricks, four times the number of bricks we had in stockpile in South Africa. This would be enough to build 100 000 three-bedroomed detached houses. If we had 300 000 bricks in stockpile in 1978, how many houses have we built with those bricks?

Where have all the bricks gone?

This is the question. We can laugh about this, but I should like to ask a question about this of the hon. the Minister. What was South Africa’s annual brick-manufacturing capacity for each year from 1975 to 1981? Has it increased? Did it decline at a certain time? Here is another question I should like to ask the hon. the Minister. Later on in this debate one of my colleagues will explain the difficulties which an entrepreneur had tried to establish a brick factory and how he was blocked by Government. If he had established his brick factory it may be that we would have had more bricks at a lower price. The question I should like to put to the hon. the Minister is whether the giants have bought out smaller manufacturers, closed them down and then wrote into their costs, because it is an administered price, the capital cost of closing down that brick-making capacity? This is a very important question which I believe the hon. the Minister should reply to.

The fact is that where you have price control—this is the point I should like to make—the businesses concerned can manipulate the market to the extent that they can buy out smaller competitors, close them down, write into their own costs the capital cost of closing down that production capacity and then ask for a rise in the price of bricks. In so doing they enjoy a monopoly. I am just asking questions and the hon. the Minister should reply to them. I also want to ask the hon. the Minister how the Competition Board works. Has it looked into these matters? The hon. the Minister of Finance said last year that he was very much in favour of the creation of small businesses because they could create jobs at a lower cost. I believe that we have to try and open a way for more competition and more and more businesses operating.

The hon. member for Bryanston quoted an article which I also plan to quote. The article appeared in the Business Argus of 1 September 1981 under the heading “Small businesses ‘destroyed’ by laws”. I think the hon. member made a very valid point. The article reads as follows—

The hon. member for Bryanston said that the Government was doing this deliberately, but the article says “not purposely”. I want to submit to the hon. the Minister that we have to look at this in South Africa today. We have to look at our economy with a view to ensuring that there is sufficient competition to ensure that the consumer gets a square deal. If we cannot have competition in South Africa, the alternative left open to us is to allow imports so that there can be competition. As I have indicated this afternoon, you will find that once that happens you get squeals from a broad section of industry, from plastics manufacturers to home appliance manufacturers.

In conclusion I should just like to say that we in this party believe in competition.

And imports.

Well, yes, although I realize that imports as part of the competition I would like to see will have effects on our balance of payments. I understand all that. However, as I said right at the start of my speech, this hon. Minister has a tremendous task. I do believe that if we want to become a country with a truly free enterprise economy there will have to be a greater concentration on ensuring that there is sufficient competition.

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid vir Amanzimtoti sal my verskoon as ek nie pertinent op sy toespraak reageer nie. Hy sal in die loop van my betoog uitvind dat ek in die meeste gevalle met hom verskil en partykere amper met hom saamstem. Ek wil egter net verwys na ’n punt wat sowel die agb. lid as die agb. lid vir Bryanston gemaak het waar hulle verwys het na die vermoor van die klein sakeman deur die Regering en wel, soos die agb. lid vir Bryanston dit gestel het, doelbewus, of, soos die agb. lid vir Amanzimtoti dit gestel het, nie doelbewus nie. Ek wil dit verwerp met die feite wat daarteen spreek. As ons kyk na die verskillende reaksies op die groei van die klein sakeman, sien ons dat daar in, byvoorbeeld, Tegniek van Maart 1981 gesê word dat die klein sakeman ’n blink toekoms in Suid-Afrika het. Ek haal aan—

Voorts word daar vertel hoedat die Regering besig is om hierdie aangeleentheid te ondersteun. Ons is bewus van die koöperasie, ons is bewus van al die feite, ons is bewus van die Regering se erns met hierdie saak en gevolglik dink ek die feite spreek teen die stellings wat dié twee agb. lede gemaak het.

Die agb. lid vir Bryanston het gepraat van die gemors wat die Regering dan nou sou gemaak het van die ekonomie van Suid-Afrika. In hierdie verband wil ek verwys na ’n kwartaallikse oorsig oor die Suid-Afrikaanse ekonomie uitgereik deur Nedbank Beperk (Geregistreerde Handelsbank), Volume 14, No. 3, November 1980. Hierdie organisasie het natuurlik geen rede om liefde vir die Regering te openbaar nie, maar ek glo hy sal ’n objektiewe stelling oor ’n aangeleentheid maak as dit geregverdig is. In dié kwartaallikse oorsig vind ’n mens die volgende stellings: “Kleinhandelsverkope toon ’n stygende neiging”, “Motorverkope stuur op ’n nuwe rekord af’, “Die bou van huise floreer”. So kan ’n mens aangaan. Ten spyte van dié soort verslae, kom daardie agb. lid met stellings wat heeltemal teen die feite spreek. Die ongeluk met daardie agb. lid is dat hy nie nou die dag die agb. lid vir Yeoville se toespraak gelees het nie. As ’n mens nou sy toespraak met dié van die agb. lid vir Yeoville vergelyk, vind ’n mens dat die een heeltemal in teenstelling met die ander een is. Daarom wonder ’n mens of die agb. lid vir Bryanston hom nie by gesondheidsake moes bly bepaal het nie in stede daarvan om hom op die gebied van die ekonomie te begewe. Siende dat dit sy eerste jaar is dat hy aan hierdie debat deelneem, wil ek hom egter baie hartlik gelukwens met sy voorsitterskap en hom ’n beter toekoms toewens as sy poging in hierdie debat vanjaar.

Ek wil eerstens aan die agb. Minister baie dankie sê vir iets wat hy aangekondig het.

The hon. the Minister said that a State Award for Export Achievement had been introduced at the request of the private sector. It was also stated that the closing date for submissions in this regard was 30 June 1981. I should like to hear from the hon. the Minister what has transpired in this regard. I should like to tell the hon. the Minister that we appreciate that this step has been taken. I should also like to advocate in this regard that this award should not be given in one particular case, but that it should be extended and that the award should be made in, say, four or five centres in South Africa in order to motivate people. It should not only be awarded to one person in South Africa, but it should be extended to motivate people on a group basis.

Ek wil ook graag van die geleentheid gebruik maak om te verwys na een verdere aangeleentheid waarna die agb. lid vir Bryanston verwys het. Die agb. lid het onder andere gepraat van totale staatsinmenging. Ek wil vir hom sê dat daar outoriteite is wat meer kennis oor hierdie aangeleentheid het as hy, wat ’n heeltemal teenstellende opinie daaroor uitspreek. In hierdie verband wil ek dr. Max Thurn, sekretaris van een van die wêreld se leidende ekonomiese instellings, Mont Pellerin Society, gesê het. ’n SAPA-berig hieroor lui onder andere soos volg—

This goes to show that the Government gets much more credit from people who can be regarded as experts than that hon. member is prepared to acknowledge.

Ek wil graag na ’n spesifieke aangeleent heid terugkom en verwys na Wes-Kaapland. Ek gaan dit hierdie sitting miskien nog tot vervelens toe doen, maar ek dink dit is nodig dat iemand ’n slag oor hierdie aangeleentheid praat en die spesifieke probleem van Wes-Kaapland aan die agb. Minister uitlig. Ek wil in die eerste instansie die stelling maak dat die samestelling van WesKaapland heeltemal uniek is. Gevolglik is ’n mens verplig om na die ekonomiese samestelling van Wes-Kaapland op sy eie te kyk. Terwyl ons basies met Derde Wêreld- probleme sit asook met een van die hoogste bevolkingsontploffings, het ons aan die ander kant nie die ontwikkelde nywerheids-potensiaal wat die P.W.V.-en ander gebiede het nie. Ons het ook te doen met ’n paar ander situasies. In Wes-Kaapland is ons byvoorbeeld swakker af wat betref groei as die res van die Republiek en wel in so ’n mate dat ons sedert 1970 13% agtergeraak het by die groei van die res van die land. Tweedens is die groeiende oorhoofse koste van plaaslike owerhede se dienste ’n al groterwordende probleem wat ons in hierdie gebied ondervind. Derdens het ons die gebrek aan water. Terwyl ek van water praat, wil ek sê dat ’n mens seker moet erken dat die water wat in die Wes-Kaap ter beskikking van die nywerhede en die landbou is, relatief gesproke duurder is as die water vir nywerheids-en landboudoeleindes in enige ander gebied in die land omdat die bronne wat nou ontgin word nuwe bronne is en nie vergelyk kan word met die ou skemas wat in ander dele van die land in bedryf is nie. Daar is nog ander faktore soos elektrisiteit, wat plus-minus 30% duurder in die Wes-Kaap is as in die res van die land. Vanweë die groot afstande wat afgelê moet word, is spoorvrag ook nog ’n groot kostefaktor. Wes-Kaapland is dus in ’n unieke situasie en ek glo die gebied moet spesiale hulp kry. As ek van hulp praat, vra ek nie subsidies nie, want subsidies sal nie ’n oplossing vir ons probleme wees nie. Daar is agb. lede aan hierdie kant wat dankbaar is vir eenmalige bedrae wat in krisissituasies toegestaan is om hulle deur te help, maar die oplossing lê nie daarin nie. Ek glo dat ons met ’n langtermynbeplanningsaksie moet kom om hierdie gebied te help sodat die gebied homself kan help.

In hierdie verband wil ek vandag my gelukwensing bring aan die Burgemeester van Kaapstad, mnr. Louis Kreiner, met die stigting van Westgro. Met hierdie aksie word daar beplan om elke jaar ten minste R100 000 te begroot om die Wes-Kaap te help en sy ontwikkelingsmoontlikhede te propageer. Ek wil pleit dat in samewerking daarmee die agb. Minister dit moet oorweeg om ’n streeksontwikkelingsadvieskomitee daar te stel. Ek wil net meld dat wanneer ek vir die daarstelling van so ’n streeksontwikkelingsadvieskomitee op permanente grondslag vra, so ’n komitee op sy eie sal opereer in samewerking met Westgro en ander instellings. Ek wil ook net meld dat ingevolge Wet 88 van 1967 die Minister van Beplanning en die Omgewing, soos hy destyds bekend was, by magte is om so ’n advieskomitee te kan instel. Ek is seker dat die agb. Minister van Nywerheidswese, Handel en Toerisme die agb. Minister van Waterwese, Bosbou en Omgewingsbewaring sal kan oorreed om daardie magte van horn te gebruik.

Why not a joint body?

Nee, my siening is dat ’n advieskomitee deur die Minister ingestel op sy eie moet kan opereer omdat daar wesenlike faktore is wat dit noodsaaklik maak dat die individualiteit van die twee instansies apart gehou word hoewel hulle saamwerk. Ek dink die punt wat daardie agb. lid in gedagte het, is dat as dit een liggaam is daar miskien op oorhoofse koste bespaar kan word. Dit is dalk so, maar aan die ander kant kan ’n mens heelwat probleme kry as die twee saam opereer. Laat ek een voorbeeld noem. Wanneer daar byvoorbeeld ’n werwingsveldtog deur Wesgro in die buiteland van stapel laat loop word, sal dit miskien beter wees as dit daar as ’n privaat-instelling en nie as ’n staatsondersteunde instelling opereer nie. Dit is maar net een faktor, maar daar is heelwaarskynlik ’n hele aantal faktore wat sake kan bemoeilik as daar net een liggaam is.

Wat die Wes-Kaap betref, glo ek, het ons ’n paar voordele. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek wil die agb. lid vir Vasco bedank vir sy bydrae in verband met Wes-Kaapland. Ek het geen twyfel nie dat Wes-Kaapland al die potensiaal het om wonderlik te ontwikkel, maar een ding moet ’n mens aanvaar en dit is dat Wes-Kaapland ’n mark het wat in die verhouding R5 tot R17 staan in vergelyking met die mark van byvoorbeeld die P.W.V.-gebied. Daar is egter soveel ander moontlikhede wat in Wes-Kaapland ontwikkel kan word.

Ek wil vanmiddag baie graag na een klein voorbeeld verwys van iets wat in Wes-Kaapland geïnisieer is en wat na my mening uiteindelik ’n baie groot voordeel vir arbeidstabiliteit in ons land kan hê. Die agb. lid vir Bryanston het vanmiddag verwys na die noodsaaklikheid van ’n “peaceful society” en die bydrae wat produktiwiteit in dié verband kan maak. Ek dink nie enigiemand kan met hom op daardie punt verskil nie. Ek wil juis vanmiddag oor ’n saak praat wat dit vir ons moontlik sal maak.

In die bespreking van arbeidswetgewing vroeër in hierdie sitting en spesiflek ook die Pos Mannekrag, is daar baie klem gelê op die noodsaaklikheid van gesonde verhoudings tussen werkgewer en werknemer. In die praktyk is dit gewoonlik baie gou duidelik in watter organisasies daar so ’n goeie verhouding bestaan. Waar in die vorige besprekings die soeklig elke keer op die werknemer geval het, val dit in die bespreking van hierdie Pos spesiflek op die werkgewer, die entrepreneur, die nyweraar of sakeman wat op sy beurt net so afhanklik is van sy werkerskorps en wat alleen suksesvol sal wees as daar die nodige onderlinge vertroue en gesonde menseverhoudings tussen werkgewer en werknemer bestaan. Dit is interessant dat oor ’n tydperk van byna 90 jaar die kerke spesifieke aandag gegee het aan die geestelike bearbeiding van die plus-minus 230 000 Blanke en nie-Blanke werknemers van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en ook van die duisende seelui wat jaarliks ons kuste aandoen.

Daar het egter nou ’n nuwe ontwikkeling gekom wat juis hier in Wes-Kaapland geïni-sieer is en wat na my mening juis onder hierdie spesifieke Pos, naamlik Nywerheidswese, Handel en Toerisme, vermelding verdien. Ek verwys na die geestelike bearbeiding wat spesiflek op die privaatsektor gerig is en wat as nywerheidsbediening bekendstaan. Dit is hier in Wes-Kaapland geïnisieer en het in ’n kort tyd besondere resultate in veral Wes-Kaapland gelewer. Nadat die N.G. Kerk die inisiatief geneem het, het verskillende kerke wat besef het watter geweldige invloed die moderne werksituasie op mense het en watter hoë eise dit aan mense stel, die nood-saaklikheid daarvan gesien om juis daardie mense in werkverband as „volle” mense te konfronteer. In die tyd waarin ons leef en waarin die Suid-Afrikaanse ekonomie moet groei en bloei om meer werksgeleenthede te skep vir ’n groeiende bevolking, het mense, d.w.s. werknemers en werkgewers, al meer materialisties, selfsugtig en gejaagd geword. Dit is so dat die mens van die Sondag nie die mens van die weekdag en van sy werksituasie is nie. Ek het geen twyfel nie dat juis dit dikwels basies die rede is vir swak werksver-houdinge.

Hierdie nywerheidsbedieningsaksie waarna ek verwys, se hoofdoelstelling is juis daarop ingestel om mense te motiveer om hulle dagtaak na die beste van hulle vermoë en tot eer van God te doen. Daar word gepoog om ’n gesonde en positiewe gees by werknemers in die werkplek te skep en talie bewyse is gelewer dat as gevolg hiervan arbeidsvrede geskep is en arbeidsonrus voorkom is. Daarmee saam was daar ’n verbasende verbetering in produktiwiteit van mense.

Ek het min twyfel dat met ’n gesonde Christelike ekonomie die magte van die Bose, insluitend die kommunisme, beveg en die toekoms van ons nageslag en ons land verseker kan word.

In Wes-Kaapland waar hierdie aksie geïni-sieer is, word nywerheidsbediening vandag by sowat 340 firmas en ondernemings gedoen. Dit word op ’n interkerklike basis gedoen om soveel werknemers en werkgewers as moontlik te probeer bereik. Ek was al dikwels persoonlik teenwoordig by byeen-komste van hierdie aard. Ek kan agb. lede verseker dat dit ’n belewenis is om te sien hoedat werknemers en werkgewers, Blank en nie-Blank, 20 minute lank saam in hul werksituasie met die Woord van God gekon-fronteer word. Die resultate is verstommend. Vir daardie paar oomblikke is almal gelyk, ongeag of dit die hoofbestuurder, ’n bode of ’n fabriekswerker is—almal verkeer in dieselfde omstandighede. By daardie maatskappye en organisasies waar nywerheidsbediening aktief toegepas word, kry ’n mens die volgende resultate: (1) Die Christelike karakter en eervolle naam van die onderneming word bevestig en uitgebou; (2) die onderneming word gehelp om volgens Christelike beginsels te funksioneer; (3) elke werknemer word gehelp om ’n volwasse en goed aangepaste volle mens in die werkplek te wees; (4) werknemers word gehelp om hulle talente vertikaal en horisontaal reg aan te wend, waardeur arbeidsvreugde dan verkry word; (5) werknemers word gemoti-veer om doeltreffendheid van prestasie sover as moontlik te bevorder; (6) gesonde werks-verhoudinge word gekweek en ’n besondere spangees bestaan in daardie organisasies; (7) alle Christelike deugde soos eerlikheid, getrouheid, arbeidsaamheid, ens word bevorder; en (8) die veiligheidsmaatreëls in die betrokke onderneming word aansienlik verbeter.

Daar is besondere vrug op hierdie poging in Wes-Kaapse nywerhede. Ons kan oor baie ander metodes gesels, maar ek glo dat as hierdie aksie spesifiek, doeltreffend en met entoesiasme in nywerhede dwarsdeur die land aangepak word, dit ’n wonderlike effek sal hê. Dit word onteenseglik bewys deur die getuienis van eienaars, van voormanne, van werkgewers en van werknemers. Waar dit gedoen word, verander die gees en die atmosfeer binne-in daardie organisasie dramaties. Daar kom samewerking, daar kom spanwerk, daar kom verhoogde doeltreffendheid, en personeel probleme word verminder en verdwyn uiteindelik. Die interessante is dat met die arbeidsonrus van ’n jaar gelede, dié organisasies waar nywerheidsbediening aktief gedoen word, verbasende arbeidsrus ondervind het. Die belang-rikste is miskien dat mense wat spesifiek by nywerheidsbediening betrek word, hulle werk begin geniet en dat hulle arbeidsvreugde kry.

It is amazing that where this action takes place, it becomes true what the famous Kalil Gibran once wrote. He wrote—

Die nywerheid word dikwels versinnebeeld met yster ratte wat inmekaar draai. Spreuke 27:17 sê—

Die agb. Minister weet dit natuurlik goed. In die handel en nywerheidswese waar die mens so belangrik is, maar waar die werknemer dikwels net ’n nommer geword het, rus daar ’n verpligting op almal, ook op hierdie departement, om van die werker ’n volle mens te maak. Dit is die belangrike bydrae wat nywerheidsbediening maak—en die resultaat is verstommend. Ons sê graag dat ons in ’n land woon wat op Christelike fondamente gebou is, maar daardie Christelike beginsels moet ook in die sake-en die nywerheidslewe ingedra word.

Ek wil graag ’n beroep op ons land se nyweraars en sakeleiers doen dat hulle van hierdie aksie gebruik sal maak en sodoende mee te werk om arbeidsvrede in ons land te help verseker. Dit is nie net die taak van die kerk en die predikant nie, maar ook die werkgewer in Suid-Afrika se nywerhede en sakelewe het ’n uiters belangrike rol om te speel en ’n funksie om te vervul. As ons dit doen, sal ons presies kry wat die agb. lid vir Bryanston voor gepleit het, naamlik ’n „peaceful society”. [Tyd verstreke.]

Mr. Chairman, the hon. member for Paarl has made a very interesting speech on a subject which he clearly knows a lot about. It is not my intention to follow him, but I cannot, I am afraid, resist the comment that we appear to be moving from Christian National Education to Christian National Industries and Commerce in terms of the ideas of that hon. member.

There is a basic fallacy in the policies and the plans of this Government which I want to refer to today. The hon. member for Bryanston has in fact already referred to this fallacy, which is in its very principles and in its 12-point plan. This fallacy is nowhere more clear than in the Vote of the hon. the Minister of Industries, Commerce and Tourism. The question that I pose is whether it is possible for a free enterprise system to exist in a society which legislates for racial discrimination? Is it truly free enterprise when we deny a number of important aspects of that free enterprise system to a lesser privileged section of the community? Is it free enterprise to deny a group the right to seek work anywhere within the system? Let us ask the two hon. members sitting over there who were formerly members of the United Party …

Where do you come from?

… whether it is free enterprise to deny the people the right to seek work anywhere within the system. [Interjections.] I am still in opposition, unlike those members who joined up with the winning group. Secondly, is it free enterprise to deny a group the right to carry out certain categories of work? Let me refer to the fact that State tender documents still specify that the work must be carried out by a certain group of people. The tender documents specify what classes of people in terms of colour may carry out certain work.

Thirdly, Mr. Chairman, is it right to deny people the right to site their businesses in the prime business areas? Is that free enterprise? Fourthly, is it correct to deny the same people the right to become managers for White-owned businesses in certain circumstances? Fifthly, is it right to refuse to people the right to own a house in all the areas where the greatest number of job opportunities exist?

We do all these things and then we express shock and surprise and horror when the underprivileged in this country, underprivileged people by law, look to alternative systems other than the free enterprise system. Can we wonder that the Blacks, Coloureds and Indians look upon free enterprise as a tool of apartheid? I believe we have to make up our minds. We can have apartheid or we can have free enterprise. We cannot have both. This Government appears to believe that we can make progress in fields of economic endeavour and manpower utilization, and let us acknowledge that some progress has been made, and yet we allow limited or no participation in the political sphere. There is a second question I would like to ask the hon. Minister. Can we have economic reform without political reform? I believe it is impossible.

Now I want to come to the hon. Prime Minister and his Carlton conference. He has this great big conference in Johannesburg and placed the spotlight in no uncertain terms on the free enterprise system in this country. He encouraged a tremendous feeling of optimism among the business leaders. He asked them for their co-operation and for fuller participation in the development of the country. In a month or two we are having a follow-up meeting. It is going to be held in Cape Town. I believe the business leaders should attend that meeting. There are people who have said they should not, but I think they should go to that meeting. We don’t want to leave it to the Basil Landaus’ of this world to attend this meeting. I believe that they should attend. I am asked what is wrong with Basil Landau? He makes an anti-Press speech and then promptly gets put on the Press Commission. I do not think that is very good. I believe that having attended that meeting, the business leaders should make it clear what their viewpoint is. [Interjections.]

Orde, ons kan nie hierdie tweegesprek toelaat nie.

I believe that the business leaders should make certain points perfectly clear to the Prime Minister. And I believe that those points are: that legislative and regulatory restraints on the private sector have not been removed at anywhere near a sufficient rate to free the system in a meaningful way, and secondly I believe they should tell him that growth is being stultified by lack of skilled workers. The economy and the public service can no longer grow using only the White sector of the economy to staff their enterprises and the Public Service. Both private and public sectors will increasingly have to rely on Black and Brown to grow and not to break down. We only have to look at the shortages in the public sector to realize how true this is. These shortages are not going to be filled until such time as we move the other racial groups into the various categories where there are vacancies.

Thirdly, I should like the business leaders to say that the private sector has great difficulty in training skilled workers if the Government fails in its responsibility to provide adequate basic education for the Black and the Brown people. Finally, I believe, they should say that the Government must urgently remove the laws and regulations that discriminate between workers, White collar or otherwise, on the grounds of their colour.

Let us just look at some of those things. Whenever we say something like this, members on the opposite side always say: Give us some examples. All right, lets take some examples. Let us look at the fact that in suburban areas for many years Indian and Chinese families used to run stores, those little corner stores where we used to go and buy our newspapers, our bread, perhaps some fruit—they served a tremendous need in the community and White people flocked to these little stores and they found them extremely useful because often these were very hardworking people who kept these stores open for all of us.

I am not aware that any harm was done to race relations by the fact that these stores were run, or that intergroup relationships suffered any damage. I do not think that I am alone in believing this, I think millions of South Africans think that they did not do any damage. Yet some of those people, not all of them, thank goodness, but a number of them have been forcibly removed from their businesses by this Government. And for what reason? For no other reason than their colour. It happened, and it is still happening.

Now I want to ask the Minister, and he is a verligte Minister, this prospective hon. member for Piketberg, I want to ask him, is this hurtful discrimination? Is it hurtful that we do this? Secondly, does he agree with this type of action? I think he must tell us what his views are. He is fighting an election in Piketberg now. I want him to speak clearly so that the people of Piketberg will know what he stands for. Does he agree with this type of action? Does he consider it to be hurtful discrimination? Does he intend to stand idly by and watch this odious, unjust and degrading process continue, or is he going to fight it? For he, more than anybody, is in a position to fight it successfully.

Then we have the aspect that nobody other than Whites can own or run a business in the central business districts. The heart of any town’s business area is for Whites only, if they want to make a profit. But, of course, anyone may shop there. Thats different. We are allowed to make a profit out of the Blacks and Browns, but we won’t allow them the profit in those business centres. I want to ask the same questions to the hon. Minister: Is this harmful discrimination? Does he believe that? Does it make for better race relationships that we do not allow Blacks, Indians or Coloured to have shops in central business districts? Does the Minister himself, personally, agree with this policy? We must assume that he does, because he is the Minister of the Government involved in creating and policing and carrying out this policy. I want to know clearly where that hon. Minister stands in this regard. Is it not logical that if Blacks cannot own businesses in the central business districts, then they should not be allowed to shop there? Yet the one happens and the other does not. And all this in the name of self-determination and the protection of ethnic identity. Rubbish, sir, absolute bosh.

The whole of South Africa, other than the Nats, would find the tortious reasoning and the twisted justifications amusing, were they not so tragic in their consequences. And what are those consequences? Strikes, which have no other reason than politics for their very creation. Strikes that employees cannot settle … [Time expired.]

Mr. Chairman, I rise to give the hon. member an opportunity to complete his speech.

I thank the hon. member for Klerksdorp. Perhaps I will be improving in the eyes of the hon. member for De Kuilen in the near future. I was talking about strikes, and I was saying that employees are unable to settle the strikes because the basic reason behind the strikes are that the employees want something that the employers cannot give them by law. The racial tension that is created is getting worse and worse. These strikers want the same benefits as the White employees with whom they work side by side and day by day.

We are playing for enormous stakes in this country. We have the infrastructure, we have the people. We have an abundance of mineral resources. We have know-how and to a degree we have capital resources. But, until we have a Government who will remove the restrictions that bind us, we will never reach our true potential.

Mr. Chairman, I want to turn from this subject to a local issue. The hon. member for Vasco made a plea in respect of the Western Cape and I wish, along the same sort of lines, to discuss the Port Elizabeth area, and particularly in the light of what has happened so far this session. We have had announcements from the hon. the Prime Minister and from the Minister of Internal Affairs in terms of physical planning, and the hon. Minister himself went to Uitenhage, where he made a speech. I believe that we must raise this with the hon. Minister. He is after all, the Minister of the portfolio of Industries, Commerce and Tourism, and it is that portfolio in relation to the future of Port Elizabeth that concerns me.

Firstly, in the no-confidence debate, the hon. Prime Minister indicated the imminent announcement of the latest economic decentralization and decontrolling plan. That particular announcement seems to be a mixture of the carrot and the stick. The carrot for the decentralized areas, and the stick for the metropolitan areas. The carrot I agree with. I think we should have the carrot, which perhaps should have even caviar on it to attract people to these areas. But I do not agree that we should use the stick on the metropolitan areas. It appears that road subsidies, infrastructure development and even investment allowances could be affected. We are not certain, because it has not been specifically spelt out exactly what it is that is going to be affected, but it does appear that there is going to be a degree of the stick used on metropolitan complexes. There is only one area that actually qualifies as a metropolitan complex in South Africa and that is the PWV complex. To suggest that Port Elizabeth is a metropole is patently absurd. Let’s have a look at employment figures: on the PWV roughly 2 million people obtain employment. In Cape Town, approximately 0,6 million. In Durban, 500 000. But in Port Elizabeth, 200 000. In other words less than half of the next biggest so-called metropolitan area. The theory is, apparently, that metropoles are magnets and attract new industries simply because of their size. This might be true of a genuine metropole, but it does not hold good for Port Elizabeth. I think the trend there is worrying and if the new economic plans are going to actively discourage investment in Port Elizabeth, then I believe the consequences will be serious. Very serious indeed. Already some Port Elizabeth factories have investments elsewhere, and I want to refer also to the General Motors engine plant in Port Elizabeth, which the hon. Minister will know has closed down its operations. The diesel engine plant, in terms of railway locomotives, is still operating, but the actual engine plant of General Motors has closed down. It could have been continued if the Government had taken certain steps about which General Motors approached them. But the Government did not take those steps and that is one factory that is now standing empty with the machinery in moth-balls. Firestone has built a plant in the Transvaal. Volkswagen have moved their central parts department to the Transvaal. It is rumoured that Eveready and Philips Carbon Black are considering investing elsewhere. Why does this happen? It happens because Port Elizabeth suffers from the same disadvantages as the whole of the Eastern Cape and Border. The most serious of these are the high costs of railage and electricity. The motor factory has to rail its steel to Port Elizabeth and pay to transport the finished article back. The textile industry has almost 65% of its market on the Reef, and every product sent from Port Elizabeth has a surcharge to cover the railage cost. Let us look at coal. After the last increase, the cost in Port Elizabeth was: Pit-head cost of coal per ton, R10,08, the railage, R18,92. Approximately 65% of the cost of a ton of coal in Port Elizabeth was the railage involved.

Then there is electricity. I have pleaded for a national price for some years with no result. The hon. member for Vasco has the same problems, electrical problems in the Western Cape. There are some companies who would save hundreds of thousands of rands if they were charged at Eastern Transvaal rates instead of Port Elizabeth or Border rates. Let us look at those rates. Demand-charge for a large consumer of electricity can vary from R5,46 in the Eastern Transvaal to R9,90 in a Border undertaking—an increase of no less than 81%. In terms of the tariff for usage, energy charges in cents per kilowatt are: 0,93 cents in the Eastern Transvaal and 1,06 cents in the border undertaking, which is 14% higher. These figures translated to actual usage and consumption in the major factories amount to hundreds of thousands of rands extra. In Port Elizabeth we also have to try and attract industry against a multitude of incentives by Border areas concessions in places such as Rosslyn, which is a stone’s throw from the PWV.

If now, on top of all this, we have to cope with disincentives, then the consequences could be greatly increased unemployment in the area. I believe we are entitled to ask the Minister: What are your intentions? Will you plead our case with your colleagues, and, more important, will you site any major state or semi-state industry in the area? After all, the Durban area has benefited from the second ISCOR and has many Border concession areas in the close vicinity. Cape Town has been given the Atlantis diesel engines plant, which was, of course, sheer favouritism. Seeing that almost 50% of the motor industry was in Port Elizabeth, it was the logical venue, but no, the cinderella area of South Africa was once again ignored. Cape Town was also given Koeberg, although, in view of the siting of Koeberg, I am not sure that I envy them.

In the Eastern Cape they couldn’t even complete aspects of the Orange/Fish River Scheme. There were a whole number of hydro-electric plants in the original plan for the Orange River Scheme that were not put in at all. There was another scheme that would have brought more water to the Sunday’s River Valley scheme. It was not completed in its entirety and a temporary pumping scheme has been put in its place. I believe that these new plans of the Government are going to be to the detriment of Port Elizabeth. I want to ask the hon. Minister whether he believes that as well. Are we going to be lumped with Johannesburg, Cape Town and Durban, when we are not even half the size of the smallest of these. I hope not. Only an uncaring, fat cat Government would do such a thing.

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid het eintlik ’n pleidooi gelewer vir Port Elizabeth. Soos ek na hom geluister het, was dit as ’t ware Port Elizabeth versus die PWV-gebied. In my toespraak sal ek hierop terugkom. Dit is vir my besonder interessant om in die debat te hoor hoe die PFP pleitbesorgers vir die groot nywerheidsbase is, die groot geldmag in die metropolitaanse gebiede. Die ekonomiese geskiedenis van die meer volwasse nywerheidslande dui daarop dat mensekonsentrasies ’n belangrike stimulus bied vir snelle ekonomiese vooruitgang. Die afgelope twee dekades het egter ook geleer dat oorkonsentrasies van mense en ekonomiese aktiwiteite tot baie ekonomiese en ander nadele aanleiding gee, selfs in so ’n mate dat optimale ekonomiese groei nie bereik kan word nie. Die vraagstuk van ruimtelike ordening is dus ewe seer ’n ekonomiese vraagstuk as wat ander disiplines daarby belang het. In Suid-Afrika het daar op vier plekke ekonomiese konsentrasies van groot omvang ontstaan, naamlik die PWV-gebied met ongeveer 5 miljoen mense, die Durban/Pine-town-kompleks met 1,55 miljoen mense, die Kaapse Skiereiland met 1,4 miljoen mense, en dan die Port Elizabeth/ Uitenhage-gebied waarna die agb. lid verwys het, met 700 000 mense. Dit is ook reg om te sê dat dit die kleinste van hierdie vier kom-plekse is. Projeksies dui daarop dat die bevolking in die PWV-gebied in die jaar 2000 ongeveer 9 miljoen mense sal wees, en daarom dan ook die bekommernis van die agb. lid vir Port Elizabeth. Dit is interessant dat die grondoppervlakte van hierdie vier konsentrasiepunte slegs 2% van die totale oppervlakte van die land beslaan. Dit is waar dat die bevolking van Johannesburg nog betreklik klein is in vergelyking met dié van ander stede, soos Londen en New York. Maar dit is ook waar dat weens die feit dat wêreldstede toegelaat is om onbeheersd te groei, ekonomiese en finansiële probleme ontstaan het en dat daar tans in al die toonaangewende nywerheidslande doelbewus gepoog word om die verdere konsen-trasie van mense en ekonomiese aktiwiteite teen te gaan. Dit is ook ’n les vir Suid-Afrika, waar groot stede reeds ontwikkel het en vinnig groei. Daarom is die boodskap dus dat konsentrasie wel ekonomiese voordele inhou tot op ’n sekere punt. Om optimale ekonomiese groei na te streef, sou dit nodig wees om te verhoed dat metropolitaanse komplekse te groot word, terwyl die totstandkoming van altematiewe konsentrasie-punte terselfdertyd gesteun behoort te word. Verwerkte en aangepaste gegewens dui daarop dat per capta-bedryfskoste van stede skerp begin styg wanneer die 300 000 inwonertal bereik word, en kontra-optimaal raak in gebiede van meer as 400 000 inwoners.

Dit is nie waar nie.

Die tegniese kompleksiteit van infrastruktuurverskaffing en die probleme verbonde aan administratiewe bestuur van al groter wordende munisipaliteite plaas ’n fisiese beperking op die voordele van massa-dienslewering. Ten einde die maksimale langtermynvoordele, vanuit ’n ekonomiese oogpunt gesien, te kan benut, is dit dus nodig dat maatreëls betyds getref word om oorkonsentrasie van ekonomiese aktiwiteite teen te gaan en desentralisasie doelgerig te ondersteun. In dié verband het die owerheid ’n plig om te vervul, aangesien dit deel van enige land se ekonomiese strategie uitmaak. Ten einde die oorkonsentrasie van mense en ekonomiese aktiwiteite te voorkom, is dit van die allergrootste belang dat die werklike koste van vestiging in stede in perspektief gebring word.

Die natuurlike magnetisme van die metropolitaanse gebiede moet dus doelbewus teengewerk word deur van gesubsidieerde tariewe vir dienste en beleggings wat op die oomblik regstreeks of onregstreeks voorsien word, met inbegrip van vervoer, huisvestig en ander dienste met betrekking tot die in-frastruktuur, na volle kostetoerekenings oor te skakel. Aan die pleidooi dat daar buitefondse toegewys moet word ter bestryding van uitgawes van plaaslike owerhede, behoort nie toegegee te word nie. Die aansienlike belastingverhogings in hierdie groot stede is die logiese gevolg van stede wat te groot geword het en waar kostes van bestuur en beheer sterk styg.

’n Verdere saak wat die oorkonsentrasie van fabrieke en ander ekonomiese aktiwiteite bevorder en wat reggestel behoort te word, is die tariefstruktuur van die Suid-Afrikaanse Spoorweë. Die feit dat grondstowwe relatief goedkoop vervoer word en die finale produk teen hoër tariewe, veroorsaak dat in die sektore waar die vervoer van finale produkte die groot kostefaktor is, fabrieke die groot sentrums meer aantreklik as ’n vestigingsgebied vind. Dit beteken dan ook dat stedelike vestiging gesubsidieer word en dat nywerhede in metropolitaanse gebiede nie die volle en werklike koste van hulle vestiging bybring nie. Nywerheidsontwikkeling in gedesentraliseerde gebiede sal dus ook bevorder moet word deur middel van finansiële en ander aansporings en waarborge. Heelwat groter en nuwe soorte vorms van aansporing as die bestaande sal aan nyweraars wat hulle in gedesentraliseerde gebiede wil vestig, aangebied moet word. Ek wil vir u enkeles uitlig.

Aansporings moet daarop gerig wees om te vergoed vir die permanente nadele wat nyweraars in die ontwikkelingsgebiede mag ondervind vanweë hulle afstand van die ver-naamste markte of hulpbronne. Dit behels byvoorbeeld subsidies om die koste van elektrisiteit te verlig, die verhoging in die bestaande spoorwegtariefkortings, verdere opheffings van die beperkings van motorpadvervoer en die verskaffing van afdoende geriewe ten opsigte van die onderwys, hospitalisasie ensomeer. Verder sal daar ook bystandmaatreëls verskaf moet word, soos byvoorbeeld die verskuiwingsuitgawe wanneer die nyweraar na ’n ander gebied verskuif, wat belastingvry toegelaat behoort te word ten einde vir die verskuiwingskoste te vergoed. ’n Totale belastingkorting op die waarde van geboue, toerusting en huisvesting in die jaar waarin die belegging gemaak word, behoort toegestaan te word. Elektrisiteits probleme wat nyweraars tydelik in ontwikkelingsgebiede ondervind, moet na gekyk word. Ons sal waarskynlik nie veel baat vind by die aanmoediging van streeks-ontwikkeling nie, tensy ons enersyds die trek na metropolitaanse gebiede ook met ekonomiese maatreëls stuit, en andersyds doeltreffende ekonomiese aansporingsmaat-reëls instel om streeksontwikkeling te laat slaag. Slegs sodoende sal ons ’n streeksont-wikkelingstrategie op ’n sinvolle ekonomiese grondslag kan ontwikkel. My tyd laat my nie toe om daarop uit te brei nie, maar twee streke wat na my mening hoë prioriteit behoort te kry, is die Bloemfontein/ Onverwacht/Thaba’Nchu-gebied en die aangrensende streek aan die Sterkspruit/ Herschel-gebied in Transkei.

Mnr. die Voorsitter, die agb. lede vir Bryanston en Port Elizabeth-Sentraal het hier begin met tirades wat ongeveer daarop neergekom het dat, wanneer ’n mens met die vrye markme-ganisme te doen het, daar nie van etniese onderskeid gepraat kan word nie. Asof volksverskille, en die bestaan van verskillende volke, vreemd aan die vryemarkme-ganisme is. Die vrye mark hef nie die bestaan van volke op nie. Adam Smith, wat seker die grootste propagandis was van die vrye markstelsel, het die monumentale werk geskryf “An Enquiry into the Wealth of Nations”. Nie “individuals” nie. Hy erken die bestaan van nasies. Net soos hierdie Regering die bestaan van nasies en van volke erken.

And in the economy, how many nations are there in South Africa?

Dit is daardie party wat die bestaan van volke en nasies ontken.

Almal doen dit.

’n Volkseenheid is net so ’n basiese eenheid soos ’n individu, en net soos wanneer ’n mens ’n individu die geleentheid gee om sy eie ekonomiese behoeftes en ambisies na te streef dit sal lei tot die voordeel van die gemeenskap, net so wanneer jy vir ’n volk die vryheid gee om hom ekonomies te bevorder; sal dit lei tot die ekonomiese voorspoed van die hele subkontinent Suider-Afrika. ’n Mens kan maar net die koerante lees om te sien hoe die Swart leiers hulself en hulle volke ekonomies wil versterk. Dit is deur hierdie beleid wat hulle in daardie posisie geplaas is.

Ons staan aan die vooraand van ’n nuwe era wat ons desentralisasiebeleid betref. Ons sien met groot verwagting uit na wat hierdie Regering in daardie verband gaan besluit. Watter streke as streeksontwikkelingsge-biede verklaar gaan word, watter voordele hulle gebied word, watter maatreëls daar getref gaan word wat subsidies in oorgekonsentreerde gebiede sal verminder en wat dit sal oorplaas na gebiede waar daar groter groei moet wees. In dié verband stem ek nie saam met wat die agb. lid vir Port Elizabeth-Sentraal gesê het nie. Hy het gepraat van die „carrot” en „stick”. Dit is nie ’n geval van „carrot” en „stick” nie, dit is ’n geval van meer of minder „carrots”. As ’n mens dit so hanteer, dan is dit ’n kwessie van ’n aantrekkingskrag aan die een kant en ’n afstotingskrag aan die ander kant. Die Regeringsbeleid in hierdie verband sal die Regeringsoptrede bepaal. Maar streeksontwik-keling is nie net die taak van die Regering nie. Dit is ook die taak van die plaaslike owerhede, die georganiseerde handel en nywerheid in daardie area en die ontwikkelingsinstansies in daardie area. Dit is dus nie onvanpas om te kyk na watter rol dié instansies moet speel nie. Dit het so ’n mode geword, en ek dink die agb. lid vir Port Elizabeth Sentraal het vir ons so ’n goeie voorbeeld gegee van hierdie mode, van plaaslike instansies wat maar net published gee aan die werkloosheid in hulle area en dan weer eens met groot published die Regering versoek om desentralisasie-voordele daar te gee. Hulle stel nie ondersoek in na wat hulle self kan doen om daardie posisie te verbeter nie. Om dit te doen, om sodanige publisiteit te verleen, is eintlik kontraproduktief, want daardeur beklemtoon jy die negatiewe. Jy beklemtoon dit, soos die agb. lid vir Port Elizabeth-Sentraal gedoen het: hy beklemtoon net die negatiewe in die Port Elizabethgebied. As ek ’n nyweraar was sou ek beslis nie na Port Elizabeth gegaan het na wat hy hier gesê het nie.

I don’t think there is any chance of your being an industrialist.

In hierdie verband is daar een streek wat ek graag wil uitsonder, wat sy plig in hierdie verband gedoen het, en op ’n verantwoordelike wyse gedoen het. Ek verwys na die Pietermaritz-burg-omgewing. Hierdie streek het ’n baie goeie saak vir streekontwikkelingshulp. Die Edendale-vallei en die Swartkops-area het na raming 280 000 tot 300 000 mense, waarvan in die omstreke van 50 000 tot 60 000 werkloos is. Die geskiedenis het ook daarop gewys dat Staatshulp nodig is vir ekonomiese ontwikkeling in hierdie gebied. Daar was fenominale nywerheidsgroei toe desentrali-sasiehulp verleen is. Toe dit egter in die vroeë sewentigerjare gestaak is, het daar bykans geen ekonomiese groei plaasgevind nie. Hierdie saak is aan die Regering gestel, en word steeds aan die Regering gestel, maar wel op ’n verantwoordelike wyse. Die instansies in die omgewing het egter ook hand in eie boesem gesteek en gekyk na wat hulle in hierdie verband kon doen. Die gewone dinge is dan ook gedoen. Elektrisiteitstariewe vir nyweraars is aangepas en verminder om dit vir nyweraars daar aantreklik te maak. Nywerheidsgrond is ook teen kom-piterende pryse beskikbaar gestel en die geleenthede en voordele van die gebied is sover moontlik geadverteer.

Daar is egter verder gegaan, ’n Spesifieke subdepartement is in die stadsraad gestig om nywerheidsgroei te bevorder. Seminare is ook in Johannesburg gehou en skyfies is aan nyweraars vertoon om hul aandag te vestig op die positiewe aspekte in hierdie omgewing. In Maart en April vanjaar is daar ook ’n afvaardiging van die stadsraad, bygestaan deur ’n lid van die Afrikaanse Sakekamer en die Kamer van Nywerhede, na Duitsland, Switserland, Frankryk en Engeland gestuur om Pietermaritzburg en Suid-Afrika se saak daar te gaan stel om nyweraars te probeer trek. Die groep is vergesel van ’n amptenaar van die Suid-Afrikaanse-Duitse Kamer van Handel en Nywerheid, en met die hulp van hierdie kamer, en die NOK se verteenwoor-diger in Duitsland, is daar vyf seminare vir nyweraars in Duitsland gehou. Daar was ook ’n skyfievertoning in Duits. Daar is ook seminare in die ander lande gehou wat groot belangstelling gewek het. Almal wag egter vir die desentralisasiebeleid van hierdie Regering. Ek wil aan die hand doen dat die optrede van hierdie streek beslis voorgehou kan word as ’n model van ’n gemeenskap wat ook bereid is om self inisiatief aan die dag te lê en nie net klaagliedere aan die Regering se adres te rig nie.

Afgesien van faktore soos die beskikbaar-heid van arbeid, grondstowwe en water, en ook beleidsoorwegings, is die belangrikste maatstaf vir die toekenning van desentralisa-sievoordele die gebruik van bestaande infrastruktuur. Dit aanvaar ek. Ek wil aan die hand doen dat wanneer dit kom by onbenutte infrastruktuur ’n mens nie alleen moet kyk na fisieke infrastruktuur wat reeds bestaan nie, maar ook na die organisatoriese infrastruktuur wat die groeimomentum verder sal dra. In hierdie verband is Pietermaritzburg ’n baie goeie voorbeeld. Daar kan ook min twyfel wees oor die feit dat vir elke rand wat belê word, dit sal bydra tot die skepping van ’n groot aantal werkgeleent-hede in hierdie gebied, want die grondslag is reeds gelê om nywerhede na hierdie gebied te trek.

Ten slotte wil ek graag verdere vertoë tot die Regering rig. Ek wil vra dat ons desen-tralisasie-aksie nie slegs beperk bly tot die vestiging van private nywerhede nie, maar dat die Regering ook indringend aandag skenk aan die desentralisasie van Staatsakti-witeite. In verskeie Europese lande het die Staat die voorbeeld gestel toe ’n beleid van desentralisasie aanvaar is. Staats-en semi-staatsinstellings verskaf werkgeleenthede aan ’n groot persentasie mense, en die mense wat deur die Staat in diens geneem word, verskaf weer werk aan ander mense. Slegs die daarstelling van daardie persone is reeds ’n groot stap vorentoe in die desentralisasie-beleid, maar as die Staat nie bereid is om self te desentraliseer nie, kan daar moeilik voorsien word hoe die Staat se beleid loofwaardigheid in die oë van die privaatsektor kan hê.

Mr. Chairman, I should just like to react briefly to what was said by the hon. member Mr. Schutte. It is quite remarkable how Adam Smith is being quoted, in this day and age, to support virtually any kind of proposition one cares to name. I find it quite remarkable that we have had Adam Smith quoted in support of the concept of apartheid.

The freedom of nations, not apartheid.

I am sure that in that Victorian age to which Adam Smith belongs, he would not have wanted to suggest anything like apartheid or any of these other things that are being attributed to his utterances. I am sure he would agree that the wealth of nations really has nothing to do with apartheid, being in fact the very antithesis of apartheid. [Interjections.]

Answer the point on its merits.

I am dealing with Adam Smith who, if he could hear this debate, would be crying his eyes out at how he is being misquoted.

I am, however, going to deal with what that hon. member said about decentralization. Instead of all those hon. members talking about planning during the Prime Minister’s Vote, they all kept quiet and never said a word. Then they were silent, but now suddenly they have discovered that there is a new concept called decentralization. They are, however, quite wrong. I say they are absolutely wrong, because decentralization has been abandoned by the Government. It is now “deconcentration”, and I think the hon. the Minister will confirm that. So will that hon. member please put his colleagues in the picture. They are always about 20 years behind the times. Present Government policy is “deconcentration” and not “decentralization”. In fact, any of the reports that have been submitted indicate that decentralization has been a complete failure.

You are splitting hairs.

That hon. member says I am splitting hairs, but there is a very big difference between decentralization and deconcentration, but I do not expect that hon. member to understand that because he has not been in that party long enough to understand its policy. Why does that hon. member not just relax?

I have been in politics longer than you have.

My advice to that hon. member is that he should just relax. [Interjections.]

I actually want to speak to the hon. the Minister today about decentralization, but my approach to him is going to be on three specific fronts. Firstly, I am going to appeal to the hon. the Minister to do something about protecting consumers and fighting exploitation in South Africa. Secondly, even though he is not Minister of Finance, I think that is what he should become, because there is no such thing as the old Minister of Economic Affairs any more, and so I want to ask him to evolve an economic policy, in conjunction with his colleagues, to create a true alternative to Marxism, which is acceptable to deprived and frustrated people. Thirdly I am going to ask him to help in trying to solve one of the major problems of South Africa—if not the one real probleem—and that is the lack of jobs. My request is therefore that he should assist in the creation of jobs on the cheapest possible basis in order to deal with the probleem, which is going to become monstrous, of increasing unemployment over the next two decades. I should like to deal with those three particular priorities, and it is my intention to deal with them individually.

In terms of the particular portfolio he is now handling, it is quite unbelievable how many hats he is having to wear. In the estimates his portfolio is described as “Industries, Commerce and Tourism”. There is not a word mentioned about the consumer. Not one word. If one then looks at the objectives that his department sets itself—because we are now dealing with budgeting by objectives—one finds that the consumer takes a back seat, to say the very least. In the Estimates programme 3 is titled: “Internal Trade and Consumer Affairs”, and the aim is “To promote orderly and fair internal trade”. Nowhere is it said that the object is in any way to protect consumers. Throughout the budget consumer affairs merit only one paragraph and an expenditure of R388 100. I think the situation is, however, even worse than that, because the hon. the Minister is not even responsible for all consumer affairs. Consumer affairs involving energy have been taken away from him and have been given to the hon. the Minister of Mineral and Energy Affairs. So that hon. Minister also wears two hats. I have also looked through his budget very carefully. I invite other hon. members to scrutinize his budget as well and to tell me where, in the objectives—and remember we are budgeting by objectives—it is said that there is any need for the hon. the Minister to protect any consumer. [Interjection.] Can any hon. member also tell me perhaps, after going through that budget, where there is even any money voted for that purpose? So the hon. the Minister of Industries, Commerce and Tourism does not even have those consumers under his wing any more.

Let us also have a look at the fixing of prices. The fixing of prices is not his responsibility either when it relates to foodstuffs. [Interjections.] The prices of agricultural products are handled by the hon. the Minister of Agriculture. If one looks at programme 8, dealing with the fixing of the prices of agricultural products and programme 9, dealing with subsidies, one finds that both fail to make any mention of consumers. Only in programme 10 is the word “consumer” used on a number of occasions, but the objective of that programme is to narrow the gap between producer prices, import prices and consumer prices. What is being said therefore is that one must narrow the gap between production and consumption so that there is very little of a margin there. The whole of that budget, however, is not related to the protection of the consumer either. It is obvious to anybody who has listened to the present hon. Minister of Agriculture and Fisheries that he is the Minister of Farming and not a Minister who looks after the interests of the consumer. So we see that the hon. the Minister, whose budget Vote we are discussing, wears a number of hats. He has to wear them all at the same time and consequently has a tremendous conflict of interests, but the consumer hat he is wearing is not even a complete hat because it has a great big hole in it. The tragedy about this hon. Minister is that he is not a Minister who is there to protect the consumer, and protect the consumer is certainly not what he has done.

My appeal today is that in South Africa there should be a Minister of Consumer Affairs who can look after the interests of the consumer, who can stop their exploitation and who can take definite action when something has to be done, without having a conflict of interests at all times. What one needs is a Minister who can deal positively with the situation.

The ordinary consumer today walks through a minefield of monopolies, price rings and little whispered conversations by manufacturers and businessmen in the corners of their clubs about how they are going to fix prices, but no actual open agreements. Other hon. members mentioned this in another context. The hon. the Minister knows that that is happening, but nothing is being done about it. The person who is suffering is, of course, the poor consumer who has to plod through this minefield.

I do not regard the word “profit” as a dirty word, but I do regard the word “exploitation” as a filthy word, and the use of exploitation is becoming more and more prevalent in South Africa. What has happened? The Government decides we are going to fight inflation and uses the tools of monetary control to do so, but in reality the Government has missed out on one aspect, and that is that it has failed to watch the cost structure in South Africa. An authority on the subject, Prof. Botha who is head of the Department of Economics at the University of the Witwatersrand, has repeatedly pointed out that the Government should be as much concerned about price formation as it is about the management of the money supply if we are, in fact, successfully going to fight inflation. Seeing as the hon. the Minister wants to fight inflation, let me ask him today to apply himself to the whole concept of price formation in South Africa in order to deal with the probleem of inflation.

Do you want price control?

That hon. member asked me that question in the discussion of the Finance Vote and he did not like my answer then. Let me repeat what I have said so that there can be no misunderstanding. If there are exploiters in South Africa who are making use of an inflationary situation, because everybody is used to price increases, impose price control on them and deal with them effectively so that they can serve as an example to the rest in South Africa. I never said—and I repeat this once again—that I wanted universal price control. [Time expired.]

Mnr. die Voorsitter, ek staan net op om die agb. lid ’n geleentheid te gee om sy toespraak te voltooi.

Mr. Chairman, I am indebted to the hon. Whip on the Government side for giving me this opportunity. May I point out that it is no use asking whether one wants price control. The hon. member for Vasco may not know it, but the truth is that even when there are many articles that are not subject to price control, one is not, in fact, allowed to increase the prices without having consulted the hon. the Minister or the head of his department. That is, of course, also a form of price control. So do not let this Government pretend that there is no price control whatsoever in South Africa, because it is untrue. If one maintains that there is none, one is perpetuating an untruth. I think it is really uncalled for from that Keynesian hon. member. As I have said, in South Africa I want a Minister of Consumer Affairs to put an end to this process of looking after conflicting interests. I want somebody in the Government in South Africa to look after the consumer, because the hon. the Minister knows that the South African Consumer Council has no teeth and is not fulfilling its function. He knows that that council should be reconstituted. Let me tell hon. members that members of the South African public are sick and tired of seeing representatives of that council on television justifying price increases, instead of championing the cause of the consumer. I say again that a Minister of Consumer Affairs is urgently needed in South Africa.

The second point I want to deal with is the question of an alternative economic policy. I challenged the hon. the Minister of Finance to debate the economic policy, but was told that I myself had not set out my policy, but was merely mouthing certain precepts. I then stood up to speak again and set out, in great detail, what our policy is, but all I got in reply was a number of irrelevant generalities without his coming to grips with the issue.

[Inaudible.]

That hon. member does not understand the subject, so why does he not keep out of it? He is all right for the rough-and-tumble kind of gutter politics, but what I am dealing with here is economics.

That is why I am here.

The hon. the Minister knows that Marxism in South Africa is not only a threat from an imperialistic point of view, but also a threat from the point of view of an alternative economic policy that holds out hopes to deprived people that can never be realized. When there are efforts in South Africa aimed at improving the lot of people by the so-called liberal institutions that are trying to do that—and the word “liberal” is applied to all kinds of institutions …

A Prog?

That is where that hon. member falls into the trap, because to the revolutionary, the person who wants to bring about conflict in South Africa, anything that improves the lot of the Black people in South Africa is regarded as being a liberalizing action by a liberal institution such as the Urban Foundation, or Mr. Rive, who is trying to do something to uplift the people in Soweto. They are not Progs. Those are people trying to uplift other people. So that hon. member must try to understand what is happening, in reality, in the area of Black politics in South Africa. The probleem here is that when we in South Africa try to deal with the upliftment of people and try to tell them that they should have houses, have electricity, create a middle-class and put their people into managerial positions, such an effort is attacked because it is in that way that a revolution can be avoided. I want to invite the hon. the Minister to look at some of the debates that are taking place in the Black communities about this very issue. Let me just quote an example from the Sowetan in which mention is made of the great middle-class debate. In fact, in an article under that title it is argued that if Black people are put into managerial positions—

Referring to the Blacks going into the managerial positions, it is said towards the end—

It is even said that the fact of Black children attending White schools is a dangerous libe ralizing action because it avoids the possibility of revolution and, in fact, brings about understanding. So these liberalizing statements—and I can give a whole list of them—are the ones that should be fought against. I can quote numerous people from various Black organizations whom I regard as being on the radical side and who do not, in fact, want the upliftment of the Black people to take place. The question that arises is what we must do about that. I think the answer is very simple.

Firstly, action to bring the Black man fully into the economic system must be accelerated. Secondly we have to deal with the issue of the ownership of assets, of land, of homes and of means of production by the Black man in order to combat Marxism in its true form. Thirdly we have to go further in promoting the advancement of Blacks and placing them in managerial positions. The reality of life is that although one might be able to solve the constitutional probleem in South Africa, if one does not also solve the economic probleem, there will still be a revolution. If, however, one solves the economic probleem in South Africa without solving the constitutional probleem, there will also still be a revolution. So the reality is that the two have to go hand in hand. One has to find a proper answer to Marxism, and the answer is not that the rich should get richer or that there should merely be growth in South Africa. The answer is that there has to be growth in the right sectors, growth in which all of South Africa can participate.

That brings us to the deconcentration policy that has now been announced. The reality of South Africa is that one has to have the jobs. One has to create them as cheaply as one possibly can. One cannot afford to play with ideologies, because one cannot afford to spend R10 000 on a job when one could perhaps create five jobs for the same amount of money in existing urban areas, and by world standards the urban areas or cities of South Africa are small, very small indeed. One only has to look at the PWV area as an example. There is vast room for expansion there, because jobs can be created there at a cheap price. To my mind the creation of jobs, putting people into employment, raising their standard of living, is in fact one of the best answers to Marxism. We have to do that, even if it means that the Government has to give up some of its ideology, because the issue is not whose politics or ideology will triumph. The issue is whether, in fact, the people of South Africa survive, and from that point of view the real issue is the creating of jobs at the cheapest possible price, putting people into positions where they can make progress. That is the real issue, and that is what has to be done in this South Africa of ours.

Mr. Chairman, may I ask whether the hon. member agrees with the hon. member for Bryanston that one should not take wealth from the wealthy and distribute it to the rest of the community in order to get a fair distribution of wealth?

I do not think he said that. I certainly do not believe that he said that. What I am trying to put across is a very simple philosophy. I have said as much before. In South Africa one has to have a redistribution of wealth. There is no doubt about that. It is actually taking place at this moment in time. It is taking place in respect of taxation which is levied and in respect of inflation that cannot be combated because one has not yet really got to grips with it. Those are redistributors of wealth. My philosophy, and that of the hon. member for Bryanston, is that there is a cake of a certain size. Let us make it a big cake, because then everybody would have a bigger share, but let us not give the entire cake to those people who are eating it now, because perhaps the reality of South Africa is that some of us—and I include the hon. member for Vasco and myself in this—must stand still and let some other people get on in the world. That is the reality of South Africa. I do not want anyone to go backwards. I do not want to take anything away from the hon. member for Vasco. I want him to be as happy and as wealthy as he is now, but I want other people to be equally happy and have equal opportunities to get to the same position. That is reality, and that is why we cannot afford to play games with strange ideologies. We have to create jobs at the cheapest price wherever we can, because on that the survival of the people depends.

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid vir Yeoville het aan die einde van sy toespraak ’n punt aangeraak wat ek netnou verder sal behandel, maar ek wil net aanvanklik sê dat hy vandag hier as die woordvoerder oor verbruikersake poseer het. Ek wil nie baie lank hierby stilstaan nie, behalwe net om te sê dat die agb. lid hom gereeld in verskillende hoedanighede voordoen. Gedurende die verkiesingstyd was die agb. lid vir Bryanston die hoofwoordvoerder oor hierdie onderwerp, en ek wonder net waarom hy nie vanmiddag ook oor hierdie saak gepraat het nie.

Ek wil self ’n paar opmerkings maak oor die kwessie van desentralisasie. Die agb. lid vir Yeoville het gesê ons mag nie van “desentralisasie” praat nie.

Nee, nee, jy kan.

Miskien moes hy dit in die eerste instansie aan die agb. lid vir Bryanston gesê het, want die agb. lid vir Bryanston het ook oor desentralisasie gepraat. Trouens, dit was een van die hoof-punte in sy toespraak. Die agb. lid vir Yeoville is egter verkeerd as hy dink dit gaan net oor dekonsentrasie. Hy hoef net die agb. Eerste Minister se toespraak in die Sensuur-debat te gaan lees om te weet wat die werklike toedrag van sake is, want die agb. Eerste Minister het baie duidelik aangedui dat dit gaan om groeipole, hoofdorpe, desentralisasie, dekonsentrasie en dies meer. Die spesialiteitskomitee oor die konstellasie van State, onder voorsitterskap van dr. De Kock, het juis aanbevelings volgens hierdie riglyne van meerdere vorms van verspreide ekonomiese ontwikkeling gemaak. Dit gaan dus nie net oor dekonsentrasie nie. Ek dink ’n mens moet liewer praat van verspreide ekonomiese ontwikkeling, want dit is ’n meer gangbare, omvattende begrip om te beskryf wat werklik hier ter sprake is.

Ek wil egter ook kom by wat die agb. lid vir Bryanston te sê gehad het oor desentralisasie. Hy het gesê die agb. Eerste Minister ontmoedig ekonomiese ontwikkeling in die metropole, en hy het uit die agb. Eerste Minister se Hansard-toespraak aangehaal om dit te staaf. Daardie bewering is egter nie korrek nie. Die agb. Eerste Minister het gesê dit is onmoontlik om die ekonomiese ontwikkeling op ’n verspreide grondslag te bevorder, as ’n mens nie die natuurlik suigkrag in die metropole op een of ander manier kan teëwerk nie. Vir die inligting van die agb. lid vir Bryanston, wil ek net graag aanhaal wat die agb. Eerste Minister ook verder gesê het—

Ek dink dit is baie duidelik dat daar ’n balans moet wees. Dit is iets wat die agb. Eerste Minister baie duidelik uitgespel het.

Wat ek egter wil weet, is hoe die agb. lid vir Bryanston en die agb. lid vir Yeoville wel wil desentraliseer. Hulle het tot dusver net met ’n klomp klagtes gekom oor die grondslag waarop ons dan sou wil desentraliseer. Watter aansporingsmiddele moet aangebied word vir die vestiging van nywerhede in die landelike gebiede? Daardie agb. lede het klaarblyklik ’n obsessie ontwikkel, want hulle wil beweer dat enige vorm van desen-tralisasie wat van hierdie kant van die Raad afkomstig is, te make sou hê met die bevordering van die sogenaamde apartheidsbeleid. Dit is egter onsin, en ek ontken dit ten sterkste. Ons hoef net te gaan kyk na die werk wat reeds gedoen is. Ons hoef net te gaan kyk na die aanbevelings van die spesialiteits-komitee oor die konstellasie van State, die De Kock-komitee. Wat is die samestelling van daardie komitee? Die agb. lid vir Bryanston het prof. Jan Lombard hier aangehaal. Daardie agb. heer was onder andere ’n lid van die De Kock-komitee. Ek dink die agb. lede wil egter net hul obsessie verder vertroetel, eerder as om te probeer aandui hoe ons konstruktief die gedagte van verspreide ekonomiese ontwikkeling in Suid-Afrika kan bevorder.

Die punt is dus hoe ons die bestaande ekonomiese kragte—en ekonomiese kragte bestaan daar tog, en hulle kan slegs bevorder word met bepaalde politieke of ander in-strumente—kan aanwend om by verspreide ekonomiese ontwikkeling uit te kom. Ek dink dit is hier ’n kwessie van ekonomiese kragte wat reeds bestaan, en dit geld die hele kapitalistiese stelsel. As ons sê ons wil ’n gemiddelde groeikoers van 5% handhaaf, sal ons in een jaar miskien ’n groeikoers van 8% kan hê, soos verlede jaar, en ander jare miskien minder. Die agb. lid vir Bryanston sê dat ons opgesaal sit met ’n ekonomiese beleid wat gegrond is op ’n apartheidsbeleid en dat dit daadwerklike groei teenwerk. Waarom het ons dan verlede jaar ’n ekonomiese groeikoers van 8% gehad? Vanjaar gaan ons waarskynlik ’n groeikoers van 4% hê, en volgende jaar moontlik 2%. Met in-agneming van die bestaande groeikragte, is die vraag egter op die ou end hoe ’n mens nywerheidsontwikkeling en -vestiging kan bevorder deur teen die bestaande ekonomiese kragte in te werk of daardie kragte tot jou eie voordeel aan te wend. Ek dink dit is die kuns. Dit is die saak wat die spesialiteits-komitee behandel het, en dit is hul aanbevelings oor daardie punt wat tans voor die Kabinet dien. Die agb. Eerste Minister het dan ook aangedui dat daar voor die einde van die jaar ’n besluit daaroor geneem sal word. Met ander woorde, daar moet bepaal word wat die bepaalde aansporingsmaatreëls is wat aangewend kan word om hierdie saak te bevorder.

Die agb. lid vir Bryanston moet egter sy feite regkry wanneer hy die Regering wil beskuldig van die verontagsaming van ekonomiese feite. In dié verband wil ek graag verwys na die Kommissie vir Samewerking se bevindings oor ekonomiese ontwikkeling. Ek dink die agb. lid ken die betrokke toespraak, want hy het al self vroeër daarna verwys. Ek verwys natuurlik na die agb. lid, mnr. H. J. D. van der Walt se toespraak gedurende die eerste sessie vanjaar in die Raad. Daar het hy juis die bevindings van die kommissie behandel. Dit dui mos nie op ’n verontagsaming van ekonomiese feite nie. Die agb. lid hoef ook maar net te gaan kyk na die bevindings van die spesialiteitskomitee oor konsolidasie. Daar kry ’n mens eweneens ’n aanduiding dat die ekonomiese werklikhede wel in ag geneem word en dat ons teen daardie agter-grond probeer om die gedagte van ekonomiese verspreiding in Suid-Afrika te bevorder.

Meneer, die agb. lid weet tog dat desen-tralisasie nie net om politieke redes van belang is nie. Hier gaan dit ewe-eens ook om die ekonomiese gevolge as ons nie daarin sou slaag om ekonomiese verspreiding in Suid-Afrika te kry nie. Dit het ook implika-sies ten opsigte van behuising, onderwys, werkverskaffing ens. Daar word bereken dat daar oor die volgende 20 jaar ’n verdubbeling van die totale stedelike bevolking van Suid-Afrika gaan wees. Van hierdie 13 miljoen meer mense, sal ongeveer 10 miljoen Swart mense wees. Aan normale standaarde gemeet, beteken dit dat daar 10 nuwe Soweto’s van die huidige Soweto se omvang sal moet wees. Daardie Swart stede kan tog nie almal in ons metropole gevestig word nie. Uit ’n ekonomiese, politieke en maatskaplike oogpunt gesien, moet daar ’n voordelige verspreiding wees. Dit is dus nie net die politiek wat hier ’n rol speel nie. Terself-dertyd erken ons—dit is nie ’n nuwe besef aan hierdie kant van die Raad nie—dat in-stromingsbeheer nie die enigste middel is wat hierdie probleem vir ons gaan oplos nie. As ’n mens per slot van rekening bloot in-stromingsbeheer gaan toepas, sal dit tot werkloosheid en verarming in die landelike gebiede aanleiding gee. Dit is ’n feit en ons stry nie daaroor nie. Die vraag is hoe ons verspreide ekonomiese aktiwiteit tot die heil van die totale samelewing op die terreine waarvan ek gepraat het, kan aanwend. Die antwoord is dat die landelike gebiede, wat onder meer die onafhanklike state en die nasionale state insluit, op ekonomiese gebied moet ontwikkel, nie net vir hulle eie heil nie, maar vir die heil van die totale bevolking. Daarom het ons hier nie net met ’n politieke argument te doen nie. Die agb. lid vir Bryanston probeer ’n slenter daarvan maak deur ’n onderwerp wat van baie min belang is in hierdie debat tot die belangrikste onderwerp te verhef.

In die tyd wat nog tot my beskikking is, wil ek in hierdie verband na ’n ander aangeleentheid verwys. Dit hou verband met ’n aanbeveling van die De Kock-komitee. In Hansard (kolom 56 van 3 Augustus 1981) sê die agb. Eerste Minister—

Ek wil nie hierdie aangeleentheid in te veel besonderhede behandel nie, want die tyd laat my nie toe om dit te doen nie, maar ek wil ’n pleidooi lewer dat, gedagtig aan ver spreide ekonomiese ontwikkeling, daarop ag geslaan moet word dat byvoorbeeld ’n groei-punt soos Rosslyn in die vroeë sestigerjare vir ons in Suid-Afrika ’n baie doeltreffende begrip was en dat ons daardie begrip as ’n voorbeeld moet gebruik waarop ons kan voortbou met betrekking tot verspreide ekonomiese vestiging. Sommige ander pogings was minder suksesvol, maar ek dink tog dat die Rosslyn-konsep ’n bepaalde patroon geskep het waarop ons kan konsentreer. Ek wil die pleidooi lewer dat ons aansporings-maatreëls daarop gemik sal wees om hierdie konsep te probeer uitleef.

Laastens wil ek daarop wys dat die PWV-gebied die hartland van die ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrika is. Wat getalle betref, is dit egter ook die hartland van die Blanke. Terwyl ons oor die onderwerp van verspreide ekonomiese ontwikkeling praat, dink ek dit is belangrik om daarop te let dat hierdie ontwikkeling ook aangewend moet word om daardie hartland as ’n basis vir die Blanke te verseker. Ons kan nie die onbeheerde groei van Swart getalle in daardie gebied toelaat nie. Die rede hiervoor is dat ons daardeur ’n potensiaal vir toenemende konflik sal skep. Ek dink dit is belangrik dat die PWV-gebied uit hierdie oogpunt beskou word.

Mnr. die Voorsitter, omdat ek vanmiddag ’n belang-rike saak hier wil opper, moet agb. lede my verskoon as ek hulle nie volg in wat hulle gesê het nie.

In die sensuurdebat het die agb. Eerste Minister besondere belangrike stellings gemaak. Ek wil graag kort aanhalings uit sy toespraak voorlees. In verband met desen-tralisasie het hy onder meer gesê—

Hierdie stellings is inderdaad belangrike stellings en ek sal vir agb. lede sê waarom ek so dink. Dit is belangrik omdat daar gebiede in hierdie land is wat agtergebly het en waar nywerheidsvestiging nou noodsaaklik geword het om in die groeiende nood van mense te voorsien en om ’n ewewigtiger verspreiding van ekonomiese bedrywigheid in die Republiek tot stand te bring. Die Bloemfontein-Vaalkraal-Onverwacht-Thaba Nchu-substreek van Ontwikkelingstreek 31 kan as so ’n noodgebied geïdentifiseer word. Hier sal nywerhede nou baie vinnig gevestig moet word om ’n ernstige noodtoestand af te weer.

Die besluit van die Regering om die Vaalkraal-Onverwacht-gebied naby Thaba Nchu te verkry met die oog op die ontwikkeling van ’n volwaardige stad vir die Suid-Sotho het meegebring dat ’n relatief groot nuwe Swart stedelike kompleks ongeveer 48 kilometer ten ooste van Bloemfontein aan die verrys is. Binne die kort tyd van 2 jaar het hierdie stad reeds gegroei tot ’n stad met ’n bevolking van meer as 80 000. Net uit Thaba Nchu is 60 000 Sotho’s daar hervestig. Die bevolking van hierdie stedelike gebied sal volgens kenners in die volgende dekade tot 200 000 toeneem. Swartes van ander landelike gebiede, ook van buite die substreek, stroom daarheen in die hoop dat hulle na Bloemfontein sal kan pendel en dat hulle in Bloemfontein werk sal kan kry.

Afgesien egter van die toestroming na die Vaalkraal-Onverwacht-gebied is daar ’n byna onafgebroke insypeling van Swart mense in die omstedelike gebied van Bloemfontein. Die plakkery by Nyanga het ’n storm veroorsaak, maar ek wil sê dat daar net soveel „bedekte” plakkery rondom Bloemfontein is. Die verskil is net dat hierdie plakkers soos spelde in ’n hooimied verdwyn. Volgens skatting, want werklike syfers kan nie vasgestel word nie, is daar op die oomblik in die omgewing van Bloemfontein nagenoeg tussen 25 000 tot 30 000 Swartes op die hoewes en klein plasies, van wie 21% werkloos is en in armoede leef. Ook in die Vaalkraal-Onverwacht-gebied heers daar ’n hoë persentasie werkloosheid. In die onbeheerde toestande wat daar heers, is dit nie moontlik om te sê wat die werklike werkloosheidsyfer is nie. Gevalle het voorgekom waar daar in een klein huisie 15 mense woon.

Hierdie werkloosheid het ook ’n korrelasie met die vlaag van diefstalle en inbrake in Bloemfontein. Dit is iets wat kommer wek. Die fenominale toename in die Swart bevolkingsgetalle in die gebied verhoog die arbeidsdruk dag na dag en daarmee saam die behoefte aan infrastruktuur soos skole, gesondheidsdienste en behuising vir hierdie mense. Niks minder nie as drastiese stappe sal nodig wees om ernstige maatskaplike, politieke, veiligheids-en ekonomiese probleme te voorkom. Gemeenskapsleiers in die Vrystaat raak al hoe meer besorg oor die verloop van sake. Die Instituut vir Sosiale en Ekonomiese Navorsing aan die Vrystaatse Universiteit het bevind dat die werkloosheid-situasie in die Vrystaat-streek reeds sorg-wekkend is.

Indien daar nie spoedig omvangryke maat-reëls getref word om ontwikkeling te bevorder en nywerhede op te rig ten einde vir hierdie mense werk te gee nie, kan ’n toestand ontstaan waaroor die owerhede met-tertyd nie beheer sal kan uitoefen nie. Bloemfontein is in staat om in die arbeidsbe-hoeftes van ’n ordelike en normale groei-proses te voorsien, en doen sy plig in hierdie verband, maar die stad is nie in staat om werkgeleenthede te voorsien wanneer daar by die poorte van die stad ’n bevolkingsont-ploffing plaasvind waarvoor hy verantwoor-delikheid moet aanvaar nie. Spesiale en desnoods unieke maatreëls sal getref moet word om die skepping van werkgeleenthede vir hierdie mense op ’n realistiese grondslag te bevorder. Bloemfontein sit oorgehaal en is gereed om sy deel te doen. Hy het sy same-werking reeds op geesdriftige wyse aangebied. Die stadsvaders wil nou egter graag weet watter finansiële hulp die Regering kan aanbied vir die voorgestelde nuwe nywer-heidsgebied waarvan die ontwikkelingskoste etlike miljoene rand sal beloop. Hulle wil ook weet of die desentralisasievoordele wat aan nyweraars gebied sal word, voldoende sal wees om ondernemers na Bloemfontein te trek en hulle daar te hou. Ons is daarvan bewus dat die probleem die Regering se aan-dag geniet en ons is baie dankbaar daaroor. Ons bepleit egter dat hoë prioriteit hieraan geskenk word omdat die nood werklik hoog is.

Mnr. die Voorsitter, soos u self weet, was die Vrystaat nog altyd ’n modelprovinsie.

Hoor, hoor!

Bloemfontein is ’n baie waardige stad, ’n goeie tuiste vir die Curriebeker.

Dit is die beste ekonomiese punt wat jy nog vanmiddag gemaak het. [Tussenwerpsels.]

Ons wil Bloemfontein graag ’n waardige stad hou en wil ook graag die Curriebeker daar hou, en daarom bepleit ons vir die ordelike ontplooiing van arbeid daar. [Tussenwerpsels.] Ek wil aan die agb. lid vir Bryanston sê dat as probleme daar opduik, ons dit sal kan hanteer, want ons kon nog altyd probleme hanteer.

Before I start with the main part of my address, I must clear up one little point that was raised by my colleague, the hon. member for Aman-zimtoti, in that he gave the impression that I was something of an authority on bricks. I am sorry if I am going to drop a brick on him, but I am not really an authority on bricks. However, I can make one point in regard to what he was saying about the monopolistic actions in respect of brick making, particularly in Natal. Over the last 25 or 30 years there have been a number of undertakings to make bricks and in each case they have, for one reason or another, been forced to close down or have been bought out by the local cartel. The principal method of doing this is to ensure that if they only make bricks, that whoever buys those bricks will not get tiles to put on their roof, or if they are manufacturing common bricks, they will not get face bricks, so that they are virtually forced to go back into the cartel in order to get their products. I make that point, but as I say, I am not an authority on bricks.

We are living in a free enterprise society. Our Dutch and English forebears who came to South Africa, came here for one reason only, namely business. It was the Dutch East India Company, the British East India Company, etc. South Africa was created for business. If these people had to contend with the governmental rules—when I say “governmental” I am using it in the broadest sense—that we have to contend with in business today they probably would never have got here in the first place.

That will be the day.

That is as may be, but I said that I am using the expression in the broadest sense. The point is that they could never have developed unless the governments of the day gave them a free hand, to a very large extent, to develop. Having said that, I do not want to be misunderstood. I do not believe that big business, or any business, is all beautiful and is looking after the welfare of everybody. There is a very very ugly face to business when it comes to monopolistic tendencies and cartels, etc. I am not against certain controls. I am merely saying that the control situation as prevailing today militates against business development, and not because of the Government alone. Provincial governments get in on the act and so do local authorities. When it comes to the Government, a businessman has to contend with a whole range of Acts. I am not saying that some of them are not necessary. Some may well be necessary, but there are too many of them. We have the Workmen’s Compensation Act, the Factories Act, the Industrial Conciliation Act, the Companies Act and all sorts of regulations. That is only from the Government’s side. When you get to the provinces, you have licensing and shop house ordinances, etc. Municipalities do not miss out either, but get their share too. They are in on planning and have further licensing rules. In addition they have building regulations, health regulations, fire regulations and many more. I have been through local government and provincial government and I am just beginning to learn about Central Government. The thing is that if you are going to start in business today you either have to have a legal background yourself or have to employ somebody to get you through the hazards of getting into business.

In a society such as we live in today I believe we cannot afford to work to the systems in the more sophisticated economically developed societies. They perhaps can afford to have all these stringent regulations, but so far as we are concerned I believe that if we are to create the job opportunities that are required, we must be a little more lenient in getting people up and going in business. It has been said that there is orthodox business and the unorthodox business of the odd individual trying to set up business. That is the cheapest way of creating job opportunities. As the hon. member for Yeoville mentioned, there is not much point in creating jobs at R20 000 each if you can create them at R1 000 each. The small one man, two man or three man type of business is the sort of business which can be very productive in creating job opportunities. I am afraid we do not take sufficient advantage of this. Coming to a further point that I believe militates against the ease of running a business, are the regulations relating to the Companies Act, which make life for small businessmen hell on earth. Not only that, they are highly inflationary. It may surprise hon. members to learn that the regulations of the Companies Act can be inflationary, but I can give a small example of what I mean. There are many small companies in South Africa today that become companies to buy small buildings. I know of one who has an income of only about R5 000 per annum. There is no reasonable way of making it not a company. I know it can be done, but the rigmarole involved in that is quite tricky.

Private or public company?

A Pty company. It is a property company with, as I say, an income of only R5 000 per year. In this particular instance the rules contained in the Companies Act necessitate audit, registration, etc. and the total fees that have to be paid are something in the region of R400 per year. This is in itself not an excessive amount, but when one bears in mind that this is a small property company owning 3 semi-detached houses, it means that they are required to pay virtually one total month’s rent of the 3 cottages to comply with the Companies Act. Those are rent-controlled buildings.

I can quote another example of a company owning a block of 7 flats that has a total income, because of rent-control, of only R7 000 per year. The same sort of thing applies there.

What I am suggesting, is that possibly it would ease matters a lot if, in terms of the rules and regulations relating to business, private companies could be divided into two groups. I am now not talking about the very large organizations or public companies at all. If the smaller companies are divided into two groups, the companies with lower gross turnovers—the exact figure can be worked out, but certainly companies with a lower gross turnover than R50 000 per year—could be exempted from a great deal of the rigmarole which is laid down in terms of the Companies Act. I think it would be in the interest of all concerned, and certainly in the case of the two property companies I mentioned. Pensioners and people who are living in rent-controlled flats are going to have to pay increased rents purely and simply to pay the amount which is laid down that these companies have to pay to comply with the regulations of the Companies Act. I really do believe that this is not in the interests of South Africa and is inflationary.

I would just like to make one further point that was raised by the hon. member for Yeoville, and, to a lesser degree, by the hon. member for Amanzimtoti. The hon. member for Yeoville raised the question of exploitation. I think this is one of the ugly faces of the free enterprise system. The hon. member for Amanzimtoti referred to greed on the part of businessmen. These two points, exploitation and greed, are as responsible as anything for the inflationary situation we have in this country. The Government cannot avoid a certain amount of its share and I am not arguing that, but exploitation and greed on the part of many businessmen are the cause of much of the trouble we have. As a businessman myself, I think I can say that. In the past businessmen were satisfied with a reasonable percentage, but today if they cannot get 30, 40 or 50% they are not interested. [Time expired.]

Mnr. die Voorsitter, ek wil graag aan die begin die agb. lid vir Bryanston en die agb. lid vir Amanzimtoti, asook die agb. lid vir Klerks-dorp, baie hartlik bedank vir die gelukwense wat hulle aan my oorgedra het. Toe die agb. lid vir Bryanston begin praat het, het ek gehoop dat ons as ’n nuwe span, ek as die nuwe Minister en hy as hoofwoordvoerder van die amptelike Opposisie, wat die Departement van Nywerheidswese, Handel en Toerisme betref, ’n nuwe benadering säl volg en ten minste oor die belangrikste sake rakende nywerheidsgroei in Suid-Afrika, die handel en toerisme sal praat en dat ons sulke besprekings nie sal verlaag tot ’n gewone politieke debat nie. Die agb. lid het wel ’n paar positiewe opmerkings gemaak, maar hy, sowel as sy bankmaat, die agb. lid vir Port Elizabeth-Sentraal, het maar weer die debat probeer omswaai tot ’n suiwer politieke tirade. Ek sal later op enkele van dié aspekte waarop hulle kommentaar gelewer het, terugkom. Die agb. lid was so vriende-lik om my sterkte toe te wens vir die komende verkiesing en het gesê dat die vyf lede wat sy party in daardie kiesafdeling steun waarskynlik vir my sal stem. Ek wil hom net die versekering gee dat ons ondervinding presies die teenoorgestelde is. PFP-lede wil in die openbaar altyd graag hulle distansie van die party aan die regterkant, die HNP, uitspel, maar die ondervinding het bewys dat hulle agter die skerms saam knoei en dat hulle anti-Regeringsgesindheid sterker is as hulle pro-Suid-Afrikaanse-houding. Dit vind ons ongelukkig ook in die tussen-verkiesingsveldtog wat tans in Piketberg gehou word.

Die agb. lid vir Bryanston het ’n opmerking of twee gemaak wat my amper van my stoel af laat val het. Hy het gepraat van die „economie revolution” en die groot transformasie wat dan nou in Suid-Afrika besig is om plaas te vind. Hy het ook gepraat van ’n oorgangstydperk en ’n heraanpassingstyd-perk. Ek kon nie help om te dink aan die verwysings wat so dikwels aan daardie kant van die Raad kom dat hierdie Regering verantwoordelik is vir stagnasie, nie vordering maak nie en dat wat ons doen niks anders as oëverblindery en kosmeties van aard is nie. Die agb. lid vir Bryanston erken nou ten minste dat daar groot veranderinge en ’n transformasie ook op ekonomiese gebied besig is om in Suid-Afrika plaas te vind. In plaas daarvan dat die agb. lid daarvandaan verder gaan en aansluit by die goeie jare wat ons op ekonomiese gebied geniet en wys op die lewenskrag en spierkrag van die Suid-Afrikaanse ekonomie en sodoende ’n positiewe noot laat hoor, maak hy ongelukkig die stereotipe flater wat so eie is aan lede van die amptelike Opposisie om in pessimisme te verval.

Daar is soveel waarna die agb. lid kon verwys om te wys op die goeie ekonomiese tydperk wat Suid-Afrika ondervind, maar daarvan verneem ons niks. As iemand van buite vandag na sy tirade moes luister, sou hy inderdaad met ’n baie pessimistiese sien-ing oor die toekoms van Suid-Afrika en die ekonomiese krag van hierdie land weggaan.

My tyd is beperk en ek kan nie op al die aspekte ingaan nie, maar ek wil tog graag na ’n paar verwys. Volgens die jongste ekonomiese oorsig van die Departement van Statistiek het werkloosheid oor die twaalf maande tot Mei vanjaar, om maar ’n enkele syfer te noem, onder Blankes, Kleurlinge en Asiërs met 28,8% gedaal. Ek kan ook wys op die verdienste van mense wat verbeter het. Daar is soveel aanwysers wat daarop dui dat daar ’n inherente lewenskrag in die Suid-Afrikaanse ekonomie is.

Ek kan nog ’n ander aspek noem wat getuig van die wesenlike inherente krag wat in die Suid-Afrikaanse ekonomie aanwesig is. Ek verwys nou na die enorme groeikrag in die Suid-Afrikaanse fabriekswese. Vaste kapitaalbates het in die fabriekswese van R24 954 miljoen in 1979 tot meer as R28 miljoen in Desember 1980 gestyg. Dit is ’n toename van 14,2%. Nog belangriker is dat die verwagte besteding wat reeds aankondig is en tans in die pyplyn is ten opsigte van die vergroting van bestaande kapasiteit en die skepping van nuwe kapasiteit in die fabriekswese meer as R12 000 miljoen beloop. Daar word beraam dat daar in 1981 amper R4 000 miljoen aan nuwe investering in die fabriekswese bestee sal word. Daar word beraam dat investering in 1982 meer as R2,2 biljoen sal wees. So kan ek voortgaan. Dit is getuienis dat die Suid-Afrikaanse ekonomie kernge-sond is. Na die buitengewone hoë groeitempo, veral gedurende 1980 toe ons ’n groeikoers van 7% behaal het volgens die jongste aangepaste syfers van die Departement van Statistiek en nie 7,9% soos hulle aanvanklik aangedui het nie, kan ’n mens tog aanvaar dat na hierdie periode van hoog-konjunktuur ons ook ’n periode van laag-konjunktuur sal moet binnegaan. So seker soos die opeenvolging van die seisoene, waar winter en somer mekaar afwissel, so word ook ’n periode van hoë ekonomiese aktiwi-teit en groei gevolg deur ’n periode van kon-solidasie waarin ekonomiese aktiwiteite verminder en afplat. As ek die simboliek van die seisoene verder kon gebruik en op die huidige stand van die ekonomie van toepassing kon maak, sou ’n mens kon sê dat die huidige ekonomiese situasie die feit weer-spieël dat die ekonomiese herfs aangebreek het en dat ons na die periode van besondere groei, die hoogkonjunktuur van die afgelope jare, ons nou moet gereedmaak vir ’n periode van konsolidasie en aanpassing wat ’n komende winterseisoen sal kenmerk sodat ons onsself gereed kan maak vir ’n nuwe periode van groei en ontwikkeling.

The fact remains, Mr. Chairman, that the economy is still very buoyant. The downward adjustment which has set in is quite normal after the high level of activity experienced last year. Being normal it gives no ground for pessimistic expectations. It is also important to remember that the lower growth rate that we will all experience this year, is continuing from the very high base of 1980. I should therefore like to sound a word of caution regarding the psychological side of the business climate. People tend to over-react when the economy enters a slower growth phase as we are entering now, and this results in business becoming over-pessimistic. When an upswing occurs this changes to over-optimism. Let us be realistic because the South African economy must now consolidate in order to achieve a solid base for the next period of growth and expansion. Let us guard against people and politicians who try to talk the economy down.

Dit is in hierdie verband dat ’n mens dit jammer vind dat die agb. lid vir Bryanston nie ook die positiewe aspekte van dit wat ons tans ondervind nader kon toelig en nie ook vertroue kon vestig in die Suid-Afrikaanse ekonomie nie. Wat my opval wanneer ’n mens met buitelandse sake-manne praat—en daar is baie met groot belange in Suid-Afrika—is die mate van optimisme en vertroue wat hulle uitspreek aangaande die Suid-Afrikaanse ekonomie. Ek sal graag die feit wil beklemtoon dat die Regering ’n moeilike balans moet behou om aan die een kant die belangrike mikpunt van groei na te streef en voldoende werkgeleenthede te skep sonder om aan die ander kant inflasie loshand te laat toeneem. Die handhawing van ’n goeie en gesonde groeikoers is vir ons ’n hoë prioriteit veral vanweë die belangrikheid om vir ons groeiende bevolking voldoende werkgeleenthede te skep. Verskeie sprekers het na hierdie aspek verwys. Die Regering glo egter dat die skep-ping van genoeg werkgeleenthede en die handhawing van ’n gesonde groeikoers alleen moontlik sal wees indien ons vrye in-isiatief aanmoedig en die markkragte die geleentheid bied om in Suid-Afrika die grootste rol te speel. Die Regering se sentimente oor die vryemark-ekonomie is welbekend en is ook reeds by verskeie geleenthede deur die agb. Eerste Minister uitgespel. Dit moet egter nie daardeur verstaan word dat die Regering van voomeme is om die rol van die Staat in die ekonomie op te sê nie of om ’n totale vryespel van ekonomiese kragte toe te laat nie. Die werklikheid in Suid-Afrika is dat ons ’n gemengde ekonomiese stelsel het en dat daar baie goeie redes bestaan—waarop ek ook later sal wil terugkom—waarom dit nodig is om ’n gesonde mengsel van openbare en private aktiwiteite ook in die toekoms in ons ekonomie te behou. ’n Gemengde ekonomiese stelsel beteken dat die werking van die markmeganisme op ’n verskeidenheid van maniere deur Staatsoptrede beskerm, beïnvloed, gekorrigeer en aangevul word. Dit kan trouens selfs in die geheel vervang word. Die agb. lid vir Port Elizabeth-Sentraal het hier ’n „truly free enterprise system” kom propageer. Daardie agb. lid maak egter die fout om ’n vryemark-ekonomie met ’n laissez-faire-stelsel gelyk te stel. Ekonomiese voorspoed, ook in Suid-Afrika, verg nog steeds ’n basis van ordelike en harmonieuse ver-houdinge. Daar sonder kan die ekonomiese groei wat ons nastreef, waaruit werkgeleenthede geskep moet word en waardeur die lewensomstandighede van al Suid-Afrika se inwoners verbeter moet word, net nie plaasvind nie. Daardie agb. lid staan daarop dat die Regering te kort skiet in sy aanspraak dat die markkragte die grootste geleentheid gebied moet word om hul rol te speel omdat daar beperkende wetgewing en situasies in Suid-Afrika bestaan. Ek wil die agb. lid egter vra—en ek weet wat die agb. lid vir Yeoville in hierdie verband sal sê—as dit dan sy versoek is dat die Regering homself van die ekonomie moet bevry, wat dan van die noodsaaklike dienste wat gelewer moet word? Wat van die betrokkenheid van die Regering wat betref die sosio-ekonomiese maatreëls wat getref moet word om mense op te hef?

There are many unnecessary regulations. There is a whole variety of unnecessary regulations.

’n Mens kan nie aan die een kant ’n vrye ekonomie bepleit en aan die ander kant as party ook daarop staan dat die Regering ’n betrokkenheid in die ekonomie moet openbaar nie. Die belangrikheid en noodsaaklikheid van die Staat se deelname aan die ekonomie word nie altyd na waarde geskat nie. Ek weet dat die agb. lid vir Yeoville in sekere opsigte nog ’n groter betrokkenheid van die Staat in die ekonomie bepleit.

You are coming right, Dawie.

Ek vind dit moeilik om te verstaan hoe al die pole in daardie party met mekaar versoen kan bly.

Daar is diegene wat veralgemeen soos die agb. lid vir Port Elizabeth-Sentraal vanmiddag probeer doen het en eintlik wil voorgee dat die Staat geen rol in die ekonomie te speel het nie. Dit is ’n onderwerp waarop ek nie vanmiddag in die beperkte tyd tot my beskikking, wil uitbrei nie, behalwe om dit duidelik te stel dat Suid-Afrika die uitda-gings van die toekoms—en veral die uitdaging van die tagtigerjare—alleen die hoof sal kan bied deur ’n doelgerigte en effektiewe gesamentlike poging van die openbare en private sektor. Die tagtigerjare het die potensiaal om op ekonomiese gebied die mees dina-miese dekade tot dusver in die Suid-Afrikaanse geskiedenis te word. In skrille kontras met baie lande van die Derde Wêreld in Afrika waar ekonomiese agteruit-gang en verval aan die orde van die dag is, geniet die Republiek van Suid-Afrika ekonomiese voorspoed en vooruitgang en is die vooruitsigte vir die toekoms nog groter. Die voorwaarde is natuurlik dat ons ’n ordelike, stabiele en regverdige samelewing moet vestig en dat ons die groot en gevaarlike magte wat teen ons werk effektief sal moet teen-staan. Suidelike Afrika het ’n belangrike konsentrasiepunt van die ideologiese magstryd in die wêreld geword. Dit is onbetwis-baar duidelik dat die Sowjet-Unie vir Suide- like Afrika as van die grootste belang in die bevordering van hul wêreldprogram beskou. Die kommunistiese filosofie teer op en word bevorder deur onstabiliteit en konflik. Die Sowjet-Unie en die Marxisme kan nie sy doelstellings in Afrika bevorder in dié lande waar daar orde, stabiliteit en ekonomiese vooruitgang en voorspoed heers nie en waar die grootste meerderheid van die inwoners gelukkig en tevrede is nie. Dit is ’n waarheid wat ons goed in gedagte moet hou in Suid-Afrika wanneer ons oor die ekonomie praat.

Die aanvaarding van die beginsels van ’n vryemark-ekonomie het uiteenlopende gevolge en ek wil vanmiddag net kortliks met enkeles daarvan handel. Dit bring ook mee dat die invoer van goedere en dienste toegelaat moet word om hul rol in die ekonomie te speel. Die Suid-Afrikaanse ekonomie is relatief klein en die mededinging op sekere terreine is beperk. Invoere kan gevolglik, veral in tydperke waar ’n hoë groeitempo ondervind word of in tydperke van hoë ekonomiese aktiwiteit en van hoë inflasie help om die aanbod van goedere op die plaaslike mark te vergroot. Dit is goed bekend dat die Suid-Afrikaanse ekonomie in die na-oorlogse jare goed vordering gemaak het met die beleid van invoervervanging en verplasing. Ons het reeds die stadium bereik waar in al die behoeftes wat verbruikersgoe-dere betref, voorsien kan word en waar heel-wat van ons verbruikersgoedere ook uitge-voer kan word. Ongelukkig kan dieselfde nie gesê word sover dit ons behoefte aan kapitaalgoedere soos masjinerie, toerusting en sekere nywerheidsgrondstowwe betref nie. Die rede is hoofsaaklik daarin geleë dat die vervaardiging van sulke goedere gesofistikeerd van aard is en dikwels bedrywe behels wat hoogs kapitaalintensief is en ook ’n re-delike groot mark verg. Dit regverdig tans nie die hoë kostepremies om sulke bedrywe in Suid-Afrika te vestig nie. Nogtans is daar bemoedigende vordering gemaak met die vestiging van sodanige vervaardigings-bedrywe veral ten opsigte van strategiese nywerhede waardeur die land se weerbaarheid aansienlik verhoog is. Daar word dikwels vrae gestel oor die invoer van goedere in Suid-Afrika en die beleid ten opsigte van invoere, veral met betrekking tot be-skerming van plaaslike nywerhede en ek wil dus graag vanmiddag enkele gedagtes daar-oor uitspreek. Dit is interessant om daarop te let dat die waarde van invoerpermitte gedurende die eerste sewe maande vanj aar uitgereik 36% meer bedrae as die permitwaarde van die ooreenstemmende tydperk verlede jaar.

Inflationary.

Anti-inflationary. Aangesien 27% van die totale waarde van alle invoerpermitte wat vanjaar toegestaan is egter in die kategorie kapitaalgoedere, masjinerie en toerusting val, terwyl ’n verdere 44% vir grondstowwe, komponente en verbruikbare voorrade vir nywerheidsgebruik bestem is, kan 71% van die permitgebonde invoere as in belang van nywerheidsontwikkeling in Suid-Afrika beskou word.’n Bykomende 13% van permitwaardes was vir die invoer van ’n verskeidenheid van kommunikasie-en vervoermiddele, d.w.s. vir die bestendiging en uitbouing van ons land se infrastruktuur. Dit kan dus aangevoer word dat 84% van die invoerkomponent nodig was vir nywerheidsontwikkeling en vir die skepping van infrastruktuur in Suid-Afrika. Dit was nog altyd die Regeringsbeleid dat invoerbeheer, d.w.s. kwantitatiewe beheer, nie as instrument gebruik moet word om die betalingsbalans te beïnvloed nie en dat in-voerbeheer trouens progressief uitgefaseer moet word. Dit is natuurlik nie maklik om ’n stelsel wat vir baie jare gegeid het, so maklik uit te skakel nie en ons verkeer dus tans in ’n oorgangstadium. Dit is ook nie die Regering se beleid om kwantitatiewe invoerbeheer as beskermingsmaatreël te gebruik vir plaaslike nywerhede nie. Beskerming van nywerhede moet deur invoertariewe geskied en nie deur invoerbeheer nie. Ons het reeds ver gevorder met die implementering van hierdie beleid. Indien die invoer van olie sowel as die invoer van goedere vir die Staat buite rekening gelaat word, is 25% van alle invoere reeds geheel en al van permitbeheer vrygestel. In die geval van 70% is daar die feitlik outomatiese uitreiking van permitte aangesien in hierdie gevalle aan die volle redelike behoefte van die handel en nywerheid voldoen word. Namate voldoende tariefbe-skerming vir hierdie kommoditeite vasgestel word—’n proses waarmee die Raad vir Handel en Nywerheid homself ernstig besig hou—sal dit ook op die vrye lys geplaas word.

Op die gebied van die intemasionale handel, werk die vryemarkmeganisme nie altyd so dat ’n mens dit heeltemal sy loop kan laat neem nie. Indien daar volkome vrye handel sou wees, sou Suid-Afrika waarskynlik vandag nog in baie opsigte nog ’n landbou-en mynbouland gewees het en ook met groot werkloosheids probleme geworstel het. Die basiese argument ten gunste van die beskerming van plaaslike nywerhede het veral ten doel om twee soorte struktuurveranderings teweeg te bring. Dit moet in die eerste instansie aan binnelandse produsente ’n groter deel van die mark besorg en hulle in staat stel om deur ’n ekonomie van skaal ’n produksie-volume te bereik waar die kostepeile aanvaarbaar sal wees. Dit moet hulle ook in staat stel om sekere besparings wat spruit uit faktore soos die beskikbaarheid van ’n geskoolde werkerskorps, leweransiers, bestuurskennis ensovoorts oor ’n redelike tyd te bereik. Terwyl dit vir die Staat nodig is en ook die Staat se beleid is om ter wille van beskerming in die vrye handel in te gryp, moet ter wille van die bes moontlike ekonomiese resultate soveel moontlik van die voordele van die markme-ganisme in hierdie gevalle behou word. Daarom verkies die Regering om die beskerming te verleen deur middel van doeanetariewe eerder as deur kwantitatiewe beperkinge, d.w.s. deur invoerbeheer. Tariefbeskerming impliseer ten minste dat die werking van die markmeganisme nog geld ten opsigte van die pryse van ingevoerde produkte. Die markmeganisme geld in dié opsig dat die ingevoerde produk gelaai word met ’n tarief ten gunste van die produk wat binnelands vervaardig word. Kwantitatiewe beheer, d.w.s. invoerbeheer, skakel die markmeganisme uit en as dit streng genoeg toegepas word, skakel dit ook buitelandse mededinging uit. Dit was nog nooit die bedoeling van ons beleid om alle buitelandse mededinging uit te skakel nie. Trouens, indien dit gedoen sou word, sou die aansporing om hoër produktiwiteit te behaal—waarna die agb. lid vir Bryanston verwys het—produkverbetering, tegnologiese innovasie en kosteverlaging nie deur gesonde mededinging bevorder word nie. Ons binnelandse produsent moet ten minste op gelyke voet met die buitelandse invoerder gestel word. Tariefbeskerming maak dus moontlik dat beskerming aan plaaslike nywerhede gegee kan word sonder om die mededingende voordele van die markmeganisme daar-deur prys te gee. Invoerbeheer darenteen is ’n arbitrêre stelsel en dit voer ’n arbitrêre element in die handel in waardeur Rege-ringsvoorskrifte pryspeile bepaal. Die rant-soeneringsfunksie van die prysmeganisme waardeur die aanwending van skaars produksiemiddele bepaal word deur ’n aanbod van die mees gesogte goedere gaan sodoende verlore. Die resultaat kan wees dat ondoeltreffende bedrywe beskerm word tot nadeel van die ekonomie in sy geheel. Net so kan oormatige tariefbeskerming ook mededinging uitskakel met die gevolglike nadelige uitwerking. Tariefbeskerming as instrument kan egter ten minste fyner aan-gepas word om die voordele van ’n mededingende situasie nog daar te stel. Dit is egter so—en ek het daarna verwys—dat Suid-Afrika nie in ’n normale posisie verkeer nie, maar in sekere opsigte ’n bedreigde ekonomie is en dat dit ook noodsaaklik is dat die Regering moet toesien dat veral op strategiese gebied nywerhede gevestig word wat ons afhanklikheid van invoere sal verminder en ons in geval van ’n krisis selfvoorsienend sal maak. Die hoë koste wat dikwels met die daarstelling van sulke nywerhede gepaard gaan, word dikwels oor die langer termyn uitgeskakel. Ek hoef maar net te verwys na die vestiging van die Sasols, die Yskors en die ander bedrywe.

’n Bedryf wat in hierdie kategorie val en waaroor ek ’n enkele gedagte wil uitspreek is die Atlantis-dieselenjinprojek en die daarrnee-gepaardgaande plaaslike vervaardiging van ratkaste en agterasse. Die besluit van die Regering om met ’n dieselmasjien-, ratkas-en agterasprojek voort te gaan is reeds in 1978 geneem nadat die moontlik-heid van ’n handelsboikot sterk ondersteuning by die WO ontvang het. Die noodsaak-likheid vir die mobiliteit van die Weermag en die Polisie in die tyd van ’n krisis en die noodsaaklikheid van die handhawing van ’n goeie infrastruktuur en vervoernetwerk in ’n noodtoestand in Suid-Afrika het nie verdere motivering nodig nie. Die daarstelling van ADE en die plaaslike vervaardiging van ratkaste en agterasse vloei voort uit daardie strategiese oorweging eerder as uit enige ekonomiese oorweging. Hierdie projekte sal weens die beperkte Suid-Afrikaanse mark en as gevolg van die kapitaalintensiewiteit daarvan ’n kostepremie vir die volkshuishouding inhou. Ek kan die Komitee egter die verse-kering gee dat daar van owerheidsweë nou-keurig gelet sal word op die doeltreffendheid van die vervaardigingsbedrywe asook op hul produktiwiteit en hul winste. Die tariefbe-skermingsmaatreëls sal ook gereeld hersien word, maar ek wil egter graag ook die feit in agb. lede se midde lê dat die vestiging van hierdie bedrywe nie sonder baie groot voordele vir die landsekonomie is nie. Sover dit die kostepremies betref, kan dit nie nagelaat word om op verskillende aspekte te wys waaruit die ekonomie in sy geheel groot voordele kan put nie. Die groter strategiese en ekonomiese selfstandigheid wat die land ten opsigte van vragmotors en trekkers daar-deur behaal, is vanselfsprekend. Die groot bydrae tot nuwe tegnologie wat op hierdie wyse tot Suid-Afrika se beskikking gestel word, is van groot belang. Die verbreding van die nywerheidsektor en van die vervaar-digingsbedryf as sulks kan ook na verwys word. Voorts is daar die besparing van bui-telandse valuta en—dit is baie belangrik—die skepping van werkgeleenthede. Ek verwys nie alleen na die skepping van werkgeleenthede in die vervaardiger se aanleg nie maar ook die kringeffek van werkgeleenthede wat in ’n breër sin vir Suid-Afrika ge-skep word. In hierdie verband sou ’n mens kon wys op die vervaardigers van onderdele wat direkte voordeel haal uit die vestiging van ’n industrie waar enjins, ratkaste en agterasse vervaardig word. Vir die verbruiker beteken rasionalisasie en stan-daardisasie laer koste sover dit onderhoud en onderdele betref. Daar het die afgelope jaar of twee gedurig stemme uit die privaatsektor opgegaan toe wesenlike kritiek uitgespreek is oor die daarstelling van die dieselaanleg asook die bedrywe wat verband hou met die vervaardigingsbedryf vir ratkaste en agterasse. In baie gevalle is dit jammer, maar ek moet vanmiddag daarop wys dat persone wat hulle in baie gevalle krities uit-gespreek het oor hierdie besluit van die Regering, verbonde is aan maatskappye wie se tegnologie nie vir die Suid-Afrikaanse Weermag of Polisie beskikbaar was of is nie. Ek wil hulle maan om hul woorde van kritiek versigtig te tel want hierdie besluit was in die eerste instansie ’n besluit om Suid-Afrika selfvoorsienend te maak in ’n tyd van krisis. Anders moet ek sê dat daar deurgaans same-werking was tussen die Raad vir Handel en Nywerheid en my departement asook die motorbedryf. Verskille het van tyd tot tyd ontstaan en in baie gevalle kon tot bevredigende oplossings geraak word. Ek wil dit vanmiddag duidelik stel dat in my same-sprekings met NA AMSA ek nog steeds ’n goeie gees van samewerking gevind het. Die aard en die vlak van beskerming wat vir die vervaardiging van ratkaste en agterasse aangebied moet word was ’n aangeleentheid waaroor die Regering en die Raad vir Handel en Nywerheid oor ’n lang tydperk met die bedryf onderhandel het. Die voorstelle van die raad is nou gefinaliseer en ek sou vanmiddag dit wil vrystel maar ek sou nie graag meer tyd van die Komitee in beslag wil neem om dit hier uit te spel nie. Die inligting word egter vanmiddag vrygestel en ek het dit reeds aan die koerante beskikbaar gestel. Ons betree dus ook ’n nuwe fase wat hierdie aandryfstelsels betref met die aankondiging dat daadwerklike beskerming ook op hierdie gebied ingestel word.

Voordat ek op enkele sprekers se toesprake antwoord, wil ek graag nog een aspek van die Regering se beskermingsbeleid opper. Die tekstiel-en klerebedryf het oor die afgelope jare by verskeie geleenthede sterk vertoë tot die Regering gerig dat sy beleid van tariefbeskerming en die uitfasering van permitbeskerming nie voldoende beskerming aan die tekstiel-en aanverwante bedrywe bied nie. Die bedryf voel verontrus dat hulle in die afwesigheid van invoerbe-heer nie voldoende beskerming teen die uitvoer van ontwikkelende lande sal geniet nie. Soos u weet is hierdie nywerheidsektore groot indiensnemers en hul vrees dat onvoldoende beskerming implikasies vir werkver-skaffmg in Suid-Afrika sal inhou. Die Regering is van mening dat tariefmaatreëls, soos ek dit so pas uitgespel het, die aangewese metode is om plaaslike fabrikante teen invoere te beskerm. Hierdie maatreëls is nie prohibitief nie, maar dit is daarop gerig om die pryse van die ingevoerde goedere ten gunste van die plaaslike produkte te verswaar. Die motivering vir hierdie beleid het ek reeds aan die Komitee verduidelik. Die Regering is nogtans bereid om ’n komitee waarop al die belanghebbende groepe ver teenwoordiging het, aan te stel met dië opdrag om hierdie bedryfstakke te ondersoek en om binne die kortste moontlike tyd daaroor verslag te doen. Oor die opdrag van die Komitee asook die voorsitter en sy lede sal ek hopelik binnekort ’n verdere aankondiging kan doen.

Ek sal graag wil terugkom op enkele aspekte waaroor agb. lede gepraat het. Ek wil die agb. lid vir Klerksdorp weer eens bedank vir die goeie wense wat hy nie alleen aan my en die Adjunk-minister uitgespreek het nie, maar ook aan dr. Du Plessis wat as Direkteur-generaal van die nuwe departement oorgeneem het toe dit in November verlede jaar tot stand gekom het. Ek kan nie genoeg met hom saamstem dat die klimaat deur die Regering geskep moet word en dat die privaatsektor binne daardie klimaat ook die inisiatief moet neem en self die geleenthede moet benut wat die Regering deur klimaatskepping vir hom moontlik maak. Laat ek eerlik wees: Ek dink ons privaatsektor, veral in die nywerheidswese, maar ook die privaatsektor in die geheel, het in ’n groot mate daardie geleenthede aangegryp, vandaar die sterk en gesonde ekonomie wat ons in Suid-Afrika het.

Die agb. lid vir Amanzimtoti het oor inv voere gepraat en het hom veral uitgespreek oor mededinging. Ek sal nou by sy baksteen probleme kom want hy het na die vraag vir baksten verwys. Ek moet erken dat ek dit moeilik gevind het om te verstaan wat die agb. lid bepleit. Dit was eerder soos ’n man wat ’n blom se blare om die beurt uitgepluk het want hy het na „control” en „decontrol” om die beurt verwys. Aan die een kant wou hy gehad het dat die groter maat-skappye vasgevat moet word en dat daar beheer moet wees, maar aan die ander kant het hygesê dat dit juis beheer is wat die baksteenbedrff so afrem sodat die investering wat in Suid-Afrika vir hierdie bedryf gemaak moet word nie gemaak word nie. Die agb. lid het bewys dat in 1975 ’n groter hoogtepunt in Suid-Afrika bereik is wat boubedrywighede betref, as wat in 1980 die geval was. Hy het gesê dat daar voorheen ’n groot oor-skot van bakstene was terwyl daar nou ’n tekort is en hy het gevra hoe hierdie twee uiterstes rym. Die feit van die saak is dat in die jare wat op 1975 gevolg het, ons ’n resessie beleef het en in die fase van laagkonjunktuur het baié van die minder ekonomieskragtige maatskappye gesruit terwyl ander deur groter groepe oorgeneem is. Ek wil die agb. lid egter daarop attent maak dat hoewel van die groter groepe klein maatskappye oorgeneem het, ons by die berekening van die gevraagde prysverhogings hierdie aspekte wel deeglik in berekening bring of die verkryging van so ’n maatskappy ’n voordeel vir die maatskappy inhou. Indien dit die geval sou wees, is daardie voordeel ook aan die verbruiker oorgedra. Dit is ’n bedryf wat beheer word en aan groot fluktuasies blootgestel is.

’n Periode van hoogkonjunktuur plaas geweldige druk op die beskikbaarheid van boumateriaal in die besonder, terwyl in ’n periode van laagkonjunktuur soos ons in die laaste gedeelte van die sewentigerjare deurgemaak het, daar baie min bou-aktiwiteit is. Dit is dus aan geweldige fluktuasies bloot-gestel. Die Regering beheer die pryse en met die vasstelling van die pryse word daar deeglik ingegaan op die rendement van die maatskappye. Daar word baie goed na alle aspekte gekyk. ’n Laaste opmerking wat ek in die verband wil maak, is dat die Raad op Mededinging tans besig is om na die sementen baksteenbedrywe te kyk en nagaan of daar redes bestaan waarom hierdie bedrywe nog verder aan beheer onderworpe moet wees.

Ek wil terugkom op die vraag wat die agb. lid gestel het ten opsigte van mededinging, waarby hy ook verwys het na die kwessie van monopolieë. In die klomp voorbeelde wat hy probeer aanhaal het, het hy hier gevat en daar gelos. Ek sal nie daarop terugkom nie. Ek het nie altyd die verband tussen hulle gesien nie. Party was al taamlik deur die tyd ingehaal. Dit daar gelaat. Feit is dat die ou monopoliewetgewing, soos die agb. lid ook weet, vervang is deur die wetgewing op mededinging wat in 1979 tot stand gekom het. Waar dit onder die ou bedeling uiters moeilik was om vas te stel wanneer ’n monopolie nie in die nasionale belang of in landsbelang was nie, het die begrip „monopolistiese toestand”, soos in die nuwe wetgewing geformuleer, ’n baie meer direkte en gespesifiseerde betekenis. „Monopolistiese toestand” word in hierdie wetgewing as ’n beperkende praktyk gedeflnieer. Die opdrag van die raad is dan om na te gaan in watter mate daar in die ekonomie beperkende [iraktyke in sekere bedryfsektore bestaan. Tussenwerpsels.] Nee, meneer, ’n verslag van die raad is onlangs ter tafel gelê en daarin word ’n hele reeks sake waaroor verslag gedoen is, aangestip en word daar ook aangedui watter ander belangrike bedryfstakke die raad tans ondersoek. Ek wil nie die Komitee se tyd mors deur hier uit te spel watter aangeleenthede almal aandag geniet en waaroor daar reeds verslae uitgebring is nie. Ek dink die moeilikheid met die agb. lede is dat hulle nie die verslae lees en nie op die aksies wat geneem word, let nie. Hulle kom praat hier in vae terme, soos die agb. lid vir Yeoville gedoen het. Ek sal nou-nou by daardie agb. lid kom. Daardie manier van optrede dien geen doel nie. Die mededinging is daar en ek wil sê dat ek dit by geleent-heid uitgespel het—ek sal later ook daarby kom—dat indien die raad nie aan sy doel beantwoord nie, indien sy tande nie skerp genoeg is nie, ek bereid is om na die Raad terug te kom om die tande van die raad te verskerp. Ek hoop dat die agb. lede my dan daarmee sal help.

Doen dit nou.

Die agb. lid vir Vasco het gepraat oor Wes-Kaapland. Die probleme wat hy bespreek het, is probleme waarmee ons vertroud is. Hy, en ook ander agb. lede, het probleme geopper sover dit die agterstand van hul onderskeie gebiede betref. So is daar verwys na Port Elizabeth, Bloemfontein, Pietermaritzburg en ook ander dele. Ek wil sê dat dit alles deel is van die program waarmee die Regering tans besig is en van die maatreëls waaraan die Regering oorweging skenk om ’n beter ekonomiese verspreiding in Suid-Afrika te bewerkstellig. Die voomeme is uitgespreek om op 12 November vanjaar byeen te kom en dit sal sekerlik ook ’n geleentheid bied om meer duidelikheid te verkry juis oör aanmoedigingsmaatreëls in verband met dekonsentrasie en desentralisasie aan die kant van die Regering. Die agb. lid vir Johannesburg-Wes is heeltemal korrek wanneer hy die agb. lid vir Yeoville teregwys. Dit is nou nie net dekonsentrasie nie. Dekonsentrasie het ten doel juis om die oormatige konsentrasie in die metropole te probeer ontmoedig sodat die oorloop in potensiële stede tereg kan kom. Daar sal in die volgende jare, soos die agb. lid vir Johannesburg-Wes tereg gesê het, tien of meer stede van die grootte van Johannesburg gevestig moet word. Dit doen nie afbreuk aan ’n beleid van desentralisasie wat gebaseer is op die beter verspreiding van ekonomiese aktiwiteite ook ten opsigte van die agtergeblewe gebiede nie.

Die Regering het erken dat die desentralisasie ’n mislukking is.

Nee, meneer, die Regering aanvaar dat die desentralisasie ’n verdere stimulus nodig het, dat daar opnuut gekyk moet word na die jare waarin die huidige desentralisasiemaatreëls ’n geleentheid gehad het om hul uitwerking te toon. Dit is dus ’n belangrike prioriteit om sover dit desentralisasiehulp betref, aan te sluit by die natuurlike ekonomiese kragte wat daar in bepaalde streke van Suid-Afrika is. Die Regering kan nie onbeperk deur middel van sekere maatreëls die ekonomiese verspreiding in Suid-Afrika bevorder as dit nie aansluit by die natuurlike ekonomiese kragte wat daar aanwesig is nie. Ek kan dus vir die agb. lid vir Vasco sê dat in die geval van die Kaap, soos ook in die geval van Port Elizabeth, die aanwesigheid van ’n hawe in ag geneem moet word. Die ondersteunende maatreëls wat die Regering nog deur sy desentralisasiebeleid toepas, sal hy dus graag wil aansluit by die natuurlike tendense om daardie tendense te versterk en uit te bou sodat ons uiteindelik ook ’n beter ekonomiese verspreiding in Suid-Afrika sal kry. Ek wil ’n laaste opmerking daaroor maak. Die gedagte van ’n streeksontwikkelingskomitee sal heel goed inpas by die toekomstige bedeling waarin die aanmoedigingsmaatreëls van die Regering sekerlik deur die plaaslike gemeenskappe verder gevoer sal moet word. Daar sal dan ruimte wees vir die instel van sulke komitees.

Die agb. lid vir Paarl het ’n baie insiggewende toespraak gelewer oor nywerheidsbearbeiding, ’n saak wat my ook interesseer. Daar is in die verlede dikwels die waarskuwing geuiter dat die werker van die kerk wegdrywe. Ek dink ’n mens moet ook die ander aspek in ag neem, nl. of die kerk nie dikwels van die werker weg beweeg nie. Die agb. lid het juis gesê dat die kerk ook sy hand moet uitsteek na die arbeider en die geestelike versorging van almal in ons samelewing moet behartig. Dit is ’n samelewing wat uiteraard vanweë sy veelsoortigheid en veelkantigheid geweldige inherente kragte en potensiaal vir konflik in hom het. Daarom is die boodskap van vrede en versoening wat op dié wyse ook aan die werker oorgedra word, van groot waarde vir sy eie persoonlike heil maar, glo ek, ook vir die gemeenskap in sy geheel.

Ek het al verwys na die agb. lid vir Port Elizabeth-Sentraal. Miskien moet ek in dié verband nog net een of twee ander opmerkinge maak. Hy het hier gesê wat die sakelui eintlik op 12 November moet doen.

Mr. Chairman, I believe that the business leaders in South Africa are quite capable of speaking for themselves. They do not need the hon. member for Port Elizabeth Central to explain to them what they should say to the Prime Minister on 12 November. To reflect now on the occasion of the meeting the hon. the Prime Minister has called for 12 November, to say nothing has happened in the meantime since the Carlton conference, is absurd. Three things were particularly raised on that occasion. The first was the creation of a Small Business Development Corporation. We have gone a long way towards establishing that corporation and I hope to introduce legislation during this session which will enable the Small Business Development Corporation to continue with its work by transferring the assets and liabilities of other corporations, e.g. the Indian Industrial Development Corporation, the Development and Finance Corporation and the IDC, to the Small Business Development Corporation. We have therefore made considerable progress in that respect. That corporation has been launched and it is operative. I hope to be able to say something more about it later on in this debate.

Secondly, we have gone a long way towards establishing a Development Bank.

Mnr. die Voorsitter, mag ek ’n vraag aan die agb. Minister stel? Hy het gesê dat die bates van die NOK oorgeplaas gaan word. Bedoel hy nie dat net ’n deel daarvan oorgeplaas gaan word nie?

Die deel wat betrekking het op die Klein-nywerheidsektor van die NOK, sal oorgedra word, maar in die geval van die Ontwikkelings-en Finansieringskor-porasie, d.w.s. die vroeëre Kleurling-Ontwikkelingskorporasie, en die Indiërnywerheidsontwikkelingskorporasie sal alles aan die Klein-sakeontwikkelingskorporasie oorgedra word.

Then, as I have said, the creation of a Development Bank for South Africa has progressed very far and I think it is time to inform the private sector of the progress made in that respect.

Thirdly, the whole concept of deconcentration and decentralization will at that stage have advanced to a point where it will be possible to furnish more information to the private sector. Therefore, on those three aspects raised at the Carlton conference, substantial progress has been made. I think therefore that it is unfair to create the impression that nothing has happened in the past years. It is very easy for the hon. member and other hon. members to say that they want decentralization and deconcentration, that they want the carrot but not the stick. The hon. member for Johannesburg West pointed out that the stick is not to the detriment of existing business concerns in major metropoles. The aim is to give the new developer an equal opportunity and to remove the disadvantages the new investor might experience in one of these deconcentration points.

Dit is dus om die agterstand te verwyder. Mnr. die Voorsitter, die tyd stap aan. Die agb. lid vir Smithfield het in ’n baie interessante toespraak gewys op die nadele van die digte konsentrasie in die metropole. Ek glo dat veral ook wat die sosio-ekonomiese aspekte betref, daar heel duidelik groot probleme aan ’n te hoë ekonomiese konsentrasie verbonde is, alhoewel daar natuurlik aan die ander kant ook ekonomiese voordele aan die groter mark gekoppel is. Die agb. lid het ook verwys na die Bloemfontein-Onverwags-ontwikkeling, asook die agb. lid vir Bloemfontein-Wes. Aan beide kan ek sê dat dit ’n saak is wat baie hoë prioriteit geniet en dat die Regering waarskynlik in die nabye toekoms die besonderhede waarna die agb. lid verwys het, sover moontlik bekend sal maak.

Die agb. lid mnr. Schutte het verwys na die bydrae wat ’n plaaslike gemeenskap soos dié van Pietermaritzburg gemaak het om sy eie gebied te bemark. Ek dink dit is ’n baie positiewe aspek wat ook as voorbeeld behoort te dien vir ander plaaslike besture en gemeenskappe. Hulle kan hul eie voordele bekendstel. Dikwels vind daar geen ontwikkeling in ’n gebied plaas nie omdat die voornemende belegger, die nyweraar, nie bewus is van die voordele van die bepaalde gebied nie.

The hon. member for Yeoville raised three issues, and I do not want to quarrel with him on them. The first was the exploitation of consumers. We are ad idem with him that this subject should receive the necessary attention. I shall come back to this point. The second issue was the creation of an economic policy which will be an alternative to Marxism. His third point concerned the creation of jobs. The fact is that the best protection for the consumer lies in a healthy competitive market.

But it is not a healthy market.

The Competition Board is there to see that the market in South Africa will be competitive. Should there then be areas about which the hon. member is particularly concerned, he can request the board to launch an investigation into those specific areas. [Interjections.] Let me continue, Sir. There are many other mechanisms, for example legislation, that are specifically aimed at consumer protection. Let me quickly run through them. There is the Price Control Act with its price control inspectorate throughout the country. That is consumer protection. There is the Trade Practices Act which deals with misleading advertising, the issuing of trade coupons, etc.

Tell me what it has done: That is the whole point. I agree that we have the legislation.

Well, Sir, the hon. member carried on in vague terms. If he has any specific probleem falling under one of these Acts which are administered by my department, I will certainly take it up. Let him then raise particular aspects. Then there is the Credit Agreements Act which deals with all credit transactions and which protects the consumer. There is the Sale of Land on Instalments Act, there is the Share Blocks Control Act, the Estate Agents Act and the Trade Metrology Act. All these Acts are aimed at protecting the consumer.

Ek wil ’n verdere opmerking maak. Die agb. lid vir Yeoville en ook ander agb. lede kan hulle baie populêr voorstel deur hier te kom praat namens die verbruiker asof daar in Suid-Afrika ’n totale uitbuiting van die verbruiker bestaan. Ek het na ’n hele reeks wette verwys wat, so glo ek, in groot mate effektief is. Daar is altyd leemtes wat reggestel kan word, maar ons in Suid-Afrika moet daarteen waak dat politici rondgaan en die indruk skep dat maatskappye wat winste maak, uit die bose is, dat winste verdag is. As ons private inisiatief op daardie wyse gaan doodpraat, sal ons nie in Suid-Afrika ’n ekonomiese bestel vestig wat inderdaad werkgeleenthede sal skep en die gehalte van die lewe van mense sal verbeter nie.

I said “profit” is not a dirty word: “Exploitation” is.

Ek wil vir die agb. lid vir Yeoville sê dat dit ’n tendens is wat ons dikwels kry.

You are twisting it.

Dit is maklik en populêr om voor te gee dat die verbruiker in Suid-Afrika uitgebuit word. Die agb. lid het na die Verbruikersraad verwys asof dit ’n niks-seggende liggaam sou wees. Dít vind ek baie ongelukkig. Die Verbruikersraad probeer om onder moeilike omstandighede die verbruiker se belange na die beste van sy ver-moë te dien.

Dit is nie goed genoeg nie.

Dit is egter nodig dat die verbruiker in Suid-Afrika ingelig sal word oor die redes waarom prysstygings dikwels plaasvind. Prysstygings is nie maar net ’n moedswillige las wat op die verbruiker afgelaai word nie. Daar is mos goeie redes vir stygende pryse.

Sekere mense moet ryker word … [Tussenwerpsels.]

Sien u, Meneer! Daar het ’n mens die hele verkeerde en gevaarlike konnotasie wat deur die agb. lid aan ver-bruikersbeskerming gegee word: Dit is die rykes wat die armes uitbuit. Daar word nie gewys op die gesonde ekonomiese bestel wat op private inisiatief rus wat juis die ekonomiese groeikrag in Suid-Afrika skep wat werkgeleenthede voorsien en ons in die breë ekonomies sterk en lewenskragtig maak nie. Ek is jammer dat die agb. lid daardie benadering geopenbaar het. Ek dink dit is ongelukkig en dit spel niks goeds vir Suid-Afrika as mense so ’n houding teenoor die ekonomie inneem nie.

Die agb. lid vir Johannesburg-Wes het oor desentralisasie gepraat en die noodsaaklikheid daarvan dat daar nuwe dekonsentrasiepunte geskep word sonder om die bestaande metropole te knel. Ek gaan heeltemal akkoord met sy siening. Op die toespraak van die agb. lid vir Bloemfontein-Wes het ek reeds geantwoord.

Die agb. lid vir Umbilo het verwys na die “de-regulating of the economy”. Daarmee is ons besig. Ek kan vir die agb. lid sê dat my departement opdrag het om vas te stel in watter mate ons onnodige administratiewe reëlings kan verwyder en die ekonomie kan stroomlyn. Dit is egter nie so ’n eenvoudige saak nie. Dit help ook nie om hier op beperkinge of regulasies te wys wat eintlik by die provinsiale raad tuishoort nie. As die agb. lid my of my departement oor spe-sifieke sake wil nader, sal ons dit waardeer. Dit is ons voorneme en ons deurlopende taak om te kyk watter maatreëls ons kan vereenvoudig juis om die ekonomie te stroomlyn.

Met hierdie paar opmerkings wil ek volstaan. Alhoewel dit ’n ekonomiese debat is hierdie waarin ons wye politieke draaie geloop het, glo ek dat die gebrek aan kritiek van die kant van die Opposisie teen ons nywerheidsbeleid daarvan getuig dat hulle eintlik min te sê het oor die gesonde basis waarop die nywerheid en handel in Suid-Afrika tans staan. Ek wil hulle die versekering gee dat, nieteenstaande hul treurmares, die Regering sal voortgaan om die gesonde klimaat te waarbinne die handel en nywerheid in Suid-Afrika kan bloei.

Mr. Chairman, I am sure that individual members on this side of the House, including the hon. member for Yeoville, will deal more specifically with some of the detailed points raised by the hon. the Minister in the course of his initial reply to the debate. The hon. the Minister was cautious. He looked like a politician who, having lost one election and going into another, was going to make very sure that he was not going to make a mistake. He went out of his way to be careful. He did not deal with the very specific points made by the hon. members for Bryanston and Port Elizabeth Central. One cardinal point we raised, which he dismissed, was whether the hon. the Minister would tell us before the byelection whether he believed that one could have apartheid and the free enterprise system running together. [Interjections.]

What is apartheid?

Apartheid is the Group Areas Act; it is denying people the right to own property; it is denying them public sector employment. The hon. the Minister evaded that point.

When it comes to the general platitudes about the economic system, we have no complaints about what he said. At one stage I thought I was listening to a Prog. He described the economic system we have in South Africa as a mixed system, and this is what we have been saying for years. We have been saying that we have to realize in this country that on the one hand we have the private enterprise factor which provides the entrepreneurial spirit and the thrust for development, and that on the other hand we have the State factor which has to provide the infrastructure and some of the development programmes and which also has to be there to prevent exploitation. It is a marriage between the two systems. That is what it is and that is what we have been saying.

When the hon. the Minister was speaking of a “gemengde sisteem”, a mixed economy, he created the impression that he was saying: “Apartheid for some and free enterprise for others.” Is that what he was saying? These were the points raised by hon. members on this side and the Government has to face this, not only because apartheid and free enterprise are incompatable, but also for another reason raised by the hon. member for Yeoville viz., that Black and Brown people in South Africa are today in the process of looking for an economic system in which they can believe. Every time the Government says “Our system is the free enterprise system” and then practises apartheid or discrimination, it debases the free economic system in the eyes of Black and Brown South Africans. That is the responsibility which rests on the shoulders of the Government. We ask the hon. the Minister to clarify his thinking and to clarify the Government’s point of view in respect of apartheid operating against the background of the free enterprise system in South Africa.

Mr. Chairman, in the few minutes at my disposal I want to shift the attention of the Committee and the hon. the Minister to a different aspect of economic planning. This hinges on the fact that we live in a fascinating society which is partly developed and partly under-developed. We have a highly sophisticated technologically orientated economic system called a First World economy operating side by side with an unstructured, non-technological Third World economy. It is quite understandable that the thrust of our economic development is and should be in the direction of what I shall call the First World economic system, our modern economic system. It is by all standards more productive and more orderly and it sets standards of excellence which are desirable goals. That should be the thrust. However, it also has certain drawbacks. When looking at South Africa as a whole with its mixed population. This First World system is capital-intensive, it requires a work-force with formally acquired skills and expertise, its relevance tends to be measured in economic rather than social terms and very often it reinforces the class division between the employer and the employee. These are the practical drawbacks of what is otherwise a highly efficient economic system.

I believe that, looking at the social development of South Africa, we should not ignore the Third World factor which is part of our economy and which can be stimulated to play a much more important part in our economic development in the future. I believe that, if we look in a positive way at this Third World factor, this unrecorded, less sophisticated and informal factor in our economy, we can see that it has a very specific role to play in the total economic upliftment of our people and particularly in the homelands and rural areas where there is going to have to be a greater concentration of the population in small towns and villages, and in those areas of the country where people are in the process of urbanization. This sector can create certain economic advantages. It can bring into the area of economic activity many people who do not have access to capital. Surely this in itself is a desirable thing. Secondly, it can harness the talents of and provide employment for people who do not have formal skills or formal expertise. It can encourage the economic activity which is socially relevant, even though economically it may not be quite as efficient. Finally, by means of it, we can shift many people as rapidly as possible in South Africa from the employee/worker class to the entrepreneur/employer class. This is a very desirable goal.

Mr. Chairman, looking at our economy as a whole, I think we should not see it only in terms of the formal First World factor but that we should also, as a specific matter of policy, look at the informal and unrecorded Third World factor in our economy. All the indications are that this is already a very important part of our economy. The Free Market Foundation estimates that in Ciskei half of the households already have unrecorded employment and that this income amounts to between 50% and 100% of the income from recorded employment. The kwaZulu Development Corporation estimates that at least 60 000 jobs are held in kwaZulu by people in the unrecorded sector. In the townships, in Crossroads, Langa and Soweto, there is already the basis of an unrecorded, informal economy which cannot be ignored, nor should it be denied. In fact, even in sophisticated countries like the USA it is estimated that between 20% and 30% of the gross domestic product comes from the informal sector, let alone in a country like Italy, which for different reasons, has an informal sector approaching 40% of the gross domestic product. Generally, in developing countries approximately 50% of the gross domestic product can come from the informal sector of the economy.

If we are going to develop the informal sector of our economy, we have to look at how and where this element can be stimulated. Quite clearly, one of the key factors mitigating against the effective use of this element of our economy is the mass of highly technical regulations which are geared to First World requirements and which ignore the realities of a Third World situation. I know that the hon. the Minister is moving away from that, but I think it must be undertaken as a very specific part of Government policy. How should it be done? It should be done, first of all, by identifying areas, regions or places where excessive regulations are unnecessary. Some people call these areas “enterprise zones”. Surely, in rural areas where the population has little or no access to capital there should be massive deregulation so that people can in fact become involved in an informal private enterprise structure. Secondly, it should be applied in the urban areas where the process of urbanization is taking place. Research undertaken by the ILO in Third World countries has indicated that the exodus of people from the rural areas to the urban areas is continuing even though employment opportunities do not exist. Yet these people do not die. They join the informal sector and provide services which are required by the community. In other words, the informal sector provides a safety valve for employment and it provides employment for those people who cannot, for a variety of reasons, find employment in the formal sector.

I believe that we are a society in the process of transition. It is no use for us to think of ourselves as all belonging to the modem, sophisticated, technologically orientated economic system. Many of our people do not belong to that. I believe we must first of all identify the areas or zones involved. Secondly, we must define the areas of economic activity which are specially suited to de-regulation. These must be areas of activity in which particularly the lower income groups spend a large amount of their income. I want to identify three such areas. The first is transportation. Black and Coloured people are spending a big part of their income on transportation. Yet we have a highly regulated transportation system in South Africa. Elsewhere in Africa the transportation systems may be less efficient than ours, but hon. members should see the bush taxi’s, the mammy waggons and the matadi’s in use there. [Time expired.]

Business suspended at 18h30 and resumed at 20h00.

Evening Sitting

Mr. Chairman …

Ek staan op om die agb. lid ’n geleentheid te gee om sy toespraak te voltooi.

I thank the hon. member for the opportunity. In the few minutes available to me, may I just round off what I was saying, namely that the informal, or unrecorded Third World sector of our economy should be encouraged. It should be seen first of all in areas, rural areas and areas in the industrial world where people are in the process of transition to our modem economy. It should also take into account certain fields of activity. I have identified transportation as one of them. The second one is the field of housing. There is no doubt that there is a tremendous field for informal activity in the housing sector, if in fact this whole housing sector were deregulated. Already there are practical examples where this is taking place, like Nortons in the Ciskei and Khutsong, outside Carletonville.

The final one is in the field of trading, especially in the provision of necessary services and goods of a household nature, such as foods, clothing, furniture, and all those things related to the ordinary, daily living in a household. Many of these services could be supplied on an informal basis, if only there was massive deregulation. It is estimated that if a person in Lebowa should want to go in for trading, he would have to comply with 36 different laws before he could get that trading licence. It is estimated that a Soweto industrialist, operating in a backyard in Soweto, is in fact operating in conflict with at least 20 laws. These people are all there. They have a service to provide.

We do not suggest a total abolition of this control, but we do suggest that a new look be taken at the regulations in these particular areas. We believe that the informal, unstructured, unrecorded sector could be a valuable adjunct to the recorded, formal sector. We are not suggesting that the emphasis be shifted, but we believe that by introducing ordinary people, without capital and without skills, but with a certain ability, into the economic life of the Third World, unrecorded sector, their sophistication and capital accumulation will gradually increase to a point where they will be grafted onto the formal sector and play a full role in the economic development of South Africa.

Mnr. die Voorsitter, ek wil kortliks verwys na ’n paar van die stellings wat die agb. lid vir Seepunt gemaak het. Ek het groot begrip vir sy neiging om werkgeleenthede en bestaansmoontlikhede te skep, maar hy het onder andere verwys na die voorbeeld van die „bos-taxis” in Afrika. Dit is die eerste keer dat ek hoor dat na Afrika, wat ’n blatante voorbeeld van stagnasie en ekonomiese mislukking is, verwys word as ’n voorbeeld in hierdie verband. Die agb. lid het hom ook weer eens laat verlei om ideologie by te sleep, en hy het dit heel blatant uitgespel dat groepsge-biede nie versoenbaar is met ontwikkeling nie. Die agb. lid vir Bryanston het dit ook gedoen. Dié mense se vooroordele teen nasionaal-georiënteerde ideologiese beginsels maak hulle normaalweg blind vir die werklike, harde realiteite. Ek is jammer dat die agb. lid vir Yeoville nie op die oomblik hier is nie, want dit sou interessant wees om te weet of hy en die agb. lid vir Seepunt saamstem oor die kwessie van deregulasie. Soos ek die agb. lid vir Yeoville ken, is hy ’n man wat nogal hou van regulering tot ’n groot hoogte. Ek wil daardie kwessie egter daar laat.

Die agb. lid vir Yeoville het hom in ’n stadium ook redelik sterk uitgelaat oor die uitbuiting van die verbruiker. Ek wil die agb. Minister nie teengaan nie, of met hom verskil nie, maar sonder om met hom te verskil, wil ek aan die agb. lid vir Yeoville sê ek is dit met hom roerend eens. Ek is dit met hom roerend eens dat daar nie uitbuiting van die verbruiker moet wees nie. Ek is dit ook met hom eens dat instellings, soos die banke, byvoorbeeld, nie kliënte moet uitbuit met té hoë finansieringskoste nie. Ek dink die agb. lid vir Yeoville het groot begrip vir wat ek nou sê. U weet, Meneer, dit is ’n geheimpie wat hy en die Minister van Onderwys en Opleiding met mekaar deel. Ek laat dit egter daar.

Suid-Afrika besit al die komponente om ’n groot nywerheidsland te word, maar Suid-Afrika het ook eiesoortige probleme wat dit beslis moeiliker maak as vir die gevestigde nywerheidslande in hul ontwikkelingsfases. Dit is net so dat moderne kommunikasiemiddels die wêreld klein gemaak het, en ons blootstel aan die invloed van arbeids-en loonpraktyke en kodes wat in ander lande na eeue se ekonomiese ontwikkeling te berde gekom het. Nou is dit so dat, as gevolg van hul vooroordele, hulle heeltemal onoordeelkundig wil hê dat hierdie praktyke en kodes net so in Suid-Afrika van toepassing gemaak moet word, ten spyte van die feit dat ons in Suid-Afrika te doen het met ’n groot deel van ons arbeidsmag wat tot die Derde Wêreld behoort, vir wie dit in elk geval ’n traumatiese ervaring is om aan te pas by die eise van die tegnologiese eeu.

Dit, Meneer, bring my by die ander probleem wat ons in Suid-Afrika het, naamlik dat ons te doen gehad het met ’n klein, Eerstewêreldse werkerskorps, wat goed ontwikkel en goed opgelei was, terwyl ons terself-dertyd te doen gehad het met ’n baie groter Derdewêreld-werkerskorps wat mank gegaan het aan opleiding en ontwikkeling. Ons het dus hier te doen gehad met ’n histories veroorsaakte situasie, dat die kleiner bron tot onlangs alleen die meer geskoolde mannekrag verskaf het. Afgesien van die inherente vermoëns en ontwikkelings-en opleidingspeile, is hierdie toestand hoofsaaklik as gevolg van werkersweerstand deur kunsmatige maatreëls verleng. En laat ons dit erken—dit het gelei tot wanbalanse.

Algemeen word aanvaar dat loonskale deur ’n verskeidenheid faktore beïnvloed en bewerkstellig word. Al die belangrikste gesaghebbendes stem egter saam dat die belangrikste van hierdie faktore die eeueoue ekonomiese wet van vraag en aanbod is. Met as agtergrond die historiese en in samehang daarmee die kunsmatige wering van werkers uit die groter bron, het die toestand ontstaan dat in die laer kaders van die meer gesofistikeerde werkkategorieë oor lang periodes ’n groot aanvraag met ’n konstante klein aanbod was. Dit het die toestand laat ontstaan wat in die ou nywerheidslande bekend geword het as „jobs chasing men” in plaas van die ideale posisie van „men chasing jobs”.

Deskundiges in loonfilosofie dwarsoor die wéreld stem saam dat dit een van die belangrikste oorsake van onrealisties hoë loon-peile is. Selfs Rusland—glo dit as u wil, Meneer—was in die twee dekades van 1930 tot 1950 onderhewig aan hierdie ongesonde toestand, as gevolg van groot ekonomiese ontwikkeling in daardie stadium in Rusland, met die tipiese gevolge daaraan verbonde, naamlik eskalerende inflasie.

Ek het nou gepraat van lande met groot bevolkings wat homogeen is en glad nie die probleemkwaliteite van die Suid-Afrikaanse bevolkingsamestelling het nie. Dit impliseer dat die probleem hier selfs groter afmetings aangeneem het, met die uitvloeisel dat werkgewers teen die Staat en teen mekaar begin bie het vir die dienste van sekere kategorieë werkers. Dit het ontaard tot ’n byna volskaalse loonoorlog. Ek wil aanhaal wat ’n baie gesaghebbende instansie in verband met hierdie aangeleentheid, naamlik die American Assembly, hieroor te sê gehad het. Hierdie mening loop soos ’n goue draad deur die mening van alle deskundiges op hierdie gebied. Dit is wat hulle sê—

Dit was helaas ook die geval in Suid-Afrika. Lone in die genoemde werkkategorieë het ongesond en onrealisties gestyg oor ’n relatief lang periode. Soos ek gesê het—en ek wil dit baie duidelik stel—praat ek hier van die laer kaders van die meer gesofistikeerde werkkategorieë, daardie kategorieë waartoe die volgende laer kategorieë werkers, hulle toegang sal moet vind, in die normale proses. Ek wil dit baie duidelik stel dat ek onder geen omstandighede impliseer dat loonpeile van die werkers oor die algemeen in Suid-Afrika te hoog is nie, maar slegs in hierdie besondere kader. Dit het die kompetisie-drukelement as insentief by werknemers geëlimineer, met die daarmee gepaard-gaande en noodwendige inflasionêre eskalasie.

’n Ander belangrike newe-effek was dat dit die aanvaarding van té hoë kunsmatige lewenstandaarde gangbaar gemaak en bestendig het. Dit is heel menslik, onder sulke omstandighede. Selfs in die dae van Ryk Tulbagh, moes hy van sy prag-en praalwette gebruik maak om hierdie soort euwel te bekamp.

Wat ek wil noem ons dilemma in hierdie verband, is die feit dat loonverhogings hoegenaamd nie gepaard gegaan het met ’n verhoging in produktiwiteit nie. „Produktiwiteit” is natuurlik die een woord wat vir omtrent elke mens ’n ander betekenis het, maar ek wil nie daarop uitwei nie; ek het nie die tyd nie. Dit is baie moeilik versoenbare begrippe, want dit is so dat die werknemer, sowel as die werkgewer, eintlik nie die beginsel aanvaar van ’n korrelasie tussen produktiwiteit en loonskale nie, want as die werker hierdie beginsel aanvaar, dan beteken dit dat hy aanvaar dat die verdeling van inkomste op daardie stadium regverdig en billik is—en dit is hy nooit bereid om te aanvaar nie.

Afgesien van hierdie oorwegings, is dit ’n feit dat die wanverhouding tussen aanvraag en aanbod die werkgewers in ’n swak bedingingsposisie geplaas het. Feit is egter dat ’n wanbalans ontwikkel het tussen produktiwiteit en loonpeile, met gepaardgaande kunsmatige hoë lewenstandaarde, wat in enige land probleme skep, maar in Suid-Afrika nog te meer so. Ek wil nou een hiervan noem.

Hier bestaan ’n onwenslike groot gaping tussen lone, wat verswaar word deur die feit dat dit etnies gekorreleerd is. Uit hoofde van ons situasie is dit ’n histories gefundeerde toestand, waarvoor die Regering nie alleen geblameer kan word nie. Trouens, hierdie Regering is die enigste wat iets gedoen het ten opsigte van die sinvolle regstelling van hierdie situasie. Maar, Meneer, die regstelling word oneindig gekompliseer en bemoei-lik deur die bestaande wanbalans wat ek genoem het. Die dilemma is dat die bestaande lone in die betrekke werkkategorieë vanselfsprekend deur nuwe werkers aanvaar word as die maatstaaf of kriterium vir hulle loonpeile vorentoe. Dit impliseer dat ons baie omsigtig moet handel met die sogenaamde vemouing van die loongaping, sodat bestaande wanbalanse nie permanente beslag kry nie.

Meneer, ek kan vir u sê dat bevriende buitelandse beleggers met belange hier, en moontlike belange in die toekoms, bekommerd is—en daarvan het ek getuienis—dat juis hierdie proses uiteindelik die wanbalans in Suid-Afrika kan bestendig en permanen-sie gee, tot die ekonomiese nadeel van Suid-Afrika, wat ’n baie sterk demper op sy groei sal plaas en wat vir hom in die baie sterk mededingende internasionale mark ’n baie moeilike posisie sal besorg.

Dit impliseer vir my dat hierdie Minister en sy Departement—en hulle is uitnemend geskik hiervoor—met ander relevante departemente ’n enorme opvoedings-en oorredingstaak in Suid-Afrika het ten opsigte van die werkgewers, enersyds, wat eintlik binne die invloedsfeer van hierdie Minister val, en ook die werknemers andersyds. Hulle sal moet poog om ’n sinvolle balans te vind tussen produktiwiteit en loonskale. Anders, soos ek reeds gesê het, gaan Suid-Afrika se kompetisiewaardigheid in ’n hoogs mededingende wêreldmark ernstig in die gedrang kom. [Tyd verstreke]

Mr. Chairman, the hon. member for Sea Point, who spoke earlier, dealt in the last few minutes of his speech with the informal sector of industry. This is a matter which I raised in the Other Place during an earlier debate this year. While I did not hear the earlier part of the hon. member for Sea Point’s speech today, a significant interjection was made by a Deputy Minister on that occasion. When I was dealing with the question of the back-yard, or back-room industry, and thinking in terms of people such as the component part maker, the person who is contributing to the economy in an informal way, the answer was: “But he hasn’t got a licence.” This “Did you get a licence?” approach is one of the things that I believe hampers the exploitation of a large potential in South Africa’s economic development. The hon. the Minister complained that my colleague, the hon. member for Amanzimtoti, had spoken in “vae terme”, in vague terms. I want to talk in detailed terms tonight of what I believe is this Government’s absolute obsession that everything must happen according to a firm set of inflexible rules from which there must be no deviation. As a result of this it is preventing the development of a great deal of potential industry in South Africa.

I want to tell the saga of a person who was prepared to invest R150 000 in order to produce a product which was desperately needed in his area. It was a product that both my colleagues spoke about earlier, namely bricks. The absence of bricks is preventing the building of homes, is preventing jobs being created, and is preventing houses being built for people to live in. Because there was a tremendous shortage of bricks in this particular area, this potential entrepreneur, who was a fanner a few miles out of the town, decided that he would make bricks on a piece of ground on his farm. He applied for the necessary permission, and of course, when you apply, you have to apply in triplicate or quintuplicate. He applied to this Department, he applied to the Prime Minister’s Department, and he applied to the Department of Manpower Utilization. He did all the other things that one has to do. I have all the forms here, and I can tell you that merely to wade through one of these forms is quite an exercise. Nevertheless, he went through the correct channels and applied. The answer, in due course, came back. He applied in August 1980 and it did not take long to get that answer. This was that his application had been refused. He was told that he would have to produce bricks in a proclaimed industrial area. In his application he had set aside R30 000 for ground and R120 000 for plant. The answer of the Department was: “No, you cannot produce concrete bricks on your farm. You must go into an industrial area”. This man was going to produce bricks made from ash from a mine-dump outside the town, which he would then have had to cart four kilometres to his property …

Five.

All right, let us split the difference and say four and a half kilometres. The actual distance is four and a half kilometres. The Government adds a half, and I took off a half, so I shall grant the Minister his figure of five, although it is really four and a half kilometres. The quantity of ash which this person would have had to cart per day was 500 tons, or 50 loads. He would have had to cart the 50 loads of ash to his plant, and the finished bricks to the market. But the Government said: “Oh no, you cannot do that”, because the ash dump happened to be on his side of the village. They said: “You must go and get land in the industrial township, and you must cart this ash all the way through the village, over a distance of nine kilometres, to the industrial site, blowing dust all over the village in the process. Then you must cart your finished product back, along the same route”. It worked out that just on conveying ash he would be travelling an extra nine kilometres per day times 50 loads. That is 450 kilometres per day extra. I listened to the Minister’s colleague, the Minister of Energy, and I have listened to this Minister pleading for the saving of fuel in South Africa. I have heard other Ministers pleading for conservation; but no, you cannot make a simple thing like concrete bricks on your farm. You have to go into a proclaimed township. These figures I have mentioned exclude the carting of the finished product, of course.

Then this person applied, in February, to the municipality for the 12 hectares of land he needed. This is a long story and I do not have the time to tell it in detail, but eventually they said they could let him have five hectares of land, although he wanted 12. The minimum he could operate on was really seven hectares. He has to pay R180 000 for the five hectares, more than the total investment in land and plant which he had had available. Now, what does this mean, Mr. Chairman? It means that because of the rules and regulations a man on a farm, where he is not hurting anyone, where there is no environmental probleem, cannot produce a product which is desperately needed, with the advantage of being able to produce it more cheaply, in order to protect the vested interests of people who are charging more for bricks. This will mean that houses will cost more and that people will have to pay higher rentals. He cannot take advantage of the opportunity to conserve fuel. And what is this all for? I would like to ask the hon. the Minister: How many letters are there in that file from the local municipality? And why has the local municipality taken that line? I can understand his competitor objecting because he is going to be in competition, but I thought this hon. Minister believed in free enterprise. I thought he believed in competition. Here was an opportunity for somebody to compete, and to produce a vital requirement more cheaply. However, he was thwarted by the protection of vested interests. I wonder who the vested interests are. I wonder what his politics are and what the politics of the applicant are. I would like to know why one finds this blank wall. From August last year to August 1981 there was a whole year of negotiation. It took three or four months to try to get some land in the industrial township. And then this Government talks about encouraging industrial development! It talks about encouraging job opportunities! This is a man who this year has built 12 houses for his own staff. He has been producing bricks; he sold some illegally until he was told that it was illegal. Now he is producing them for his own use. Is this Minister going to stop him? He is going to build another 21 houses for his own labour on his own farms. Is this Minister going to stop that, and say that he may not make bricks for his own labourers? Sir, if you can make bricks for your own use, why should competition be prevented? Another firm has now moved into the town, all the way from Johannesburg—one of the big concerns, because this is a nice, protected market. I want to know how one can reconcile this with a commitment to expanding industry through private enterprise. [Time expired.]

Mnr. die Voorsitter, wanneer ’n mens aan ’n debat oor ekonomiese sake deelneem, vra jy jou-self net een vraag af: Wat wil ons in Suid-Afrika bereik? Ons wil ’n sterk ekonomie as grondslag hê om die breë sosio-ekonomiese probleematiek in hierdie mooi land van ons te hanteer, om stabiliteit te bewerkstellig, om orde te kry, tesame met al die ander mooi dinge waaroor ons almal so dikwels praat. Dit is omdat ek daarin glo dat die vryemark-stelsel, die kapitalistiese stelsel, die basis is waardeur alles gedoen moet word dat ek graag vanaand aan die agb. Minister ’n pertinente vraag wil vra. Ek vra dit in die gees van die agb. Eerste Minister se standpunt dat ons in Suid-Afrika die privaatsektor moet stimuleer. Ek vra dit in die gees van die Kabinet se standpunt dat die klein sakeman in hierdie land gehelp moet word. Ek vra dit in die gees van ons as Nasionale Party se standpunt dat in die vryemarkstelsel ons toekomsheil op ekonomiese en baie ander terreine lê, naas ons geloof. Ek wil die agb. Minister graag vanaand vra dat die Staande Advieskomitee teen Staatsmededinging, ’n komitee wat eintlik nie in Suid-Afrika bekend is nie, nie net bekend gemaak moet word nie, maar ook tande gegee moet word. Ek wil vra dat hierdie komitee werklik tande sal kry, dat hy slagtande sal kry, en dat hierdie tande diep aan die wortel van die probleem in Suid-Afrika ingeslaan sal word. Ek dra in my hart die absolute oortuiging dat ons in Suid-Afrika, ten spyte van al ons idealistiese beskouinge oor die toekoms, met betrekking tot ons ekonomie en dus ook met betrekking tot ons landstoekoms, op ’n paar plekke sodanig die bal misslaan dat ons die gevaar loop om onsself en ons land se ekonomie te vermink. Dit is in daardie gees dat ek vanaand vir die agb. Minister wil vra dat daardie Staande Advieskomitee teen Staatsmededinging in die privaatsektor tande moet kry.

Ek wil dit graag illustreer aan die hand van ’n paar syfers. Die totale aantal werkgeleenthede in Suid-Afrika in die derde kwartaal van 1980, met ander woorde die getal ekonomies bedrywige mense, was 4 938 767. Van hierdie mense was 6,6% in diens van die Sentrale Regering, 5% in diens van die Provinsiale Administrasies, 1,7% in diens van die Swart nasionale state, 4,6% in diens van die plaaslike besture, 5,4% in diens van die Spoorweë en Hawens, 1,5% in diens van die Poskantoor, 3,2% in diens van die openbare korporasies, en 0,5% in diens van diverse statutêre liggame. In die besigheidsektor se hande was 71,5% van die ekonomie. Dit, Meneer, harmonieer met ekonomieë soos dié in Duitsland en Amerika, waar ongeveer 30% van die aktiwiteite in die land se ekonomie in die hande van die ower-heidsektor in die geheel is, maar as daar een land in die wêreld is waar die vryemarkstelsel maksimaal benut moet word, dan is dit hierdie land. As ons nie die produksiefak-tore in ons ekonomiese stelsel, naamlik man-nekrag, kapitaal, ondernemerskap en grondstowwe jaar in en jaar uit en dag in en dag uit maksimaal kan benut nie, dan, so seker as wat ons vanaand in hierdie Raad sit, stuur hierdie land uiteindelik op ekonomiese ellende af. Dink net daaraan, Meneer: Agt-en-veertig persent van die Swart bevolking in Suid-Afrika is onder 15 jaar oud. Wat beteken dit in terme van ekonomiese ontwikkeling? 350 000 Werkgeleenthede moet per jaar vir die Swart mense geskep word. As daar mense in Suid-Afrika is wat dink dat ons hierdie probleematiek kan ondervang en dat ons anderkant kan uitkom met 30% van ons land se ekonomiese bedrywighede in die hande van die owerheidsektor, dan vrees ek dat ek, in groot beskeidenheid, nie kan saamstem nie. Ek wil vra dat ons indringend hierna moet kyk, want ek glo ons moet daar-die 30% so min as moontlik maak. As ons dit sê, dan moet ons as Regering, wat my betref, en in die gees van die Regering se huidige standpunt revolusionêre besluite neem. As daar mense is wat meen dat die besluite op hierdie terrein oor die volgende paar jaar geneem kan word waarvolgens hierdie aangeleentheid gehanteer moet word, dan is ek bevrees dat ek nie daarmee kan saamstem nie. Ons het werklik revolusionêre besluite nodig.

Nou, Meneer, wat maak daardie revolusionêre besluite? Dit raak aan goed waarvan ons nie hou om aan te raak nie. Kom ons sê dit vir mekaar reguit: As ons ons ekonomie maksimaal wil stimuleer, dan moet ons die gees en die gesindheid van koninkrykies bou uit ons sisteem kry. As ons ons ekonomie maksimaal wil benut, dan moet ons daardie gees van koninkrykies wil bou en ’n burokra-sie te wil laat groei en te laat groei, eenvoudig net kort vat. Dit is in daardie gees, met opregte bedoelings, dat ek glo dat hierdie pleidooi van my vanaand nie op dowe ore sal val nie. Ons het te doen met Swart mense wat ’n geweldige agterstand het. Dit is nou vir my ironies; die agb. lid vir Seepunt het vanaand oor dinge gepraat waaroor die Nasionale Party al jare praat. Hy het die lig gesien, want die Regering praat al jare oor die informele sektor van die ekonomie en nou het hy ewe skielik die lig gesien, en dit is wonderlik. Ek wens hom geluk.

Meneer, ek wil nou verwys na die owerheidsektor in sy geheel. Laat my toe om ’n paar dinge te noem. Ek is in my hart daarvan oortuig dat as ons nie indringend kyk na die Provinsiale Administrasies in Suid-Afrika en die werk wat hulle doen nie, dan is ons besig om ’n geweldige klomp man-nekrag in Suid-Afrika verkeerd te benut, en is ons besig om kapitaal verkeerd te benut. Laat my toe om ’n praktiese voorbeeld te noem. Hierdie sake het almal ’n geskiedenis, en daardie Opposisie was deel van daardie geskiedenis. Hulle kan nie weghardloop daarvan nie. Ons Provinsiale Administrasies bou paaie. Een van ons provinsies is waar skynlik die grootste aankoper van padboutoe-rusting in die hele wêreld. Ek wil die stelling maak dat die Provinsiale Administrasies onmoontlik nie op daardie terreine waarop hulle beweeg daardie werk goedkoper kan doen of meer effektief kan doen of mannekrag beter kan benut of toerusting beter kan benut as die privaatsektor nie. Daarom is dit ’n deel van my pleidooi dat Provinsiale Administrasies afstand sal doen van baie werk, maar dit sal onbillik wees om net te praat van die Provinsiale Administrasies. Die Sentrale Regering self doen op die oomblik baie dinge wat hy nie behoort te doen nie. Dit is nie net ek wat so sê nie. Vandag het die agb. Minister van Staatsadministrasie in die Ander Plek self gesê dat die Sentrale Regering op die ekonomiese terrein reeds etlike dinge laat vaar het wat hy voorheen gedoen het, soos byvoorbeeld die herstel van polisievoertuie. Hy het ook na ander projekte verwys wat voorheen deur die Sentrale Regering onderneem was. Ek glo dus dat ek in pas is met die gees van die Kabinet se standpunt as ek hierdie opmerkings maak. Daar is mense in ons Staatsmasjien wat sê dat die Regering ’n dam goedkoper kan bou as die privaatsektor. Dit is nie waar nie. Ek het by geleentheid met ’n top man in die Staatsmasjien gepraat en ons het ’n uur aan-mekaar oor die bou van ’n dam gedebatteer. Ek sê dit in ’n mooi gees. Sy standpunt was dat die Staat dit goedkoper kan bou. Kom ons sê dit reguit vir mekaar en vir die publiek daarbuite en ook vir die privaatsektor wat ons handlanger is, dat die Staat dit nié goedkoper kan bou nie. Die man in die privaatsektor bou daardie dam vinniger as die Staat, want hy wil dit klaar bou om nog ’n dam te kan begin. Wat meer is, as hy baie geld gemaak het, betaal hy sy besigheid en al sy werknemers nog ’n groot klomp belasting ook. Die Staat bou ook geboue op ’n groot skaal.

Ek weet dat ek aan die wortel van ons owerheidmasjien se bestaan raak. Maar laat ons daarna kyk. Laat ek ’n voorbeeld noem. Die Nasionale Filmraad word afgeskaf en ’n klomp werk van die Nasionale Filmraad gaan na ’n ander Staatsinstelling wat presies dieselfde werk doen. Ek sê dit in alle eerlikheid. Dit is net eenvoudig nie in die gees van die privaatsektor nie. Neem nou maar die Suid-Afrikaanse Spoorwee. Ons ken almal die argument van lonende en onlonende vrag en dienste. As daar goed is wat gesubsidieer moet word, en in Suid-Afrika sal daar altyd sulke goed wees, moet dit dan gesubsidieer word, maar ons moet daardie goed so min as moontlik hou. Ek kan my bv. nie indink dat die reisburo van die Suid-Afrikaanse Spoorwee ’n onderneming is wat by die Staatsektor hoort nie. So kan ons aangaan. Kom ons kyk na die administrasierade. Kom ons kyk na die drankwinkels wat dié rade het. Kom ons kyk na ons plaaslike besture.

Ek is absoluut oortuig dat as ons plaaslike besture in Suid-Afrika kyk na bankrot-skappe van plaaslike besture dwars oor die wêreld, hulle net eenvoudig sal moet insien dat een van die wesenlike probleme van plaaslike besture die feit is dat plaaslike besture al hoe meer goed en gepaardgaande personeel onder hulle vlerke neem en dat hulle as gevolg daarvan ’n geweldige klomp werk moet doen in die vorm van paaie wat gebou moet word en ander dienste wat gele-wer moet word wat hulle net eenvoudig nie so doeltreffend soos die privaatsektor kan lewer nie. Wat gebeur uiteindelik? In die totale owerheidsektor kry jy dan ’n massa mense, meer as 30% van die totale werksmag. Op een of ander manier kom hierdie mense dan onder die owerheidsektor se vleuels wat behuising betref, hulle kom onder die owerheidsektor se vleuels wat die subsidiëring van hulle pensioenvoordele betref, en uiteindelik kry jy die posisie dat waar jy probeer het om mense te help en hulle inderwaarheid nie gehelp is om hulle self te help nie. Daarom vra ek vir die agb. Minister dat hierdie Staande Advieskomitee teen Staatsinmenging tande moet kry en Staatsinmenging moet teenwerk. Laat ons revolusionêr dink in belang van ons land, want dit het niks met my te doen of met een enkele lid van hierdie Komitee nie, maar het te doen met die toekoms van ons kinders en ons land wat op ’n sterk, dinamiese ekonomie gebou moet word.

Mr. Chairman, by arrangement I have very little time and I want to use this time to talk about a particular subject. I must say that I would like to be involved in a debate with the hon. member for Innesdal on this very issue, because I actually agree with the hon. the Minister. This is a mixed economy and anyone who pretends that it is not a mixed economy is living in a fool’s paradise. I believe that it will continue to be a mixed economy. Whereas there are certain activities which quite clearly the State can disengage itself from and which perhaps should to a greater extent be let to the private sector, we are bluffing ourselves if we think that we can just leave everything to free enterprise, free market capitalism. These two terms seem to be interchangeable but they in fact mean different things. These two terms do not mean the same thing even though they are used interchangeably. I think we must accept the reality that this country will always remain a country with a mixed economy. The only way in which its problems can be solved is if those problems are dealt with on that basis. I welcome what the hon. the Minister has said tonight. I regard it as a breath of fresh air that people have been prepared to face reality and say that is what it is, instead of using this beautiful new catch term “free enterprise” and trying to solve all the problems by saying that everything should just be left to free enterprise. I can tell hon. members of as many bankrupt businesses as the bankrupt municipalities of which hon. members can tell me. Let us not pretend that everything in business turns out to be so marvellous. It does not.

I should like to return to a subject which I regard as fundamental to our future. I am referring to the revolutionary movements which exist in South Africa and Africa. They all have the same pattern whether they are called the Patriotic Front in Zimbabwe or SWAPO or the ANC. The pattern is identical and the objective is also much the same. I want to use as an example relating to the economy the statement which Mr. Robert Mugabe made to the Zimbabwe Economic Society. He said that the revolutionary movement had four phases. Firstly, the reformist nationalism, which he called in his case the reformist nationalism of the ’fifties which was characterized by what he called predominantly non-violent situations. Secondly, the revolutionary nationalism which began in Zimbabwe in the 1960’s and was characterized by what he called the arms struggle. The third phase was that of obtaining political power, to use his words, “or the national democratic stage placing the physical instruments of power democratically in the hands of the people.” That is the present stage in Zimbabwe, as he put it. Then he spoke of the fourth stage, perhaps in his eyes the most important stage, “when the economic power should rest in the hands of the Zimbabwean people”. He went on to say—

That is what we really also have to face in regard to the endeavours of whether it be SWAPO in South West Africa or the ANC here. Those are the four phases at which they aim. The end result is not Russian imperialism, the end result is an economic system of which I think everybody in this House actually disapproves. That is the crucial point. How do we deal with it? The way to deal with it is by keeping it in the reform stage both politically and economically. That is the answer as I see it. You maintain your military strength, you maintain your power and while you do it you bring about the reform movement and only in that way can you actually stop the move towards arms struggle and towards the eventual communist type régime. I want to say to the hon. the Minister that if you use the ability to reform the economic system to deal with the aspirations of the deprived people while you have the military strength, then you can avoid the other four phases. If you do not do it while you have the military strength and the people’s aspirations are not fulfilled and you are unable to do it within an economic system which will be acceptable to the whole country and, in particular, acceptable to those who are the productive element in the main today due to historical circumstances, you are actually jeopardizing the future of every White person in South Africa.

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid vir Yeoville se betoog is na my oordeel hoogstens van akademiese belang en nie vir ons van aktuele belang nie. Ek is seker die parallel wat hy probeer trek, gaan eintlik nie op wat Suid-Afrika betref nie.

Ek wil vanaand graag ’n saak aanroer wat, alhoewel ek nie parogiaal wil voorkom nie, vir die gebied Port Elizabeth/Despatch/Uitenhage van besondere belang is, veral vanweë die groot konsentrasie daar van buitelandsbeheerde maatskappye, en meer bepaald, Amerikaansbeheerde maatskappye. Ek verwys na die sogenaamde Sulfivan-kode of „Sullivan Principles”. Ek wil nie ingaan op die vraag of daardie kode vir ons omstrede is en in watter mate dit omstrede is nie. Dit word ook toegepas ten opsigte van baie ander fabrieke wat nie in buitelandse beheer is nie. Na die aanvaarding deur die Regering van die grootste gedeelte van die aanbevelings vervat in die Wiehahn-kommissieverslae, bly daar ook nie veel oor van daardie beginsels waaroor ’n mens jouself ongelukkig hoef te maak nie. Ek wil graag na twee van daardie beginsels verwys hoewel die tyd my nie sal toelaat om altwee in diepte te behandel nie. Die eerste beginsel waarna ek wil verwys, is „non-segregation of all races in all eating, comfort and work facilities”. Dit handel oor die kwessie van die deling van toilet-en eetge-riewe in fabrieke. Die tweede beginsel is „improving the quality of employees’ fives outside of the work environment in such areas as housing, transportation, schooling, recreation and health facilities”. In die tyd tot my beskikking, wil ek kortliks probeer handel met die tweede aspek wat ek genoem het. Dit is ’n saak wat in die afgelope tyd aansienlike aandag van die georganiseerde nywerheidswese in daardie nywerheidskom-pleks kry. Daar was ook indringende same-sprekings op hoë vlak met verteenwoordigers van die Volksraad en ook ander gemeenskapsleiers. Dit is vanselfsprekend ’n saak wat vir nywerhede en vir ons hele ekonomie van besondere belang kan wees. Dit gaan meer bepaald daaroor dat van die private sektor en meer spesifiek die nywer-aar verwag word dat hy sy deel moet bydra tot die huisvesting van sy eie werknemers. Ek wil graag by hierdie geleentheid by ons agb. Minister sekere maatreëls bepleit wat dit vir nyweraars meer moontlik sal maak om hulle deel te doen wat hierdie saak betref. Wat die Port Elizabeth-Uitenhage-metropool betref, is daar tekens van bereidwilligheid aan die kant van nyweraars om hulle deel te doen in verband met die voorsiening van huisvesting vir hulle werknemers. Hulle is bereid om ’n bydrae daartoe te maak. Hulle voer egter aan—en seker met ’n mate van reg—dat daar nog sekere struikelblokke in hul pad is wat dit vir hulle moeilik maak om hulle deel ten volle by te dra. Daar is veral twee knelpunte wat genoem word. Die een knelpunt is dat daar onverbiddelik deur Staatsdepartemente aangedring word op ’n te hoë standaard van behuising en die tweede is dat volgens heersende beleid Staatsgeld nie beskikbaar gestel word vir die dienste vir ’n dorpsgebied waar die privaatsektor behuising vir werknemers wil oprig nie. Dit is werklik ’n aktuele probleem.

Die segsmanne van nywerheidswese in daardie omgewing is baie beslis daaromtrent dat hierdie twee knelpunte in die weg staan van die behoorlike ontplooiing van hul bydrae tot hierdie groot behoefte. Ek dink ons moet aanneem dat hulle standpunt eg is, want ons het geen rede om hulle bona fides wat hierdie saak betref, te betwyfel nie.

Dit tref so dat daar tans twee Regerings-kommissies is wat opdrag het om verskillende fasette van hierdie vraagstuk te ondersoek, naamlik die Viljoen-kommissie oor die privaatsektor se bydrae tot die behuisingsbe-hoeftes-ek verstaan die verslag is reeds in die hande van die Regering—en, tweedens, die Louw-komitee met die opdrag om ondersoek in te stel na alternatiewe maniere vir die voorsiening van behuising vir die laeinkomstegroepe. In nywerheidskringe word daar in groot afwagting en met goeie verwagting uitgesien na die verslae van die komitee en kommissie in die vertroue dat dit aanleiding sal gee tot beleidsaanpassings wat hierdie twee knelpunte betref. Die belang-rikheid en dringendheid van hierdie aangeleentheid en van die beleidsaanpassings wat nodig geag word deur nywerheidswese word onderstreep deur beramings van reeds bestaande behuisingstekorte en behoeftes aan behuising vir die onmiddellike toekoms. Daar word beraam dat ons op die oomblik ’n tekort aan ongeveer ’n kwartmiljoen huise het waarvan nagenoeg 160 000 vir Swartes benodig word. Die jaarlikse totale vraag na behuising is nagenoeg 82 000. Op die oomblik finansier die Staat maar sowat 12 000 huise per jaar.

Gepaard daarmee is daar die ander groot vraagstuk waarna ook reeds in hierdie debat verwys is en wat eintlik ’n verwante probleem is, naamlik die skepping van genoeg werksgeleenthede vir die duisende mense wat jaarliks tot die arbeidsmark toetree. Uiteraard is dit ook ’n vraagstuk ten opsigte waarvan die nywerheidswese ’n sleutelrol moet en kan vervul. Inderdaad is hierdie vraagstuk nog meer aktueel as die vraagstuk van behuising. Volgens gesaghebbende beramings deur erkende deskundiges, hoof-saaklik gebaseer op geboortesyfers en ander onbetwisbare statistieke, was die getalle werksgeleenthede wat benodig was vir nuwe toetreders tot die arbeidsmark in 1980 nagenoeg 285 000, en sal dit in die jaar 2 000 nagenoeg 430 000 wees. Om in hierdie behoefte te voorsien, sal ’n groeikoers van ten minste van 5% per jaar nodig wees. Ons kan aanneem dat die openbare sektor sy deel sal doen om in hierdie groot behoefte te help voorsien, maar dit is ook baie wenslik dat die privaatsektor sy deel sal doen. Ons sal veral na die nywerheidswese moet kyk vir ’n groot en belangrike bydrae ten opsigte van die skepping van werksgeleenthede en, gepaard daarmee, die voorsiening van behuising. Terwyl dit nou die geval is dat die nywerheidswese bereid is om sy deel by te dra wat betref die voorsiening van ’n gedeelte van die huisvesting vir hulle eie werknemers, is ons bly om te sien dat die agb. Adjunk-Minister van Gemeenskapsont-wikkeling ’n paar dae gelede voor VEESA die volgende verklaring gemaak het—

In die lig daarvan dat die privaatsektor bereid is om sy deel te doen, maar tog die aandag vestig op die knelpunte, is dit seker geregverdig om te verwag dat die nodige beleidsaanpassings ernstig deur die Regering oorweeg sal word. Volgens die agb. Adjunk-Minister is die Louw-komitee „tans besig om as ’n saak van dringendheid die verskillende alternatiewe wat voorgestel word, soos selfbou en erf- en -diens, te ontleed en te ondersoek”. „Daarbenewens”, aldus die agb. Adjunk-Minister, „word op ’n deurlo-pende basis verdere insentiewe, waardeur die privaatsektor ’n groter bydrae kan lewer op die behuisingsterrein, ondersoek en voorstelle aan die tesourie gemaak”. Hopelik sal daar langs hierdie weg die deur oopgemaak word vir wat die nywerheidswese noem die stelsel van gedifferensieerde huisvesting. Dit is wat hulle bepleit. Ek besef dat dit nie primêr die verantwoordelikheid van ons agb. Minister is nie, maar nietemin weet ons dat hy tog invloed en inspraak het daar waar die besluite uiteindelik geneem sal word. Ons wil vertrou dat hy sy invloed ook sal gebruik om die nodige beleidsaanpassings te verseker. Die nywerheidswese wys op die talie voordele wat die aanvaarding van hierdie stelsel inhou. Daar word spesiaal op gewys dat selfbou nie sinoniem is met ’n gebrek aan of die afwesigheid van beheer nie. Daar is ook besliste voordele soos byvoorbeeld dat selfbou-behuising baie koste-effektief kan wees. Daar word ook daarop gewys dat die oprigting van huise en die voorsiening van dienste op ’n selfhelp-basis ’n vorm van kapitaalskepping is deurdat die inwoners se eie arbeid en ondememingsgees gekapitali-seer word. Daar word ook daarop gewys dat dit ’n vorm van besparing vir die inwoners is. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek het die Swepe belowe dat ek baie kort sal praat en ek het dus nie die tyd om op vorige sprekers te reageer nie. Al wat ek wil sê, is dat party van hulle goed was terwyl ander minder goed was, veral die agb. lede wat hier regoor my sit.

Mnr. die Voorsitter, ek wil praat oor ’n baie vinnige ding—dit is witblits. Ek verwys nie na mampoer wat gestook word van maroelas, turksvye of ander vrugte nie; ek praat van die ware Jakob. Dit is ’n produk wat gestook word van die wynstok. Dit is ’n edelproduk. Alles wat van die wynstok af kom, is edel, mits dit nie jou baas is nie.

Ons het vanjaar daar by Worcester ’n plaasmuseum geopen, of soos party mense dit noem, ’n opelug-museum. Dit verskil van ander museums deurdat dit lewe. Dit lewe en dit roer. Die normale take wat ’n mens op ’n plaaswerf teëkom, beoefen ons daar. Ou gewoontes wat al uitgesterf het, laat ons weer herleef. Ek verwys hier na ou gewoontes soos die bak van brood in ’n buite-bakoond en die maak van roosterkoek. Ek praat nie van soetkoek nie, maar van brood wat onder as gebak word. Ek verwys na ou gewoontes soos die maal van koring met ’n water-sowel as ’n perdemeul. Daar word ook gewys hoe koeie gemelk word, hoe botter gemaak word. Ag, agb. lede ken mos die ou takies, dit is te veel om op te noem. Voorts het ons 8 tipiese buitegeboue: ’n smidswinkel, ’n tuiekamer, ’n waenhuis, die 2 perdemeule, ’n tabakskuur en dan daar by ook ’n wynkelder. Terloops, hierdie wynkelder kom van die plaas van die oupa van die agb. lid vir Ceres. Sy oupa kon nog wyn maak, hy kan nie meer nie.

By hierdie opelug-museum word seisoens-gewys demonstrasies gegee van seep kook, rosyntjies maak en moskonfyt kook. Verder word daar tabak gekweek en daar word gewys hoe pruimtabak gedraai word, hoe skape geskeer word en, danksy ’n toegewing verlede jaar aan twee opelug-museums, word daar ook gestook. Ons stook nou die regte witblits daar. Die ander museum ten opsigte waarvan die toegewing gemaak is, is in Transvaal. Ek weet nie so mooi nie, maar ek dink dit is ’n mampoer-affêre wat hulle daar in die Transvaal stook. Ek praat van die ware ding. Hierdie stokery vind plaas onder die strenge toesig van die Departement van Doeane en Aksyns. Dit word beheer. Ons betaal ook belasting op elke stooksel. So, hierdie goed val nie sommer uit die hemel uit nie. Ons ketel daar by Worcester hou 1 lêer. Vir diegene wat nie weet wat ’n lêer is nie, dit is so plus minus 570 liters. Ons kry gemiddeld so 50 liter per stooksel.

Tot dusver het die kelders in die distrik ingewillig om die mos te skenk. Normaalweg kos mos so R140 ’n lêer. Pietman, ek lieg mos nie nou nie, of hoe? [Tussenwerpsels.] Dit is nou al meer met die verhoogde aksyns. Die aksynsbelasting wat ons op elke stooksel betaal, is gemiddeld R180 per stooksel. Met die verhoogde aksynsbelasting is dit nog meer. Hoe hoër die alkoholge-halte, hoe meer is die aksyns. Hierdie stokery was vroeër ’n belangrike faset van ’n plaas se bedrywighede. Vroeër moes die mos gestook word, want daar was ’n groot probleem met die vervoer van die produkte na die mark. Daarom is daar vroeër jare op groot skaal gestook. Daar was 3 of 4 ketels per plaas. Die boer en sy seun het self hierdie ketels beman, want nie enigeen kan by so ’n ketel sit nie. Die produk wat daaruit kom, is te lekker en te kwaai. Die blits is vroeër eers in houtvate verouder en dan per wa in brandewynpype vervoer na die markte. So ’n reis op sy eie was al ’n groot „job”, want hierdie blits moes soos ’n kleinood bewaar word anders het dit gou voete gekry.

Vandag is daar nog die vaste geloof in die geneesende eienskappe van witblits. So byvoorbeeld word boegoe bygegooi vir nierkwale, koekemakranka vir ’n ombekrapte maag en die naloop van die blits word vandag nog aangesmeer vir rumatiek. Vir oumenskwale is witblits net die ding, maar dan moet jy hom drink en nie aansmeer nie. Dus, as enigiemand van hom in die hande kry en hom matig gebruik, is sy kop dwarsdeur.

Nou kom ek by die kruks van ons probleem. Tot dusver mag die museum die blits slegs op die perseel gebruik. Ons mag dit nie verkoop nie. Nou verkoop ons aan die mense ’n glasie vir ’n R1 en dan mag die besoeker van die voggies proe. Ons glo nie dit is onwettig nie, maar in elk geval, ons is nog nie gevang nie. Die behoefte is egter groot dat ’n lisensie toegestaan word vir die verkoop van die blits in byvoorbeeld hierdie 75 ml-botteltjies soos ’n mens op die vlieg-tuie kry, vir R2, of in die „half-jackie” wat ons altyd daar in Stellenbosch gekoop het, van 375 ml, vir R10. Dit is hier waar ons die agb. Minister se hulp baie nodig het. Ons het reeds by die Dranklisensieraad om so ’n lisensie aahsoek gedoen en ons wil die agb. Minister vra of hy ons nie in hierdie verband kan help nie. Omdat daar so ’n groot belangstelling in die stookproses is, word daar nou ten minste een keer per maand gestook en wat moet nou van dié produk word? Opproe kan ons dit Godsonmoontlik. Ons sal hom nooit opgeproe kry nie.

Mnr. die Voorsitter, ek het ’n bottel saamgebring dat agb. lede kan sien hoe hy lyk. Hy lyk soos water, hy is net ietwat sterker. Met die stook van hierdie blits het ons probeer om ’n stukkie kuituur te laat herleef. Saterdag was die Parlement se gholfspan op Worcester. Ons het die span na die museum geneem waar hulle kon sien en proe. Ek dink hulle sal beaam dat witblits jou gholf ook verbeter, want hulle was voor die tyd daar.

Mnr. die Voorsitter, ek is bereid om hierdie bottel aan u of aan die agb. Minister te skenk as julle ons net sal help om die ding te verkoop. Dit is nie ’n omkoopgeskenk nie, dit is net ’n gebaar van welwillendheid teenoor u en die agb. Minister. Ek hoop dat ons ook welwillendheid van u kant sal kry.

Mr. Chairman, I do not intend following the hon. member for Worcester. I acknowledge his greater knowledge of the subject. He is obviously an absolute expert on witblits and mampoer. I am very glad to hear that the Parliamentary golf-team use this as a putting mixture. I am a great believer in putting mixtures myself. I also think the hon. member actually was following along the lines of the hon. member for Sea Point, because what he is in fact pleading for is for the informal sector to be allowed to continue to grow.

I want to come to a couple of matters which I should like to bring to the attention of the hon. the Minister. The first one relates to a concession that was made last year with regard to export incentives by the hon. the Minister of Finance. He introduced two new categories of incentives for exports, categories A and B. One of the purposes of this was to allow exporters whose input prices had been raised because of tariff protection, a measure of relief so that they could export economically and compete in overseas markets. A very good idea and very worthwhile following. The protection given is often for strategic reasons. You protect a specific industry in South Africa even though it may not be economic, simply for strategic reasons. However, what about the local manufacturer who uses one of these protected articles in the manufacture of his own goods? He has to compete on the South African market with goods that are imported from overseas manufacturers. Those overseas manufacturers are able to buy the product which they use in the manufacturing of their own product at the normal international price which is considerably lower than the South African price.

This probleem is compounded by the fact that in some of the Far Eastern countries controls and regulations are of course far less stringent than they are in this country. One can find factories spilling out onto pavements and conditions in some of these areas would give a factory inspector in South Africa thrombosis on the spot. The products manufactured under these conditions flow into South Africa and the local manufacturer simply cannot compete pricewise.

I believe this situation needs attention. I believe these manufacturers need protection in terms of the fact that they have to pay dearly for a strategic protected product in this country.

The second subject I want to bring up, Mr. Chairman, is a subject I am sure that must be exercising the hon. the Minister’s mind at the moment. He has had approaches in relation to the fact that credit cards are apparently no longer to be used for the selling of petrol, because the MIF have objected. I want to give the hon. the Minister some advice, if I may. I would suggest that he keeps out of this particular quarrel.

You have the wrong Minister; it has nothing to do with me.

I beg your pardon. I was under the impression that the Minister had been approached on the subject. If the hon. the Minister has nothing to do with it, I must leave that subject and get onto a subject which the hon. the Minister has already referred to this evening, and that is gearboxes and rear axles, and the protection given to local industry.

Last year the Minister awarded what was basically a monopoly to Gencor through its subsidiaries to manufacture gearboxes and axles for heavy vehicles. This suited some manufacturers of heavy vehicles but gave severe headaches to others. The hon. the Minister knows that this is the case. The monopoly was, we believe, highhandedly awarded, without reference to the trade; nor was it submitted to any sort of tender or contract. These gearboxes and axles have to be fitted by 1 January 1982. I see in the Press release that the hon. the Minister has been kind enough to give me, that it has been extended to the end of June 1982, in terms of rear axles. There is a penalty of 6% excise on the whole vehicle, escalating by 3% every six months to a maximum of 15%. That, too, has been altered slightly by the Minister’s latest announcement. I believe this creates a number of difficulties. Firstly, it is a monopoly, there can be no doubt about it; they are the only people who manufacture these gearboxes and rear axles in South Africa. They are protected from importation to quite a large degree. It favours certain types of trucks, notably Mercedes Benz and MAN trucks. It is expensive for almost all other makes and technology, and is not even suitable for some of these manufacturers whose prices will not only escalate, but the performance of their vehicles will suffer.

Lastly, we believe that Gencor’s subsidiaries are unlikely to meet these deadlines. We know they have been extended. We hope the hon. the Minister will continue to extend the deadline for the protection fine for as long as the local manufacturers cannot meet the demand from the various local industries. We believe that this whole exercise is without doubt an interference in the normal market process. Perhaps the worst aspect of it is that waiting in the wings is another company which is ready to spend R24 million on a plant to manufacture gearboxes and axles. The Minister has confirmed this; I put a question to him earlier in the session. The decision has now been made that this new company will not be allowed to enter the South African market, and one must ask the hon. Minister, if they come in, how many jobs would this R24 million have created? I think the country should be told, what undertakings have been given to Gencor or its German associates? Why has he apparently created a monopoly? I believe that this type of situation should not be allowed to develop. I do not think any company should be given an undertaking that they can have a monopoly in the South African market. The hon. the Minister can say to them, by all means: We will provide you with tariff protection if you want to manufacture an article in South Africa, we will certainly give you protection against the imported article. It only makes sense. But to give them protection also against another manufacturer who wishes to set up an equivalent factory, admittedly to meet a slightly different need, because the technological needs of different manufacturers are obviously different, I believe is a step that should not be taken. It needs a tremendous lot of justification and I do not think it should be allowed to happen again. I am aware that the situation was created during the time of his predecessor, not his immediate predecessor but the one before that, Minister Heunis, who is now Minister of Internal Affairs. At the same time I think it is a lesson that this hon. Minister must learn—that we should not under any circumstances create monopolies. Tariff protections yes, monopolies no.

Now, Mr. Chairman, I want to come back to something the hon. the Minister said in his reply. He seemed to suggest that in my earlier speech I had said that we must totally free the private sector of interference and regulations. That is not the case. I believe, and I think the hon. the Minister agreed, that there are a large number of regulations that can be discontinued. I am not suggesting we take them all away. There are presently a number of different circumstances where the consumer has to be protected, where the South African economy has to be protected, but there are also many regulations where this is not necessary. The game is not worth the candle. The regulations that have to be looked at, controlled, regulated and policed, are certainly not worth the game and the hon. the Minister’s department must try to free the private sector of as many of these regulations as possible. The other questions that the hon. the Minister did not, in fact, reply to, are suburban shopping, the Indians and Asians having their shops taken away, central business districts and the fact that Blacks and Browns are not allowed to own businesses in CBDs.

Mnr. die Voorsitter, die agb. lid wat nou net gaan sit het, sal my verskoon as ek hom nie volg nie, want ons tyd is baie beperk. Ons het vandag gekom by ’n toestand wat baie goed is, naamlik dat Suid-Afrika besig is om te ontwikkel tot een van die grootste nywer-heidsreuse in die Suidelike Halfrond, indien nie een van die grootste in Afrika nie. Dit is verblydend dat ons op nywerheidsgebied sulke groot vooruitgang gehad het. Die belange van die klein sakeman is iets wat ons baie na aan die hart lê. Toe ek destyds, in 1979, my eerstelingtoespraak in die Raad gehou het, was dit ’n saak waarvoor ek baie gepleit het. Ek is baie dankbaar dat toe die Carltonberaad plaasgevind het, daar op die beraad baie gesê is waaraan uitvoering nou gegee word en wat van groot belang vir die klein sakeman sal wees. Die toegewings wat daar blyk te kom, is in belang van Suid-Afrika. Ons weet dat die Nywerheidsontwik-kelingskorporasie in die verlede geweldig baie gedoen het vir nywerhede, maar die NOK was miskien soms vir die klein sakeman te groot. Vandag het hy sy eie ontwik-kelingskorporasie, en omdat ons almal ’n besondere belangstelling in die klein sakeman het, glo ek dat hierdie korporasie aan alle verwagtings sal voldoen. Ons weet dat die groot sake-ondernemings, die groot indus-trieë, geweldig baie vir Suid-Afrika beteken het. Daar is sekere projekte wat te groot is vir ’n klein sakeman om aan te pak, maar daar is tog sekeres wat vir die groot sakeman te klein is om aan te pak. Daarom het die klein sakeman ’n baie deflnitiewe plek in Suid-Afrika. Sou dit byvoorbeeld gebeur dat ’n ramp ’n groot onderneming tref, kan dit die land baie nadelig raak. Maar sou dit byvoorbeeld die klein man tref, dan tref dit Suid-Afrika nie in so ’n groot mate nie. ’n Mens dink byvoorbeeld aan stakings wat soms by groot ondememings voorkom. Dit sou ’n uitsondering wees as dit by ’n klein onderneming plaasvind. Daarom is dit baie belangrik dat die klein sakeman sy regmatige plek kry.

Die klein sakeman se aansien in Suid-Afrika het ook in die afgelope paar jaar geweldig baie gestyg, en wel vanweë die feit dat die Regering dit goed gedink het om die ontwikkelingskorporasie vir klein sake-ondernemings daar te stel. In sekere lande in Europa speel die klein sakeman ’n baie groot rol. As ’n mens so aan die toekoms dink, en jy sien wat gedoen word, dan het jy geen twyfel dat die klein sakeman se rol in Suid-Afrika al groter en groter sal word nie. In die groot ondememings is dit so dat ’n mens byvoorbeeld net ’n nommer is, terwyl in die klein sakeondememing hy ’n persoon is wat ’n lewende belang in daardie besigheid het. Die klein sake-ondememing is soos die huisgesin. Dit is ons s’n. Ons Is die klein saak, ons werk vir daardie saak en daardie saak verdien vir ons geld. Die profyte wat ons maak, is ons s’n. Ons sal nooit na die horlosie kyk nie, want dit is ons horlosie en ons weet ons moet hom ignoreer as ons in die klein sake-onderneming staan. Byvoorbeeld, ons sien dit raak as die krane drup, want dit is ons profyt wat daaruit drup. Ons sien dit byvoorbeeld raak as die elektrisiteit nie afgeskakel word wanneer die besigheid sluit nie, want dit is ons profyte wat daar verspil word. Daar is ’n lewendige belangstelling wanneer iemand ’n direkte belang by die saak het waarvoor hy werk.

Die klein sakeman is ook uit die aard van die saak baie minder geneig tot die sosia-lisme, en dit is baie belangrik vir ’n land soos Suid-Afrika. Dit was nie alleen die eerste vlak van regering wat hier ’n belangrike rol gespeel het nie, maar ook die tweede vlak, omdat die tweede vlak van regering sekere goedkeurings moet gee aan die derde vlak, wat die stadsrade is. Daarom kan die derde vlak van regering geweldig baie doen om die klein sakeman te help. Dit is gewoonlik die stadsrade wat die eerste weet van die spe-sifieke ondememings wat in hulle industriële gebiede gestig staan te word. Dit is hulle wat gewoonlik weet in watter opsigte hulle kan help. Ek weet byvoorbeeld van ’n spesifieke stadsraad wat nie minder nie as 36 geboue opgerig het wat aan die behoeftes van klein sakeondernemings voldoen. Sodoende het hulle gehelp om 36 klein ondememings in die lewe te roep wat vandag as ’n monument daar staan; mense wat dit kwalik sou kon bekostig om ’n begin te maak, maar wat miskien eendag ’n baie groot onderneming gaan word. Wanneer daardie persele vir hulle te klein word, sal hulle na groter persele gaan en daar sal hulle die rol wat hulle in Suid-Afrika speel, beter kan speel as wat op die oomblik die geval is.

’n Klein ondernemer het moeilike probleme. Hy kan, byvoorbeeld, onder normale omstandighede nie so maklik na die aandele-beurs gaan as hy ’n behoefte aan geld het nie, want hy het nie altyd die stawende seku-riteit tot sy beskikking nie. Hy kan ook nie so maklik na die bank gaan en sê, kyk, ek wil ’n lening sluit nie. Ag, ek weet mos, baie keer moet ’n klein sakeman amper sy vrou en kinders verpand voor hy ’n lening kan kry om hom deur die drif te help. As hy ’n lening verkry, dan moet hy baie hoër rente betaal omdat daar hoër risiko aan verbonde is, as in die geval van ’n groot saak. Wanneer daar hoër rente betaal moet word, spreek dit vanself dat hy nie in ’n posisie is om sy pryse so kompeterend te hou as wat normaalweg die geval is nie. Nog ’n nadeel vir die klein sakeman is dat wanneer hy masjinerie moet aankoop om sy werk vir hom te help doen, hy byvoorbeeld nie daardie masjiene ten volle kan benut nie, maar miskien net vyf tot tien persent. Dit is ’n groot kapitale belegging wat hy moet maak en dan net gedeeltelik kan gebruik.

Net so lief as wat ’n boer vir sy grond is, is ’n klein sakeman vir sy besigheid. Daar is plek in Suid-Afrika vir die klein sake-onderneming, want dit kan belangrike kommoditeite vervaardig en die groot onderneming daarvan voorsien, sodat ons nie van oorsee af hoef in te voer as dit nie absoluut noodsaaklik is nie. Die klein sake-onderneming, daardie familiebesigheid, wat ’n persoonlike trots opbou, is vandag ook die trots van Suid-Afrika. Mag die klein sakeondernemings groei van krag tot krag, saam met hierdie land wat, glo ek, ook groei van krag tot krag.

Mr. Chairman, I am quite sure that the hon. member for Nigel already knows how my party and I feel about the small businessman. I just want to tell him that we agree entirely with what he said here this evening. I have already spoken about the small businessman and I have limited time at my disposal, so I want to go onto a subject which I want to bring to the attention not only of the Minister, but to the attention of the entire House.

The question I want to ask the hon. the Minister is: Does he believe that the Companies Act and the Stock Exchanges Control Act are providing adequate protection for investors today? Earlier on today, the hon. member for Yeoville spoke about the need for a Minister of Consumer Affairs and the hon. the Minister replied that we have all sorts of legislation on our law books which protect the consumer. But does the hon. the Minister believe that the Companies Act and the Stock Exchanges Control Act are protecting investors? I want to say to my colleagues in this House that we make laws, it is our business, to prevent crime, theft and fraud and to protect the public interest, and we take great pride in this. It is part of our great tradition and our history to ensure through parliamentary action that the public are protected. I am sure every hon. member will agree with me that this is one of the main functions of Parliament. But the question I want to ask is, are we effective enough? And if the laws are effective, then I want to ask whether the Ministers concerned, the Executive and the Administration are effective? Are they living up to the letter of the law and the spirit of the law? I ask these questions because of a very sad experience in the history of South Africa that has lasted over 11 years, where shareholders have fought to see justice done and, I believe, justice has not been done. I am referring to the National Fund Investments debacle, where an estimated 200 000 shareholders lost something like R20 million in what I believe, from the evidence at my disposal, was an out-and-out case of fraud. This is why I ask whether the laws we have passed in this House are effective.

I have been approached, over a long period of time, with the problems of these individuals who sought to obtain information so that they could proceed with a civil case in our courts of law. They were prevented from getting the necessary evidence. They wrote to the Department of Police and approached the commercial branch of the CID, and asked them to investigate. They were told that the matter had been passed on to the Attorney-General, to the Minister of Police, to the Minister of Justice, to the Minister of Economic Affairs—for 11 years, and all along the way it appeared that their attempts to see justice done were frustrated.

Earlier this year I asked a whole series of questions in the House. I asked the Minister of Police whether any requests have been made since 1969 to investigate the affairs of the investment company whose name was mentioned in a judgement given in the Supreme Court on 11 February this year. The reply said: Yes, to the commercial branch of the South African Police on 12 occasions from 1973 to 1981, by shareholders. The reason was allegations of fraud and contraventions of the Companies Act. It said all these cases were investigated and submitted to the Attorney-General or to his Senior Public Prosecutor. To a question to the Minister of Justice, the reply was: Yes, Mr. Benson, one of the shareholders, over many years addressed letters and telegrams to officials and public office bearers. In this reply only the more formal letters addressed to the Minister of Justice that may have fallen within the ambit of the question, were dealt with. It started in 1976 and goes right through to 1981. If one studies the replies, one finds that this person was told on 22 September 1976 to recover any damages by way of civil action. Later on, in the reply to one of my inquiries, I was informed that the matter fell within the jurisdiction of the Minister of Police. Mr. Benson wrote to the Minister of Police, also in 1979, requesting a nolli prosequi certificate. He was told to approach the Attorney-General. He then requested the re-arrest of the NFI managing director for contraventions of the Companies Act. He was told that the matter had to be dealt with by the South African Police. I could go on with this. The Minister’s predecessors were approached. There were 41 requests over the period 1970 to 1981, not only from this one shareholder, Mr. Benson, but from many others, including the shareholders’ association that was formed to try to have this matter corrected.

It was only as a result of a civil case related in an indirect manner to this probleem, that the judge in the Supreme Court found that the prospectus of this company was misleading. It says here—

As a result of the findings in this Supreme Court case, the matter is again before the Attorney-General. In reply to my question to the Police, I have been told that it is now before the Attorney-General. I want to know, how does an ordinary citizen, an ordinary shareholder, see justice done in this country. This particular person has spent tens of thousands of rands, his entire family’s fortune, trying to sort this case out. In every instance he appears to be blocked. In order to get evidence to proceed with a civil case, he has asked for the verbatim court proceedings of the Supreme Court judgement of the Supreme Court case in February. He was told it was going to cost him R5 000 to get the verbatim proceedings. He instructed his attorneys to pay the R5 000. He has now received a request to pay an additional R2 500 for the proceedings.

Just for the judgement to be transcribed, or for the whole record?

The whole record. R5 000 and now an additional R2 500. I raise this because in the weekend paper, the Sunday Times, it states: “The law must impose heavy penalties on unscrupulous company promoters” and it quotes the Companies Act. Then it refers to section 166(1), saying—

I refer this article to the hon. the Minister. It appears in the Sunday Times, the Business Times. It goes on to say that these unscrupulous people act despite the provisions of the Act. I quote—

I want to say to the hon. the Minister that until this NFI matter is cleared up, until the shareholders who have asked for certain information have been given that information, so that they can proceed with a civil case, this will remain a slur and a blot on the name of the National Party and this Government.

Mnr. die Voorsitter, ek is portuig dat die agb. Minister afdoende antwoorde sal gee op die probleme van die agb. lid vir Amanzimtoti. Ek het ’n ander probleem wat ek graag by hierdie geleentheid wil stel. Ek wil kortliks die eras van die problemsituasie in die inmaakbedryf hier skets. Aansluitend daarby wil ek aandui hoedat dié problemsituasie die stabiliteit van die landbou in die breë in Wes-Kaapland kan ondermyn. ’n Nugter beskouing van die problemsituasie in die inmaakvrugtebedryf bring onmiddellik ’n oor-heersende indruk na vore, en dit is dat die tydige en doelgerigte optrede van die agb. Minister in medewerking met die agb. Minister van Landbou en die agb. Minister van Finansies ’n algehele chaos, ja selfs ’n ineenstorting van die bedryf, in die korttermyn afgeweer het. Hierdie doelgerigte optrede spreek duidelik uit die Persverklaring van 26 Augustus soos deur die dríe agb. Ministers uitgereik. Dit lui soos volg—

Hierdie besliste optrede van die Regering verdien die hoogste dank en waardering van elke inmaakvrugteboer in ons land. As in-maakvrugteprodusent het ek hoë waardering vir die agb. Minister se begrip en aanvoeling vir die erns van hierdie saak. Waar die Regering se finansiële bystandsplan die rasionalisasie van die bedryf ten doel het, ontstaan die vraag: Hoe gaan hierdie rasionalisasie-proses die inmaakvrugteboer raak tydens die komende vrugteseisoen? Volgens ’n in-ligtingstuk van die Raad vir Inmaakvrugte kom die kembelangrike aanpassings vir die inmaakvrugtebedryf tydens die komende vrugteseisoen van 1981-’82 op die volgende neer: Die eerste aanpassing is die ingrypende bepaling dat die inname van inmaakvrugte beperk word tot tonnemate wat die mark hopelik in die komende jaar kan absorbeer. Die uiters neerdrukkende bemarkingstoestande het hierdie ingrypende maatreël gebiedend noodsaaklik gemaak in die korttermyn. Die Raad vir Inmaakvrugte het dus met die goedkeuring van die Regering besluit om die inname van appelkose, taaipitperskes en pere te beperk tot die potensieel-bemarkbare hoeveelhede. Die bemarkbare tonnemaat is deur die Raad vir Inmaakvrugte vasgestel op 85 000 ton inmaakgraad-taaipitperskes, 30 000 ton in-maakgraad-pere en 20 000 ton inmaakgraad-appelkose. Die produsent se permittoekenning vir die 1981-’82-seisoen is bereken op die hoogste lewering van inmaakgraad-vmgte gedurende die 1979-’81-seisoen of die 1980-’81-seisoen. Volgens hierdie basis sal die inmaakvrugte-produsente, volgens voorlopige beramings, die volgende persentasies van hulle inmaakvrugte se produksie gedurende die 1981-’82-seisoen kan lewer (hierdie persentasies is bereken op hulle hoogste lewerings gedurende 1979-’80 of 1980-’81)—

Dit spreek dus vanself dat die produsent ’n ander afsetkanaal vir sy surplusvrugte moet vind. Die tweede belangrike aanpassing is dat die Staat en die Raad vir Inmaakvrugte die minimum prys van hierdie voorgeskrewe tonnemaat met 50% sal subsidieer tot ’n maksimum van R50 per ton vir taaipitperskes, R42 per ton vir appelkose, en R40 per ton vir pere. Die Raad vir Inmaakvrugte stel dit egter baie duidelik dat dié Staatshulp onder geen omstandighede beskou moet word as sou dit vir meer as een jaar beskikbaar wees nie, aangesien die doel daarmee is om die produsent in staat te stel om volgens eie oordeel sy boerderystruktuur by veranderde omstandighede aan te pas.

Die derde aanpassing stel die boer in staat om sy boerderystruktuur by veranderde omstandighede aan te pas deur deel te neem aan ’n permanente boomontrekkingskema. Volgens hierdie skema word die in-maakvrugteprodusent in staat gestel om hom permanent van die produksie van inmaakvrugte te onttrek ná die betaling van ’n gegewe bedrag per hektaar, wat bereken word volgens produksieprestasie op ’n gegewe oppervlakte. Hierdie ingrypende maatreëls dui onweerlegbaar daarop dat die inmaakbedryf in die korttermyn moet worstel om te oorleef, iets wat gevolge kan hê wat wyer kan uitkring en die stabiliteit van die landbou in Wes-Kaapland uiters nadelig kan beïnvloed. Daar bestaan ’n uiters noue verwantskap tussen die inmaakvrugtebedryf en ander landbousektore in die Wes-Kaap, bv. die wynbedryf, die sagtevrugtebedryf en die droëvrugtebedryf. So kan die inmaakvrugteprodusent wat wynproduksie-kwotas besit na wynproduksie oorskakel, ter-wyl die wynbedryf met toenemende surplus-voorrade van brandewyn en wyn worstel. Die inmaakvrugteprodusent kan dus ook sy surplusproduksie na die sagtevrugtemark oorskakel, terwyl die sagtevrugtebedryf reeds bemarkings probleme ondervind. Die inmaakvrugteprodusent kan ook natuurlik sy surplusproduksie oorskakel na die droëvrugtemark. Die droëvrugtebedryf het tot op hede ’n gesonde en ordelike bemarkingspa-troon kon handhaaf, so ’n skielike omskake-ling kan bemarkings probleme vir die droëvrugtebedryf tot gevolg hê. Hierdie moontlikhede kan die ordelike bemarkings-patroon en die gesonde balans tussen hierdie landbousektore in Wes-Kaapland heelte-mal versteur, en die versteuring kan op sy beurt langtermynbeplanning in hierdie vier landbousektore in die war stuur. Dit kan slegs tot gevolg hê dat die stabiliteit van die landbou in Wes-Kaapland nadelig beïnvloed word.

Dit is ’n bron van diepe kommer en onsekerheid, veral as ons die langtermyn-en kapitaalintensiewe aard van hierdie vier landbousektore in gedagte hou. Dit is van basiese belang, want daar word algemeen aanvaar dat die ekonomiese groei en stabiliteit van Wes-Kaapland hoofsaaklik bepaal word deur die groeipotensiaal en stabiliteit van sy landbousektor. Teen hierdie agtergrond is ek verheug oor, en dankbaar vir die agb. Minister en sy kollegas, die agb. Minister van Landbou en die agb. Minister van Finansies, se beslissing om die hele aange-leentheid na die Jacobs-komitee vir verdere ondersoek te verwys. Ek wil die agb. Minister egter vriendelik versoek om sy invloed te gebruik om hierdie ondersoek te bespoedig sodat daar meer helderheid oor die ontwikkelingspad van die landbou in Wes-Kaapland verkry kan word.

Ek wil afsluit met twee verdere versoeke aan die agb. Minister. Die vier landbousektore wat ek genoem het, is in ’n groot mate aangewys op die buitelandse markte vir die bemarking van hul produkte, maar hulle ondervind toenemend probleme op sommige buitelandse markte omdat daar steeds hoër tariefmure teen hulle opgebou word en omdat daar Staatshulp aan hul mededingers verleen word. Ek wil derhalwe ’n dringende versoek aan die agb. Minister rig om ons uitvoerbevorderingskema só aan te pas dat koöperatiewe ondernemings wat uitvoer ook ten volle kan deel in die uitvoerderstoelae.

Die laaste versoek het te doen met ’n saak wat groot frustrasie onder produsente veroorsaak. Ek vprwys na die geweldige skerp styging in die koste van verpakkingsmateriaal wat ’n uiters druipende invloed op die vier landbousektore uitoefen. Dit is vir die boer ’n bron van frustrasie as die waarde van sy produk ’n al hoe kleiner wordende deel uitmaak van die waarde van die klaarverpakte produk. Dit is ook vir die boer ’n bron van frustrasie as sy winsgrens steeds moet daal. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek reageer graag op wat die agb. lid vir Ceres te sê gehad het. Alhoewel ek ook verstaan hoe om gedroogte of ingelegte vrugte te geniet, moet ek egter bieg dat my kennis nie sodanig is dat ek die agb. lid in hierdie opsig van veel hulp sal kan wees nie.

Jy het darem biltong daar.

Ja, oor biltong kan ek praat. Ek wil ’n paar gedagtes uitspreek oor die kleinsake-ondememing, maar ek wil net graag in die verbygaan meld dat ek dankbaar is dat wat die agb. lid vir Yeoville hier gesê het, nie die beleid van die Nasionale Regering is nie. Hy het gesê die ontwikkeling moet op die bestaande metropolitaanse gebiede toegespits word omdat dit goedkoper sou wees om daar te ontwikkel. Hy het ook ’n paar ander voordele genoem. Dit sal egter ’n kwade dag wees as ons in hierdie land nie ook gebalanseerde ontwikkeling op geografiese gebied sou hê nie.

Die belangrikheid van ’n ewewigtige en sterk ekonomiese lewe van ’n land kan seker nie oorbeklemtoon word nie. Dit kan bestempel word as die ruggraat van ’n moderne Staat met ’n vryemarkstelsel. As nuweling wil ek graag daarvan getuig dat ek met waardering kennis geneem het van besliste stappe deur die Regering ter bevordering van die kleinsakeman in Suid-Afrika sedert die agb. Eerste Minister se Carlton-beraad, en ek sê dit in weerwil van wat agb. lede vanmiddag hier gesê het toe hulle beweer het dat daar nog niks gebeur het nie.

Ek wil ook aansluit by wat die agb. lid vir Nigel gesê het oor die kleinsakeman. Ek is daarvan oortuig dat die suksesvolle deurvoering van die aangekondigde stappe in die toekoms na waarde geskat sal word en aanvaar sal word as een van die betekenisvolste deurbrake op ekonomiese gebied in de-kades.

Die definisie van ’n kleinsake-onder-neming kan ek ongelukkig weens ’n gebrek aan tyd nie hier meer breedvoerig bespreek nie, maar ek dink dit is heeltemal prakties om ’n kleinsake-ondememing op nywerheidsgebied te beskou as een met 100 of minder werkers, en op handelsgebied as ’n onderneming met ’n maksimum omset van R1 miljoen per jaar. Ek weet nie of dit uiteindelik die agb. Minister se norm sal wees nie, maar dit is ’n norm wat soms gebruik word. Daar is ook nie genoeg tyd om die betekenis van die Kleinsake-ontwikkelingskorporasie en die aanstelling van die Programadviesraad, soos deur die agb. Minister aangekondig, te bespreek nie. Ek wil net kortliks verwys na die Programadviesraad, want om verskeie redes glo ek dat hierdie raad ’n baie belangrike rol sal speel. Een van die redes waarom dit goeie resultate sal lewer, is die feit dat ’n kundige Vrystater ook betrek is by die bedrywighede van hierdie instansie. Kortliks kom dit daarop neer dat hierdie Programadviesraad probleemareas sal identifiseer wat bevordering belemmer en omvattende beleid ter aanmoediging van klein-sake-ondernemings sal ondersoek, asook die toedeling van fondse aan verskeie instansies wat gemoeid is met die lewering van dienste soos advies, voor-ligting en navorsing, koordinering van alle aksies van die instellings wat die saak bevorder en dan ook enige ander sake wat met sodanige bevordering te doen het. Ek dink die agb. Minister het in sy verklaring dit meer volledig gestel, maar ek raak net aan daardie punte.

’n Ander baie belangrike faktor is die kwessie van die rasionalisasie van die verskeie ontwikkelingskorporasies. Ek dink daar is ongeveer vyf. Ek dink dit is ook ’n baie positiewe stap. Daar is dan ook, soos reeds gemeld is, die instelling van ’n ontwikkelingsbank vir Suider-Afrika. Dit is ook bepaald ’n baie belangrike stap. Die nugtere wyse waarop die Staat die kleinsake-ondememing gaan bevorder, skep ’n besondere geleentheid vir samewerking tussen die Staat en die privaatsektor, maar ook tussen die State van Suider-Afrika, en dit kan natuurlik die konstellasiebegrip bevorder. Indien hierdie omvattende program doelgerig uitgevoer word, kan dit tot gevolg hê dat die welvaart van die land beter versprei word, dat daar meer werkgeleenthede geskep word, dat daar groter samewerking tussen geografiese en staatkundige gebiede bewerkstellig word en dat daar beter dienslewering in die plattelandse gebiede sal ontstaan. Ek hoop dat die agb. Minister met hierdie aksie, wat ons almal met belangstelling volg, ’n groot mate van welslae sal behaal.

Hoewel die agb. Minister nie alleen hierby betrokke is nie, dink ek dat hy, in oorleg met sy agb. kollegas, tog baie kan doen vir die saak wat ek nou gaan opper. Ek wil graag ’n pleidooi lewer. Indien die agb. Minister hierdie saak met sukses kan opvolg, sal dit tot gevolg hê dat kleinsake-ondernemings ook baie beter gevestig word. Ek wil die agb. Minister vra om hom daarvoor te beywer dat nuwe kleinsakeonder-nemings ten minste vir drie tot vyf jaar lank nie inkomstebelasting hoef te betaal nie. Ek wil vra dat hulle vrygestel word van die betaling van inkomstebelasting, want dit sal hierdie instansies ’n geleentheid bied om gevestig te raak. Die oorgrote meerderheid van klein ondernemings sit met die probleem van ’n tekort aan kapitaal, en deesdae is kapitaalvorming ’n lang proses—veral in die geval van maatskappye waar ’n groot deel van die winste in die slag bly. As die ondernemer dus die eerste paar jaar daarin kan slaag om kapitaal te vorm, d.w.s. as hy sy winste ook vir sy onderneming kan gebruik, kan dit hom in staat stel om behoorlik gevestig te raak. Ek dink nie ons hoef in daardie verband baie bekommerd te wees oor die posisie van die Staatskas nie, want indien die betrokke sake-onderneming na dié tydperk goed gevestig is en ’n goeie wins maak, is dit des te meer ’n bate vir die Staatskas. Ek glo werklik dat dit vir die kleinondernemer van groot waarde sal wees indien hy gedurende daardie beginjare, terwyl hy worstel met ’n tekort aan kapitaal, in staat gestel kan word om ’n bietjie meer werkkapitaal bymekaar te maak. Ek hoop werklik dat ons ook in belang van die kleinsake-onderneming iets sal kan doen.

Ek wil net ten slotte weer eens aansluit by wat die agb. lid vir Nigel gesê het. Ons is dankbaar vir die baie groot ondernemings in die land wat skeppers van werkgeleenthede is, maar dit is veral in ons plattelandse gebiede—hoewel dit ook in stedelike komplekse geld—dat die kleinsakeman in die land ’n baie groot rol in ons ekonomie kan speel. Ek hoop dat die agb. Minister in daardie opsig ons ekonomiese lewe sal bevorder deur ook die belange van die kleinsake-onderneming aan te moedig. Ek glo dat ons van die reeds aangekondigde stappe die afleiding kan maak dat die Regering wel ems het met hierdie saak. Daarvoor het ons besondere waardering.

Mr. Chairman, the hon. member for Welkom had a very interesting line of thought there, although I can foresee some major practical problems in trying to identify just when a small business is still in its initial years of growth. The principle, however, is an interesting one.

I should like to touch on another matter, namely that of the development of the Western Cape. Since the hon. the Minister, for about a year now, has been a wandering candidate through these parts, he will have found out that the Western Cape has, relatively speaking, been going backwards in recent years, in fact in recent decades. The Western Cape’s share of the gross national product has slipped back, in the 15 year period 1960 to 1975, from 13,8% to 12,8%. Going back even further, we see that the position the Western Cape held initially was that of the only metropolitan complex of the nation. It held the number one spot until the mines were discovered, at which time it was relegated to number two spot. Since the early ’sixties it has been relegated to number three spot, having had to concede second place to Durban. It is often said on that side of the House that the reason for this is that we do not have any mines and are short of natural mineral resources and primary industry. I want to put it to that side of the House very clearly, however, that I do not in any way accept the argument that because there are no mines in the Western Cape the area is doomed to go backwards. There are many cities throughout the world that have no mines and yet do progress. Hong Kong is an example, Japan as a country, is an example, and Durban itself is an example. Durban has become the number two industrial complex of South Africa, and yet it has no mines. We therefore have to look for other reasons. I should like to suggest that in the Western Cape one of the primary causes of our “agteruitgang” is Government policy. [Interjections.] In Government policy lies the key to the probleem, and Government policy, if correctly applied, could supply the key to growth in this area. [Interjections.] Would hon. members please be so good as to give me a hearing? On matters such as this we should ignore party-political divisions and realize that we have a common interest in the welfare of this region. [Interjections.] I have ten points I should like to put to the hon. the Minister tonight.

Hulley’s ten-point plan.

Yes, Constantia’s ten-point plan. The first point goes right to the heart of Government policy. I am not going to expand on it, because I have already had a chance to discuss it, but the Coloured labour preference policy is one of the things that is throttling this region. Economists tell us the same thing, as do various experts. What I am telling hon. members on that side of the House is that one needs people, at all levels, for an area to grow, and this policy is holding us back. We could talk about this all night, but let me rather leave it at that.

The second major point, which I could perhaps expand on a bit more, is that we must encourage and stimulate the development of base metal beneficiation in this region. We have ores in the northern part of the Cape Province which are exported out of this part of the Cape Province, and we must beneficiate them and thereby create the jobs that such beneficiation would provide. We have two export harbours and we have steel ore, copper, manganese, lead and zinc, all leaving the country from these parts. We must therefore do something with them right here. The steel semis plant in the West-coast region is a long-overdue development. The Government may argue that it is not the Government’s role to subsidize the development of that industry. That may well be so, but the Government could certainly take steps to encourage its creation.

We have.

One of the things that could be done is to guarantee private sector loans to bring this about. It is not merely a question of steel semis, because the other base metals would come into this as well.

The third aspect, one of the major keys to the development of this region, is tourism, but the probleem holding us back in the field of tourism in these parts is again Government policy. Unless we have an open international zone, without the restrictions of apartheid policy, discrimination and all the silly things that go with it, we are not going to be able to attract our fair share of the world tourist market. Tourism is an ideal development industry for these parts. It is clean, it helps local infrastructure to develop and it also generates foreign exchange. We cannot get international tourism off the ground, however, until we get rid of the apartheid policy. Why is it that we do not have Hilton Hotels, Club Mediterranee or many other of the international hotels or hotel chains located here? Why is it that we do not have the international conferences that other major cities of the world do have? It is obvious that we do not because major conferences and the leading hotel chains permit all races to make use of their services. It is impossible for a major conference to take place in Cape Town if one of the delegates to that professional conference, in travelling into the Boland and stopping at a garage, is turned away when he wants to use the toilet. [Interjections.] The hon. the Minister and the NP as a whole need to look at this matter.

Nonsense.

If it is nonsense, the hon. the Minister must explain to us why the Hilton Hotel chain has built a hotel in Maseru and not in Cape Town. [Interjections.]

The fourth point is that Cape Town must have an expanded port of entry with equal status to that of Johannesburg. This is one of the key elements in getting tourism off the ground in this part of the world. To my mind there is no justification for the particular surcharge we have for international flights leaving Cape Town as opposed to Johannesburg. We should have more flights, and international carriers should also be allowed to land here in greater numbers. It is an unnecessarily retrogressive penalty on Cape Town that this is not allowed. Other countries have more than one port of entry, and this is an obvious step which would benefit this region.

My fifth point is that we should allow for the development of an international casino complex right here in the Western Cape, something like that at Sun City. [Interjections.] In my opinion a good site would be Robben Island, but there are also other sites. [Interjections.] This type of development has good economic foundations and has proved to be very important to the economic well-being of other parts of Southern Africa, the Black territories in particular. If it is good for those people, why can it not be good for us? If Government ideology can find a way to justify Sun City, with all its unrestricted possibilities, right in the middle of the Western Transvaal bush, the Government can surely find a justification for us to have one right here in the Western Cape. To combine a Sun City-type complex with our magnificent Western Cape scenic beauty would make for an irresistible tourist attraction.

First make Robben Island a homeland.

The sixth point involves the restructuring of transport, energy and water tariffs to improve the competitiveness of Western Cape industries. Because that is an extensive subject in its own right, I shall not be expanding on it further at this stage.

My seventh point involves the removing of all restrictions on the business freedom of other races in order to unleash their full entrepreneurial potential, and in this part of the world there is a tremendous amount of potential lying outside the White group, but it is not being tapped properly because it is restricted by Government laws. The hon. member for Bryanston developed that point.

The eighth point is that we must do more to encourage export-orientated activities or value-added activities in this part of the world. That is also an entire subject in its own right, and I therefore cannot expand further on it now.

The ninth point is that we should develop the necessary infra-structure now, one example being an Atlantis West Coast rail fink.

Finally I want to mention the encouragement of the informal economic sector, a theme which the hon. member for Sea Point developed very well. Hong Kong is only one example of how the informal sector can create a powerhouse base for a metropolitan area.

Those are the ten points I have singled out, but there are many other points that could be added. They are the ones, however, that seemed to me to be the most important at this stage. Not one of these points calls for a Government subsidy. Some of them call for Government action, but most of them call for Government withdrawal, for a getting off the backs of the businessmen in this area and for an ending of its ideological tinkering, particularly with regard to the restrictive race policies that are applied. If the Government would get off the private sector’s back in the Western Cape and get rid of the race laws that are holding us back, a business environment would be created that would enable the private sector to lead this area into a real boom phase.

Mnr. die Voorsitter, ek weet nie of daar nog iets is waarvoor die NP blameer kan word nie. Die agb. lid vir Constantia is egter nie konse-kwent nie. In die een asem sê hy vir ons Durban is besig om ’n nywerheidsreus te word, maar Kaapstad is besig om dood te gaan. Ek wil die agb. lid graag inlig. Dieselfde NP-beleid wat in Durban geld, geld ook hier in Kaapstad. [Tussenwerpsels.] Hy sê dit is as gevolg van NP-beleid dat Kaapstad geen toeriste kry nie. Durban kry egter toeriste. Daar moet regtig waar nie verwag word dat die Regering Kaapstad as toeriste-aantreklikheid moet bevorder nie. Vra maar vir die Toeristeburo om hande uit die mou te steek en toeriste hierheen te bring, want toerisme is een van ons belangrikste bedrywe. Ek dink dat alles in die guns van Wes-Kaap tel. Ons moet maar net die toeriste hierheen bring. Na my mening kan ’n mens egter ’n begin hier in Kaapstad self maak, by die Toeristeburo.

Voordat ek ’n spesifieke saak, wat ek op die hart het, in hierdie debat uitlig, wil ek eers graag verwys na die toespraak van die agb. lid vir Port Elizabeth-Sentraal. Soos agb. lede weet, kom ons van dieselfde stad af. Ek het geen fout te vind met die feit dat die agb. lid vir daardie streek van ons vanaand hier ’n pleidooi gelewer het nie. Ek wil die agb. lid egter daarop wys dat daar nie nou eers begin is om pleidooie vir daardie streek te lewer nie. Pleidooie word al lank oor daardie streek aan die hoogste vlak gerig. As gevolg van daardie pleidooie het daar reeds al baie mooi dinge in Port Elizabeth plaasgevind. Daarvoor is ons die Regering baie dankbaar. Ongelukkig is daardie streek egter arm aan grondstowwe en is ons ver verwyder van die groot markte. Die grondstowwe moet van ver vervoer word en die finale produkte moet dan ook weer oor ’n lang afstand vervoer word. Met ander woorde, die potensiaal vir die daarstelling van nuwe nywerhede is nie so goed soos wat dit aan die Witwatersrand is nie.

Daarom moet ons nou na ’n ander aspek kyk. Ons moet probeer om ons bestaande nywerhede te help om in die eerste plek daar te bly en om in die tweede plek uit te brei. Ek dink die agb. lid is bewus van die feit dat daar oor hierdie aspek die wydste vertoë aan die Regering gerig is wat nog ooit uit Oos-Kaapland aan die Regering gerig is. Elke belanghebbende liggaam, georganiseerde handel en nywerheid, plaaslike besture—om die waarheid te sê, almal—het die geleent-heid gekry om vertoë te rig. Daar is ’n dokument van ten minste 100 bladsye wat op die oomblik op die hoogste vlak aandag geniet. Ek wil die agb. lid vra om saam met my vertroue te hê in daardie streek, want ek glo dat daardie streek, met ’n bietjie hulp van die Regering, nog daarin sal slaag om vir al sy mense, afgesien van ras of kleur, werkgeleenthede in die toekoms te bied. Dit is so ’n mooi streek en daar is soveel potensiaal wat net ontgin moet word.

Ek wil graag baie kortliks ’n sakie aanroer wat ressorteer onder die Departement van Nywerheidswese, Handel en Toerisme, maar wat na my mening meer spesiflek hanteer word deur die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde. Ek verwys na die gepubliseerde nasionale konsepbouregulasies. Dit is die onderwerp wat tans wye bespreking uitlok en wat warm debatte oplewer, veral op die vlak van plaaslike bestuur. Uit die aard van die saak is die nasionale bouregulasies baie tegnies van aard. Ek sal dus nie waag om op die tegniese detail van hierdie bouregulasies in te gaan nie. Ek sal probeer om te bly by die breë beginsels van die begrip van nasionale bouregulasies.

Ek glo dat eenvormige nasionale bouregulasies allerweë aanvaar sal word, want eenvormigheid in die boubedryf kan lei tot eenvoudiger ontwerp, eenvoudiger konstruksie en ook minder onnodige inspeksies. Wat is die posisie op die oomblik? Daar is meer as 500 munisipaliteite in Suid-Afrika en elkeen van hierdie munisipaliteite stel maar hulle vereistes. Sommige munisipaliteite, en ek sê dit met alle respek teenoor hulle, stel ter wille van ’n bietjie prestige, onnodige streng vereistes met betrekking tot geboue. Dit gebeur in so ’n mate dat ’n mens op ’n sekere plek vind dat ’n gebou ’n sekere bedrag kos, maar dat in die buurdorp ’n soortgelyke gebou tot 25% meer kos. Na aanleiding hiervan wil ek die Departement gelukwens met die inisiatiewe wat geneem is om die grondslag vir Nasionale Bouregulasies te lê sodat ons eenvormige bouregulasies dwarsoor die land sal hê. Hierdie Republiek van ons is egter ’n groot land met klimaatsomstandig-hede wat wissel van streek tot streek, in so ’n mate dat ons in sommige streke al die sei-soene op een dag kan kry. Ek dink dus dat dit noodsaaklik is dat ons hierdie streekver-skille in aanmerking sal neem by die opstel van sulke nasionale bouregulasies.

Ek moet die Departement krediet gee, want hy het heel aan die begin hierdie aspek met die opstel van die bouregulasies besef. Streekkomitees is saamgestel wat kommen-taar kon lewer op die konsepregulasies. As ’n mens die konsepregulasies van nader beskou, kan ’n mens sien dat as gevolg van al die getuienis wat ingedien is en die besprek-ings wat plaasgevind het, die basiese beginsels wat streekverskille betref, ongelukkig in die proses verlore geraak het. Volgens die kommentaar deur plaaslike bestuursliggame kry ’n mens die indruk dat sekere van hulle aanbevelings nie oorweeg is nie. Verder kry ’n mens die indruk dat daar aspekte by die nuwe regulasies ingebring is wat tog inflasie in die hand sal werk. Ek wil net ’n paar eenvoudige voorbedde opnoem. Ingevolge die nuwe konsepregulasies moet daar by betonmengsels nou ook kalk gevoeg word. In sommige streke is kalk geslagte lank nooit gebruik nie. Die beskikbaarheid van hierdie materiaal is twyfelagtig, en as dit beskikbaar is en dit moet oor lang afstande vervoer word, kan dit tot hoë boukoste aanleiding gee.

’n Saak wat my bekommer, is die verbod wat op die gebruik van aluminium en glas-versterkte plastiek geplaas word. Ons kuseiendomsontwikkelaars en grondeienaars het oor die afgelope aantal jaar al hoe meer van aluminium en glasversterkte plastiek gebruik gemaak om roes te voorkom. As hierdie materiaal nou verbied word en ons moet terugkeer na die gebruik van staal, wil ek sê dat roes vir ons in Suid-Afrika baie geld gaan kos.

Verder word daar ook beswaar gemaak teen die dikte van mure in streke waar rukwinde voorkom. Ek dink nou aan ons Ooskus, en die Bloemfontein-Upington-Beaufort-Wes-driehoek. Plaaslike besture is van mening dat die aanbevole dikte van mure onvoldoende is, veral as hierdie rukwinde met reën gepaard gaan. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek volg die agb. lid vir Algoa baie graag. Ek dink hy het vanaand nie net sy eie kiesafde-ling nie, maar ook die kiesafdeling Umfolozi waar ek vandaan kom, ’n groot guns bewys. Hy het onder meer die gebruik van aluminium in die boubedryf bepleit. Ek kom van Richardsbaai af, waar daar ’n aluminiumsmelter opgerig is wat in die totale behoeftes van hierdie land voorsien. In die onlangse verlede het hierdie maatskappy ’n kontrak gesluit—hulle is tans besig met die uitvoering daarvan—om ’n aluminiumsmelter in Japan af te breek. Dit is aangekoop teen ’n koste van R200 miljoen en word na Suid-Afrika vervoer om hier opgerig te word. Hierdie maatskappy sal sodoende in staat gestel word om sy produksie te verdubbel. Ek dink dus dat dit uiters belangrik is dat ons die gebruik van hierdie metaal sal bevorder.

Dit was vir my vanaand baie interessant om na hierdie debat te luister. Ek was nie van plan om deel te neem nie en bedank dus die Sweep vir hierdie geleentheid. Ek wil vanaand ’n paar agb. lede bykom.

Die agb. lede vir onderskeidelik Bryan-ston en Seepunt het vanaand hier gepraat oor die kwessie dat daar met apartheid weg-gedoen moet word, en in hierdie verband het hulle in die besonder na groepsgebiede en skole verwys. Ek dink dit is my plig om dit onder agb. lede se aandag te bring dat dit my voorreg was om in die tussenverkiesing by Simonstad vir ’n week lank daar behulp-saam te wees. Die agb. lid vir Bryanston was voorsitter en die agb. lid vir Seepunt was die gasspreker by ’n vergadering wat daar in die burgersentrum van Vishoek gehou was. Ek het die vergadering bygewoon en nie ’n woord van een van daardie agb. lede gehoor oor die Swart mense wie se belange hulle so in hierdie Raad bepleit nie. Nie dat ons die Swart mense in hierdie land afskeep nie, want ons is dié land in die wêreld wat die buitewêreld met trots in die oë kan kyk vir wat ons doen vir die opheffing van ons Swart mense in hierdie land. Hierdie agb. lede kies egter hulle geleenthede. Die gehoor daardie oggend om 11-uur het bestaan uit pensioen-trekkers en afgetrede ou mense. Wat gebeur toe? Daar is gesê dat die ou mense deur die Regering afgeskeep word. Daar word te min vir hulle gedoen met betrekking tot behuising en pensioene.

Heeltemal waar.

Toe ek tydens vrae-tyd aan hulle vra wat hulle beleid t.o.v. groepsgebiede is, is daar nie aan my die geleentheid gebied om my vraag te voltooi nie omdat ek dan ’n buitestaander sou wees. Hulle wil nie te midde van daardie ou mense wat daarteen gekant is om hulle gebied vir alle rasse oop te gooi, hulle standpunt stel nie.

Die agb. lid vir Yeoville het vanaand gewaarsku teen die gevaar van monopolis-tiese toestande. Die agb. lid vir Bryanston het gesê: „The Government is destroying the small business man”. Daar is ’n sekere organisasie in hierdie land wat bekend staan as Anglo American. Ons weet almal watter lojaliteit Anglo American het en wat sy politieke gesindheid is. As ’n mens aan daardie kant van die Raad sit, moet ’n mens kennis neem van wat in daardie geledere aangaan. [Tussenwerpsels.] Wie is besig om die „small business men” te vernietig? Is dit die Regering of is dit Anglo American?

Val u Anglo American aan?

Wat gaan aan? As ’n mens sekere feite wil konstateer, moet jy eers voor jou eie deur vee. Die agb. lid vir Bryanston moet hiervan kennis neem. In my omgewing is daar ’n onrusbarende ding aan die gang. Ek praat nou van die Umfolozivlakte, waar ons ’n suikerkoöperasie het. Anglo American wil daardie suikermeul bekom. Aanvanklik het hulle ’n frontorganisasie gebruik, maar hulle kon nie daarin slaag nie. Hulle het toe begin om die klein boere in die omgewing uit te koop. Die markwaarde van suikerplase is op die oomblik tussen R45 en R55 per ton, maar daardie maatskappy het daar tot R130 per ton betaal, en hulle het ook geweet by wie om die proses te begin. Hulle het die klein suiker-boere daar uitgekoop omdat hulle die suikermonopolie in daardie omgewing wou bekom. Hulle wou nie net daardie sekere meul inpalm nie, maar wou beheer oor die ganse suikerbedryf verkry. Agb. lede aan die oorkant is die laaste mense wat hierdie Regering daarvan kan beskuldig dat hy die klein sakeman wil vernietig, of monopolieë wil skep. [Tussenwerpsels.]

Ten slotte wil ek ’n paar opmerkings maak oor die groeipunt Richardsbaai. Dit is belangrik dat die agb. Minister sy invloed in die Kabinet gebruik om hierdie gebied se belange te bevorder. Hierdie groeipunt is in nasionale belang. Dit is belangrik dat hierdie groeipunt sal uitbrei en van krag tot krag sal gaan omdat baie werkgeleenthede daar ook aan die Zoeloevolk verskaf kan word. Wat die Staat betref, is dit in hierdie stadium nog net die Spoorwee wat in werklikheid sy kant gebring het deur middel van die bou van die hawe en die geriewe wat daarmee gepaard gaan. Die ander Staatsdepartemente moet ook nou hulle kant bring sodat die gebied kan ontwikkel. Dit is nie goed genoeg dat ons net konsessies aan nyweraars gee om hulle daarheen te lok en ons oor gebrekkige geriewe beskik wat al die ander Staatsdepartemente betref nie. Die poskantoor is in ’n voorafvervaardigde geboutjie gesetel en net so ook die polisiestasie. Die Departement van Gesondheid se kantoor is ook in ’n tydelike gebou. Hierdie is belangrike aspekte om die ekonomie te stimuleer. Ek wil vra dat die agb. Minister sy invloed gebruik sodat hierdie dienste ook behoorlik daar beskikbaar gestel word.

Die agb. lid vir Umbilo is nou ongelukkig nie hier nie, maar wat die Provinsiale Raad van Natal betref, wil ek sê dat hulle ook nou moet begin vinger trek om die nodige geriewe en dienste te skep. Op die oomblik het ons twee addisionele primêre skole dringend nodig anders sal kinders daar onder ’n boom moet skoolgaan.

Mnr. die Voorsitter, ons het vandag heel-wat positiewe toesprake van hierdie kant van die Raad gehoor en daar is ’n paar waarop ek beslis sal reageer. Ek is egter van mening dat die amptelike Opposisie in ’n politieke en ekonomiese dilemma verkeer. Hierdie dilemma het vandag duidelik geblyk uit sekere toesprake wat deur agb. lede aan Opposisiekant gelewer is. Ek wil graag na twee van hierdie toesprake verwys.

Die eerste toespraak waarna ek wil verwys, is die toespraak van die agb. lid vir Bryanston. Sommer met die wegspring, het die agb. lid vir Bryanston so verstrengel geraak in sy party se rassistiese politieke ideologieë … [Tussenwerpsels.] Agb. lede moet nou luister, want ek het nie een van hulle gepla toe hulle gepraat het nie. Hy het so in hierdie ideologieë verstrengel geraak dat hy in hierdie dualistiese ekonomie van Suid-Afrika nie die werklike probleme kon identifiseer nie. Omdat hy nie in staat is om die werklike probleme te identifiseer nie, het die probleme wat daar werklik bestaan, so enorm vir hom geword in sy politieke kon-sep dat hy kapituleer en vir ons geen oplos-sings kan bied nie. Dit geld ook die agb. lid vir Constantia.

Laat ons egter vir ’n oomblik na die teenbeeld van hulle dilemma kyk, naamlik die agb. lid vir Yeoville. Dit spyt my dat die agb. lid vir Yeoville nie nou hier is nie. Ons aan hierdie kant van die Raad het geen fout te vind met die ontleding wat die agb. lid vir Yeoville gemaak het nie. Hy beskik oor die vermoë om ekonomiese probleme in die regte perspektief te stel en rasioneel te analiseer. Hy dra hulle dan ook aan ons op ’n baie rasionele manier voor. Hy is egter gekniehalter, en wel deur die rassistiesingeklede politieke ideologieë van sy partygenote. Hy besef dat hy binne die politieke ideologieë van sy party nie ’n oplossing kan vind vir die probleme wat hy aan ons uitgewys het nie. Wat het hy dus gedoen? Hy het ’n beroep op die agb. Minister gedoen om daardie probleme op te los. Dit is probleme wat hierdie kant van die Raad, die agb. Minister en die Departement al jare gelede geïdentifiseer het. Die agb. lid vir Yeoville vra egter dat hierdie Regering en hierdie Minister die oplossings vir die probleme moet vind.

Dit is die dilemma waarin die Opposisie verkeer. Die een agb. lid kan nie die probleme identifiseer nie omdat hy te verstrengel is in sy party se ideologieë, terwyl die ander agb. lid die vermoë het om die probleme op ’n rasionele wyse in perspektief te stel binne die dualistiese ekonomiese stelsel, maar hy word gekniehalter deur die politieke ideologieë van sy party. Ek sien die agb. lid vir Yeoville is nou weer hier en ek wil net herhaal wat ek gesê het. Die agb. lid het ’n beroep op die agb. Minister gedoen om die probleme wat die agb. lid baie goed geïdentifiseer het, op te los. Ek laat agb. lede aan die oorkant daar.

Ek wil nou graag reageer op wat die agb. lid vir Innesdal gesê het. Hy het verwys na die probleme waarmee plaaslike owerhede te make het. Hy het eintlik verwys na die ondersoek wat tans deur die Croeser-groep gedoen word oor die Browne-komitee se ondersoek. Onder die begrotingspos Finansies het ek die saak breedvoerig behandel, maar ek dink die agb. lid vir Innesdal het vanaand iets aangesny waaroor daar duidelikheid verkry moet word. Hy het veral verwys na die funksionele verdeling tussen die private sektor en plaaslike owerhede of Staatsowerhede. In hierdie verband wil ek die agb. lid gerusstel. Ek dink die punt wat hy gestel het, is ’n baie belangrike punt en een wat ons geïdentifiseer het. Agb. lede sal onthou dat die Browne-komitee geen aandag aan daardie funksionele verdelingsaspek gegee het nie. Nadat die Browne-komitee se ondersoek egter voltooi was, is daar sekere opdragte aan die Croeser-groep gegee. Een van die opdragte aan hulle was dat daar ook in die lig van die Browne-komitee se ondersoek, pertinent gekyk moet word na die funksionele verdeling van take tussen die verskillende staatsorganisasies, byvoorbeeld die sentrale owerheid self, die provinsies en plaaslike owerhede, asook die funksionele verdeling tussen plaaslike owerhede en die privaatsektor om te kan bepaal hoe daardie besondere take op die mees ekonomiese en doeltreffendste manier uitgevoer kan word. Ek wil die agb. lid vir Innesdal dus bedank vir sy toespraak, want dit is juis deel van die opdrag van die Croeser-werkgroep om in die lig van die agb. Eerste Minister se beleid van rasionalisering te kyk na die funksionele verdeling van take tussen die privaatsektor, plaaslike owerhede en die provinsies. Dit is my reaksie op die agb. lid vir Innesdal se pleidooi dat daar na hierdie funksionele verdeling gekyk moet word.

Ek wil nou by die agb. lid vir Algoa kom. Soos in vorige debatte waar dit oor plaaslike bestuursaangeleenthede gegaan het, het die agb. lid vir Algoa weer eens vanaand ’n baie belangrike aangeleentheid aangeroer, te wete die bouregulasies. Ek wil graag ’n paar opmerkings oor bouregulasies maak. Agb. lede sal onthou dat die Wet op Nasionale Bouregulasies en Boustandaarde in 1977 goedgekeur is. Hierdie Wet maak daarvoor voorsiening dat die agb. Minister deur middel van die SABS, soos die agb. lid tereg daarop gewys het, nou nasionale bouregulasies kan opstel en dat hierdie nasionale bouregulasies dan uiteindelik aan die hand van hierdie Wet gewettig sal word en in werking sal tree. Op die oomblik heers daar ’n geweldige emosionele polemiek oor besware teen die nasionale bouregulasies. Gelukkig vind hierdie polemiek nog nie in die Pers plaas nie. Ek ontvang egter stapels briewe van verskillende plaaslike besture oor hierdie bouregulasies. Die konsepbouregulasies is in Februarie vanjaar in die Staatskoerant gepubliseer en ek meen die termyn vir kommentaar op hierdie bouregulasies is tot 16 Oktober verleng. Ek dink dit is belangrik dat ons hierdie aspek ’n bietjie in perspektief moet stel. Ek wil graag vanaand sekere riglyne neerlê wat na my mening belangrik is wanneer ons hierdie bouregulasies evalueer. Hierdie riglyne wil ek as breë riglyne stel en hulle kom baie ooreen met die probleme wat die agb. lid vir Algoa geïdentifiseer het.

Ek wil graag die volgende beginsels neerlê. Eerstens, wanneer hierdie bouregulasies gefinaliseer is, moet hulle buigsaam wees. Tesame met hierdie buigsaamheid, moet daar egter ’n mate van uniformiteit wees. Ek dink dit is belangrik dat die bouregulasies sekere eenvormige en standaardrig-lyne sal neerlê waarbinne die buigsaamheid toegepas kan word. Tweedens, is daar tog bepaalde aspekte in die plaaslike bestuursre-gulasies wat vir alle gebiede eenvormig moet wees. Ek dink dit is belangrik dat die boure-gulasies daardie faktore wat eenvormig moet wees, sal identifiseer en dit in sy finale vorm sal identifiseer. Dit is baie belangrik dat hierdie eenvormige riglyne wat deur die bouregulasies neergelê sal word, voorsiening moet maak vir streeksverskeidenheid. Dit is ook die punt wat die agb. lid vir Algoa gestel het. Daarby moet dit ook daarvoor voorsiening maak dat ’n verskeidenheid boutegnieke ook met betrekking tot hierdie bouregulasies moontlik is. Daar moenie ’n vaste boutegniekstelsel by hierdie regulasies ingebou wees nie.

Derdens, moet die bouregulasies ook voorsiening maak vir die gebruik van ’n groot verskeidenheid boumateriaal. Daarmee bedoel ek nie dat enige materiaal gebruik sal kan word nie. [Tyd verstreke.]

Mnr. die Voorsitter, ek staan net op om die agb. Adjunk-Minister die geleentheid te gee om sy toespraak te voltooi.

Mnr. die Voorsitter, ek bedank die agb. Sweep van harte vir die vergunning.

Die derde punt wat ek wil stel, is dus dat daar vir ’n verskeidenheid van boumateriaal voorsiening gemaak moet word. Hierdie verskeidenheid van boumateriaal moet egter nie ongekontroleerd gebruik word nie. ’n Beheerstelsel moet bestaan om te verseker dat goedgekeurde boumateriaal gebruik sal word.

Die vierde punt wat ek wil stel, is dat hierdie bouregulasies nie tegniese regulasies moet wees nie. Ons moet daarvan probeer wegbly. Ons moet eerder kyk of dit nie moontlik is om met hierdie eenvormige riglyne oor bouregulasies die vermoë te skep dat die deskundiges, die kundige mense in die boubedryf, soos siviele ingenieurs, elektrotegniese ingenieurs, meganiese ingenieurs, bourekenaars en argitekte, sal bepaal wat die tegniese aspekte sal wees.

Die laaste punt wat ek wil stel en wat vir my baie belangrik is, is dat ons op die oom-blik die probleem ondervind dat boukoste besig is om geweldig te eskaleer. Ek dink die bouregulasies moet so buigsaam wees ten opsigte van al die aspekte wat ek gemeld het, dat dit nie ’n nog groter bydrae lewer met betrekking tot boukoste nie. Ek dink dit is belangrik dat daar ook gelet word op die finansiële implikasies van die nasionale bouregulasies. Die agb. lid vir Algoa het ook na hierdie aspek verwys.

Ek wil afsluit deur net te sê dat wanneer ons by 16 Oktober kom, ons al die kommen-taar oor hierdie nasionale bouregulasies sal evalueer. Ek wil vanaand die versekering gee dat die evaluering van hierdie kommen-taar met die grootste mate van omsigtigheid gedoen sal word. Ons sal die evaluering in samewerking met deskundiges op die verskillende terreine met die grootste mate van omsigtigheid doen. As al die kommentaar in samewerking met die deskundiges en belang-hebbendes verwerk is, sal ons waarskynlik die bouregulasies vir verdere kommentaar beskikbaar stel voordat dit in werking tree om seker te maak dat hulle nie net op papier staan nie, maar dat hulle implementeerbaar, prakties en finansieel uitvoerbaar is.

In die paar minute tot my beskikking wat oorbly, wil ek ’n aangeleentheid aanroer waaroor ons in die afgelope tyd vertoë ontvang het, naamlik die kwessie van weema-vorsingsprojekte. Daar is ’n verskeidenheid weemavorsingsprojekte, en veral die een by Nelspruit ondervind groot finansiële probleme as gevolg van tegniese oorwegings. Die Regering is gevra om hierdie projek oor te neem en te finansier. As gevolg van hierdie vertoë het ek ondersoek laat instel en na aanleiding van die ondersoek is gevind dat navorsing oor weermodifikasie in Suid-Afrika van kardinale belang is. Hierdie ondersoek het egter ook die volgende feite na vore gebring en ek wil vlugtig na hulle verwys.

Daar is op die oomblik drie weernavorsingsprojekte in Suid-Afrika. Die een is by Bethlehem en ek wil net vlugtig die in-stansies opnoem wat betrokke is by die weemavorsingsprojek daar. Die agb. lid vir Ladybrand, in wie se kiesafdeling hierdie projek plaasvind, hou gewoonlik elke jaar ’n baie interessante toespraak oor die resultate van hierdie projek. Die instansies wat hierby betrokke is, is die Weerburo, die Departement van Waterwese, Bosbou en Omgewingsbewaring, die Departement van Vervoer, die Watemavorsingskommissie en twee afdelings van die WNNR.

Die WNNR onderneem ook ’n ander projek oor weemavorsing, haelbestryding en stormontwikkeling. Die derde projek is die een by Nelspruit wat op die oomblik finansiële en tegniese probleme ondervind. By laasgenoemde is die Laeveldse Koöperasie, die Cansas International Corporation, die Watemavorsingskommissie, ’n groep wetenskaplikes van Virginia wat huileself die Simpson Weather Associates noem, betrokke.

Die ondersoek het aan die lig gebring dat daar op die oomblik ’n wesenlike gebrek aan kommunikasie bestaan en die aangeleentheid is met die Eerste Minister se Afdeling: Wetenskaplike Beplanning uitgeklaar. Omdat addisionele geld van die Staat gevra word vir weemavorsingsprojekte, sal die hele aangeleentheid van weemavorsing na die Wetenskaplike Beplanningsafdeling van die Eerste Minister se Kantoor verwys word, wat die koordinering met betrekking tot die hele projek sal doen. Hulle sal dan aanbeve-lings aan my Departement doen.

Ek wil die Komitee bedank vir die geleentheid om hier te kon praat en ek hoop dat ek môre die geleentheid sal kry om volledig te antwoord op die agb. lid vir Constantia se opmerkings oor toerisme in Wes-Kaapland.