Mnr. die Voorsitter, aan die einde van hierdie debat, wat meestal gegaan het oor nasionale opvoeding as sodanig, wil ek my wend tot ’n afdeling van hierdie Departement wat ek as ’n baie belangrike deel van die Departement beskou. Ek verwys na die Tak Sportbevordering van die Departement van Nasionale Opvoeding. Die hoofdoel van die Tak Sportbevordering van die Departement van Nasionale Opvoeding is om liggaamlike opvoeding, d.w.s. sport en ontspanning, as aktiwiteite onder alle bevolkingsgroepe in Suid-Afrika aan te moedig. In die tyd waarin ons lewe, is harde fisieke werk vervang deur meganisering, en liggaamlike aktiwiteite op die arbeidsakker word beperk tot die hantering van ’n pen, die programmering van ’n rekenaar of die druk van ’n knoppie. In tye soos hierdie word die taak van die Tak Sportbevordering daagliks groter en belangriker. Omdat ons erkenning verleen aan die waarheid dat slegs ’n gesonde liggaam ’n gesonde gees kan huisves, is dit noodsaaklik dat ons in hierdie debat erkenning verleen aan die pragtige werk wat deur die Tak Sportbevordering gedoen word deur dit spesifiek uit te Hg. Ek dink die Tak Sportbevordering slaag pragtig daarin om die ongeveer 1 243 sportHggame en sportorganisasies aan te spoor tot wyer belangstelling in, en meer intensiewe deelname aan, sport en ontspanning in Suid-Afrika, om daardeur ’n gesonde en lewenskragtige volk te help verseker.

Ons moet vandag ons waardering betuig vir fondse wat deur die Tak Sportbevordering aan alle sportliggame beskikbaar gestel word om sekere projekte uit te voer. Eerstens word fondse beskikbaar gestel vir die organisering van verskeie oorsese sporttoere wat dit vir ons sportsterre moontlik gemaak het om intemasionaal teen die beste sportlui ter wêreld te staan te kom. Hierdie deelname is deur die bystand van die Tak Sportbevordering moontiik gemaak. Tweedens word dit gebruik om deelnemers van wêreld-formaat na Suid-Afrika te bring om hier teen die sportmanne en -vroue van Suid-Afrika te kan deelneem. Dit word ook moontlik gemaak deur hierdie afdeling van die Departement van Nasionale Opvoeding. Die feit dat fondse deur hierdie departement beskikbaar gestel word om mededinging op internasionale vlak, oorsee en in Suid-Afrika, moontlik te maak, is na my mening ’n lofwaardige poging deur die departement.

Ek hoop die agb. lid vir Sandton gaan aan hierdie debat deelneem, want dit lyk vir my hy is die enigste lid …

Hy is die boikotkaptein.

Hy is die enigste lid wat nie graag wil hê Suid-Afrika moet daarin slaag om op internasionale vlak deel te neem nie. Hy sal nie met my saamstem nie, want hy is die persoon wat nie graag wil hê dat Suid-Afrika se sportmanne oorsee moet deelneem nie. [Tussenwerpsels.] Ek het hier uitknipsels oor toesprake en uitsprake van die agb. lid vir Sandton wat aanvanklik gesê het dat hy nie graag wil hê dat die Spring-bokke oorsee moet gaan toer nie, dat hulle nie in Nieu-Seeland moet gaan deelneem nie, want hy was dan bang dat die Spring-bokke daar deur die mense oorsee verkleineer sou word. As ek na hierdie situasie kyk, lyk dit vir my asof die agb. lid vir Sandton hom in die geselskap bevind van ’n klein persentasie Nieu-Seelandse betogers wat ook graag die toer wil verongeluk.

Where do you get that argument from?

Wil die agb. lid vir Sandton vandag nog steeds hê die Spring-bokke moet terugkom sodat die ideale van die betogers in Nieu-Seeland, daardie klein persentasie betogers wat die ideale van die kommunisme nastrewe, verwesenHk word? Sy standpunt, veral in die briewe wat hy in Amerika en ander lande versprei …

Watter lande?

Ek verwys na die New York-brief.

Watter ander lande?

Ek verwys na die New York brief.

Jy het gesê briewe. Is dit nou ’n brief of briewe?

Ek sê „brief’. Ek verwys na die New York-brief.

Bepaal jou by die feite.

Dit is ’n brief wat nie net ’n onpatriotiese daad was nie, maar ook optrede aan sy kant wat meehelp dat ons mense in die buiteland verguis en vertrap word.

Every word of that letter is true.

Dit is die soort ding wat veroorsaak dat daar deur betogers teen ons Springbokke opgetree word soos daar nou in Nieu-Seeland teen hulle opgetree word. Ek is dankbaar dat die Springbokke kon gaan toer het. Ons is dankbaar dat hulle in Nieu-Seeland kon gaan rugby speel, nie-teenstaande die mense wat dieselfde ideale koester as dié van daardie agb. lid. Ons is ook dankbaar dat die Springbokke hulle in Nieu-Seeland skitterend van hul taak kon kwyt. Ek het net gevoel dat ek hierdie saak moes noem.

Are you finished with me now?

’n Ander belangrike taak van die Tak Sportbevordering is dat hy met betrokke departemente, ander plaaslike owerhede, plaaslike besture en onderne-mings moet skakel en saamwerk om fasiliteite vir deelname aan sport en ontspanning aan alle volke in Suid-Afrika beskikbaar te stel en dit te verbeter. Ons het gister die voorbeeld gehad wat die agb. lid vir Rosetten-ville hier aan ons genoem het toe hy daarop gewys het hoe daar met die hulp van hierdie Departement grond aangekoop is om ’n groot sportkompleks in die buitewyke van Johannesburg op te rig.

In die jaarverslag sien ons dat daar ook hulp verleen word vir sportnavorsing aan verskeie Suid-Afrikaanse universiteite, en ’n mens is dankbaar om te sien watter geweldige vordering oor die afgelope paar jaar op hierdie terrein gemaak is.

’n Ander belangrike taak wat deur die Tak Sportbevordering van die Departement van Nasionale Opvoeding verrig word, is hulpverlening in die vorm van die afrigting van deelnemers, asook die opleiding van sport-beamptes, sportadministrateurs, afrigters en skeidsregters. Gemotiveerde, entoesiastiese en goed opgeleide sportadministrateurs, afrigters en skeidsregters is ’n absolute nood-saaklikheid in ons strewe om Suid-Afrika nie ’n nasie van sportmal toeskouers te maak nie, maar wel ’n nasie van aktiewe deelnemers.

Vandag wil ek graag in hierdie debat hulde bring aan die klein vakkundige personeel van hierdie departement. Ek verwys na die gekwalifiseerde liggaamlike opvoeders wat die streekkantore vir die departement beman en wat help om hierdie groot ideaal te verwesenlik. ’n Ander groot taak wat hulle met onderskeiding verrig, was die organisering, van die Suid-Afrikaanse Spele wat vanjaar deel uitgemaak het van die Republiek feesverrigtinge, iets wat na my mening ’n baie groot sukses was, en waarin 95 sportsoorte saamgesnoer is en waaraan ongeveer 5 000 mense deelgeneem het. Ek dink daardie organiseerders kan daarmee gelukgewens word.

Ons lees dat die onafhanklikheidsfeeste van buurstate soos die Transkei, Bophuthatswana en Venda ook gepaard gegaan het met groot sportfeeste en dat hierdie tak van die Departement van Nasionale Opvoeding ’n baie aktiewe rol gespeel het om die sportfeeste moontlik te maak.

Ek wil afsluit met ’n versoek aan die agb. Minister. Met inagneming van die idee van ’n konstellasie van Suider-Afrikaanse State, en aangesien die volgende nasionale spele moontlik deur hierdie tak van sy departement geïnisieer en georganiseer gaan word, kan ons nie miskien daaraan dink om volgende keer ’n Suider-Afrikaanse Spele te hou nie? [Tyd verstreke.]

Mr. Chairman, I should like to claim the privilege of the second half-hour.

I should like to commence by commenting on the 1980 report of the department which has been placed before us. I should also like to speak about some of the activities mentioned in the report. This is, of course, the first time that activities relating to sport are contained in a report of the Department of National Education, but then 1980 was the first year that sport fell directly under the hon. Minister of National Education himself. Notwithstanding the new status of the department, I should like to compliment the Sport Advancement Branch—for that is what it is now called—on its excellent work in the furtherance of sport and the promotion of the physical fitness of all South Africans, and I should particularly like to thank the senior officials of the department. Part IV of the report, starting on page 100, deals with the Sport Advancement Branch. It is well and succinctly drafted. It avoids matters of controversy and covers the diverse activities of the department very well. The report provides ample evidence of the wide scope of activities of the department, ranging from sports awards, the Trimsa Campaign, coaching and training courses, lectures and research, right down to financial assistance and co-ordinating expertise which this department provides for the various types of sport involved. I should like to tell the officials and the hon. Minister that the Sport Advancement Branch does a happy job and that it does it well. I therefore think that they deserve our congratulations.

I should also like to thank the hon. the Minister for his invitation—I have had this honour in the past—to attend the State President’s Sports Award Ceremony, the last of which was held only a few days ago. It has been a pleasure to attend on these occasions. I also want to say that these annual awards are greatly appreciated and that they mean a great deal to the sportsmen and sports administrators who earn them. They are, after all, people who have worked hard for many years and have finally achieved some sort of official recognition.

I should like to give one word of advice to the hon. the Minister, however, and that is that I think that a lot more could be done to upgrade the sports award ceremonies or functions and to increase the prestige of the awards, if only a little more attention would be paid to the media when the awards are presented, for example getting the media to understand the importance of the awards themselves. It seems to me that very often the media are not even aware of the fact that the awards are presented at regular intervals.

I should also like to comment on two further matters raised in the report. The first of these matters is the Trimsa Campaign. I think that this campaign is an excellent idea, having been of great benefit to many South Africans, of all walks of life, over the past two years. Every new Trim Park that is built and is opened adds a new dimension to people’s lives. We must understand that Trim Parks are largely created by municipalities, often with the assistance of the department, and are therefore locality-orientated, i.e. they are orientated towards the municipal areas in which they are situated. Because of this a large number of Trim Parks—if not all of them—are in fact racially exclusive in those municipal areas. They are, in other words, segregated. This means, in effect, that nearly all Trim Parks are for Whites, with very few being available for the other races. I think it works out that way, which is a great pity when one considers the huge urban populations amongst those who are not White, and when one also considers that people who are not White need physical exercise and good health just as much as any one else does. I have two questions I should like to put to the hon. the Minister about Trim Parks. Firstly, does the department still subsidize the building of segregated Trim Parks? If it does, would he consider confining departmental assistance to those which are open to all? Secondly, the hon. the Minister announced some weeks ago—it might have been a bit longer—that he intended to be party to amending the Group Areas Act so that certain aspects of sport could be excluded from the ambit of that legislation. With that in mind, I should like to ask the hon. the Minister whether the amendments, which have not yet appeared on the Order Paper, will free municipal-and locality-orientated Trim Parks from the race restrictions by which they are still bound. In other words, will the amendments, which the hon. the Minister is going to introduce, free the Municipalities from the restrictions they labour under at present?

Would you boycott them if they were not open?

I suppose that hon. member would boycott them if they were open.

In answer to the hon. member for Kuruman’s interjection, let me say that I think it is rather the other way round. I think the probleem is that if they were open it would be those hon. members opposite who would boycott them.

Ek boikot nie. Ek is nie ’n boikotter nie.

Let us just have the answer first.

Let us have the hon. the Minister answer, then I can be allowed to make the second point relating to the report. Very early on in the report—in fact in paragraph 4.1—it is stated that—

Seldom has a truer word been said. There are poor sports and there are poor communities, but we know that this backlog of facilities and equipment largely relates to the Black areas and the Coloured areas, both urban and rural. In our most sincere voices—as the hon. member for Kuruman said so a little earlier—we tell the world that we believe in merit selection, but I want to ask the hon. Minister what merit selection means to a young man who has never been able to play on a proper cricket field, who has never had a proper cricket bat or tennis racket, who has never had the benefit of coaching and who has generally been unable to have access to the facilities in order to achieve excellence? Of what benefit is the term “merit selection” to anybody who has never had such benefits or the means to achieve expertise or excellence? [Interjections.] Let me therefore make an appeal to the hon. the Minister, because there is, in fact, a tremendous lack of facilities. I believe that what is needed is a crash programme to assist underprivileged communities, and I think it should be spearheaded by the hon. the Minister’s department. I think such a programme should assist those communities to acquire such facilities, equipment and expertise. If one looks at the report of the National and Olympic Games Committee, and the annual reports for various other types of sport, one finds that South Africa spends far less per capita on sport than do most other Western countries. South Africa is, in fact, way down the list. I should like to ask the hon. the Minister two questions in this connection. Will the hon. the Minister give this Committee the assurance that he will make a plea, in the Cabinet, for a better financial deal for sport as a whole? Secondly, does the hon. the Minister acknowledge the probleem of a lack of facilities in Black and Coloured areas, and is he prepared to have a look at a programme to make good those shortages?

There are many precedents of programmes in other countries which have been successful in the past, which can be studied and whose example can be followed. I have seen several of these programmes in countries abroad, and if the hon. the Minister needs help, I am quite certain that every major sports administration in the country would be prepared to help him, and if he is prepared to look at a crash programme to uplift unprivileged communities to make merit selection something that is meaningful, he will also have my help and that of my Party in doing so.

I would like to quote the comment of an Australian writer following the Springbok tour of New Zealand, as reported in a South African newspaper a week or two ago—

I quote that …

Kry jy nie skaam nie.

I beg your pardon?

Kry jy nie skaam oor jou standpunt nie?

I am making a speech, and if that hon. member cannot be civil, I suggest he get out of this Committee. [Interjections.] It is high praise from someone who is basically hostile to our country, and I want to tell members that the Springboks deserve that praise. We have never doubted their bravery, their fortitude, their guts. They have proved it over and over again in the last few weeks in which they have been away from our country, and particularly last Saturday, a day on which—I think against all odds—they triumphed, a day we are all going to remember and be proud of.

What, however, have been the odds they have been fighting against? What has been the cost to those people and to this country? Generally, what have the odds been that our rugby players over there have had to contend with? They have had to contend with the disruption of matches and of traffic, and they have had to contend with virtually whole towns literally being brought to a standstill. They have had to worry about demonstrations and about riots which have focused further hate, animosity and hostility upon South Africa. People and their houses have been shot at, and a pilot of an aeroplane threatened to crash into a full stadium. The Springboks have been vilified in their buses and they have been disturbed in their sleep. They have been confined to their hotels and closely guarded reception areas. They have also been snubbed by mayors and functionaries. They are forced to move through New Zealand like an armed convoy in enemy territory, always in danger and requiring a veritable army of police to protect them, at a cost of millions and in the full view of world hostility.

The question I consequently want to ask is this: What is this Government doing to help the Springboks, in fact to help all our sportsmen in their quest to regain entry into international sport? Let me quote what Chick Henderson said in The Sunday Times a few weeks ago—

He obviously meant with dogs, etc., as was remarked. I quote further—

Mr. Henderson went on to say—

The article goes further—

Is Chick Henderson a Prog?

No, let me assure that hon. member that Chick Henderson is not a Prog. I have tried to make him one, but without success. Mr. Henderson goes on to say—

I quote further—

Let me mention a few other incidents that have not helped our Springboks. There is the question of the 15 schools that boycotted the Craven week. The hon. the Minister of State Administration and of Statistics took his hat off to those schools whilst the Government remained silent. That was big news abroad. Then there is also the publicity given to the refusal of passports to sportsmen who oppose the Government. That gives rise to constant publicity abroad and does our sportsmen no good. A most recently publicized event happened only this month, and I quote from The Argus of 4 August 1981—

The article goes on to state that he was told that he was going to be charged because he was in the wrong township without a permit. We all know that two years ago the hon. Punt Janson and the present hon. Minister of Co-operation and Development announced that one did not need permits to attend sports matches. Yet the answer I received to a question yesterday—and I have the answer lying here in front of me—confirms that Mr. Van Eyck, who was going to attend a sports match and who is himself a selector, is about to be charged. That was world news in New Zealand. The politicians who are such ardent patriots, such super patriots, should take a long look at themselves in the mirror and ask themselves if they are playing their part in the interests of our country.

In October last year the Human Sciences Research Council brought out a report on the normalization of sport. I should like to quote only a few points from that report. To start with let me quote paragraph 1.4 of the memorandum on the report of the Human Sciences Research Council—

Can the hon. the Minister tell me how one squares sports autonomy with the Van Eyck criminal prosecution? Let me tell the hon. the Minister that one cannot, and neither can the world. When people like the hon. member for Kuruman call people like myself to account, they must think of the hypocrisy of Government policy. Let them consider that before they call people to account who merely stand up and speak the truth.

Moenie vir jou so heilig hou nie.

Let me quote a further piece from the memorandum of the report of the Human Sciences Research Council, and here specifically from paragraph 1.11—

Jy sit in ’n glashuis en moenie met klippe gooi nie.

Ag, Daantjie, bly asseblief stil—

Paragraph 1.12 of the memorandum of the report of the Human Sciences Research Council states further—

How does one square those statements by the Human Sciences Research Council with the denial of major soccer fields to non racial soccer? How, too, does one square those statements with the use of a passport as a political weapon against those sportsmen who refuse to co-operate with the Government?

Let me quote paragraph 1.13 from the memorandum of the report of the Human Sciences Research Council—

How does that square with Proclamation 228 of 1973 which was issued to stop the Aurora Cricket Club in Natal from admitting nonWhites into its teams? This law is still on the Statute Book and is still hanging like an axe over the heads of local sportsmen. The Human Sciences Research Council says that the provisions of Proclamation 228 affect participation in sport prima facie directly and are of a discriminatory nature and purpose. I have called for the repeal of Proclamation 228 virtually every year since 1974 and I would like to ask the hon. the Minister a question: Will the Government abolish that odious proclamation this year? It is a straight question and I ask the hon. the Minister to reply to that when he replies to the debate.

I want to quote from paragraph 1.14 of the report of the Human Sciences Research Council, as follows—

I want to ask the hon. the Minister how that squares with the special permissions, the blanket permits, the so-called international licences which are still required in virtually every sporting situation.

The council then comments—and I ask this as a question—on various specific laws. It deals with the Group Areas Act, the Liquor Act, the Bantu (Urban Areas) Act, and I want to read what it says about the Reservation of Separate Amenities Act. It says the following in paragraph 4 on page 4—

I ask now for a statement of intent from the hon. the Minister on the Reservation of Separate Amenities Act.

You have already had this in March or May.

Yes, but I want to know exactly what the hon. the Minister is going to do. Is he going to abolish the whole Act?

We are going to investigate it, as has been suggested. We have said so and the hon. member knows that.

The crux of the matter is how many years does the hon. the Minister need to investigate this matter. This is a very simple Act and it only needs a few people sitting down together and discussing it for a few hours.

The Human Sciences Research Council suggested that this Act should be investigated. Obviously, they did not consider the matter that simple.

Mr. Chairman, the hon. the Minister is getting a little hot under the collar and I want to issue him with a word of warning. These changes to the laws which he has promised so belatedly will not be sufficient to ensure South Africa’s reentry into world sport.

The world wants us to change our political system completely.

The hon. the Minister must be patient. He should wait until I have finished and then he can speak again. These changes to the laws will not be sufficient to ensure South Africa’s re-entry into world sport. They have come too late. The laws on the Statute Book have made many enemies of South Africa who will continue to use sport as a weapon against this country. They have been given the ammunition by this Government, for even with the changes …

Mnr. die Voorsitter, kan ek die agb. lid ’n vraag stel?

Nee, miskien ’n bietjie later, want my tyd is baie beperk. When Mr. Tobias comes back, having represented South Africa on the rugby field, he will still have no vote, he will still have no say in the country’s affairs. When specially exempted Black participants have played their sports during the daytime, they will still, when they leave the sports-fields, have to carry a pass. Perhaps they will not be able to eat in the same restaurant as their team mates. [Interjections.] I am not going to listen to hon. members shouting and screaming. It boils down to this: If we South Africans seek friendship, re-entry to the Olympic Games, re-entry into other world and international bodies, if we wish to take our place next to our allies, if we wish to spike the guns of communists, terrorists and agitator-s—and we do wish to do all these things—then it is the very structure of our society which must be looked at and reformed, and not just sport. This is what I am trying to say. This is what the hon. member for Rissik said to me a few moments ago and I agree with him. It is the very structure of our society which must be looked at and reformed and not just sport.

Mr. Chairman, I see I have a few more minutes.

Are you going to answer my question now?

I will take your question at the end of my speech. Allow me now to end on a personal note. I have been a sportsman and I love sport. I love South African sportsmen. I am against boycotts.

Hoekom is jy dan teen die toer?

I am against sanctions as a weapon against South Africa. I am against the breakdown of law and order. [Interjections.] Unlike some of these hon. super-patriot members I have a record of fighting for South African sportsmen which I could produce very easily. I have argued for South Africa before the International Cricket Conference when this very Parliament would not allow the members of that Conference to eat in our diningroom, because certain of their members were not Whites. I argued for the re-entry of South Africa into sport amongst those gentlemen. I appeared before Mr. Dicky Jeeps and his British Council of Sport and I argued for the re-entry of South Africa into world sport there. I clashed publicly, in London and in South Africa, with the then British Minister of Sport, Mr. Dennis Howell, because of his attacks on South Africa and its sportsmen. I have clashed publicly in this country with Mr. Hassan Howa at the time when he was chairman of a certain committee because of his attacks on South African sportsmen. I want to say that I stand back for nobody in my efforts on behalf of South African sportsmen.

Hear, hear!

I do not give a damn what these hon. gentlemen have to say about my utterances. Whether my views are popular or whether they are not popular, they are honest views. [Interjections.] In countries abroad, in Britain, America, Italy, France and wherever I have been, I have argued for South African sport.

Tell us about the tour to New Zealand.

Some months ago I believed that the broader interests of South Africa and the chances of future tours would be jeopardized by the rugby tour to New Zealand, and I still do. I said so at the time. My views may have been controversial, they may have been arguable and they may even have been wrong, but they were not disloyal. Yet the hon. the Minister said I was a traitor. That was a personal statement that cut deep. Within hours of his statement I received death threats and anonymous telephone calls and I was pilloried in the Nationalist Press. Yet this hon. Minister condoned Dr. Treurnicht on the Craven Week. He is silent about the 15 schools and has done nothing about the charges against Mr. Van Eyk. I ask you, Sir, who is harming sport? Who is it who is harming our country?

Jy!

Who is it who is passing the ammunition to our enemies?

Jy!

There are two ways in which this hon. Minister can respond to my comment. He may not agree with me, but he can accept the bona fides of his political opponents and my bona fides. He can withdraw the remarks he made in March this year. In that case, we may disagree on issues, but in our different ways we can work towards the same interests of South Africa. On the other hand, the hon. the Minister can stand by his views and by the views expressed in Die Vaderland at that time and at Stellenbosch University about my personal standpoint, in which case our differences will escalate—I promise him they will, because I will see to it—and he and I and other South Africans will move further and further away from each other to the lasting detriment of our own cause and to the lasting detriment of South African sportsmen. I put it to him. It is for him to decide. [Time expired.]

Mnr. die Voorsitter, ek dink ons het, afgesien van die onplesierige wanklank wat ons hier teen die einde van die debat gehoor het, ’n uiters konstruktiewe en waardevolle bespreking rondom my departement se Begrotingspos gehad en ek wil my waardering hiervoor betuig.

Dit is betreurenswaardig dat ons oor ’n aangeleentheid soos Suid-Afrika se internasionale sportverhoudinge van die kant van die agb. lid vir Sandton ’n demonstrasie van die politieke uitbuiting van sport gehad het wat niks en niemand kan bevoordeel en net ons eie sportmense se pogings om op internasionale vlak Suid-Afrika se sportverhoudings te bevorder, kan benadeel. Ek wil graag by hierdie geleentheid hulde bring aan ons sportadministrateurs wat met baie groot persoonlike opoffering in die jongste tyd by die vergadering van die International Cricket Conference, en op die oomblik by die vergadering van die Intemasionale Amateur Atletiekfederasie en met betrekking tot internasionale tennis, hulle uiterste bes doen om die geleentheid wat gebied word deur die feit dat die Suid-Afrikaanse Regering ’n aantal jare gelede besluit het om sport te depolitiseer en die outonomie van sportbeheerliggame en sportklubs te erken met die toepassing van veelvolkige deelname aan sport, te gebruik in die bevordering van Suid-Afrika se sportbelange. Dit is uiters betreurenswaardig dat ons hier in Suid-Afrika ter wille van korttermynpartypolitieke gewin die soort optrede soos dié van die agb. lid vir Sandton kry. Volgens ’n berig in The Star van 27 Julie het die agb. lid vir Sandton weer in verband met die Springboktoer na NieuSeeland gesê—

Wat kan ’n mens nou as meer dislojale optrede teenoor Suid-Afrikaanse sportverteenwoordigers in die buiteland beskou, as hulle daar onder moeilike omstandighede aanwesig is, as om hierdie soort van opstokende en opswepende vrae te stel wat eenvoudig die betogers en teenstanders van Suid-Afrikaanse sport in die buiteland net in hulle kwaad sterk? Dan maak die agb. lid ook nog ’n politieke punt daarvan, soos hy so pas hier gedoen het, deur te sê: “Sportsmen cannot and should not be asked to fight the battles of the Nationalist Government.” Ek dink hy het ook gesê dat hy die Minister uitdaag om saam met die Springbokke die politieke stryd daar te gaan voer. Terwyl ons sportmanne en sportadministrateurs in moeilike omstandighede in die buiteland verkeer, sleep hy die situasie dus by die partypolitieke stryd in Suid-Afrika in. Ingeval iemand nog nie daaraan gedink het nie, sê die agb. lid ook: “After this tour and the damage it has done, will any country ever invite us to tour again?” Hy wil seker maak dat hierdie suggestie aan die buitewêreld oorgedra word.

Do you really think they will?

Die Burger het ook die agb. lid se vraag of ons manne nie met waardigheid huis toe moet kom nie, in ’n berig weergegee. Die agb. lid het gesê dat Suid-Afrika in Nieu-Seeland onderwerp is aan die vernederendste vertoning van teenkanting wat Suid-Afrikaanse sportmanne nog beleef het. Watter voordeel behaal ons deur hierdie soort opmerkings te maak? Ek wil graag aanhaal wat Suid-Afrikaanse koerante gesê het na aanleiding van die agb. lid vir Sand-ton se opmerkings in Maart vanjaar. Die Cape Times van 13 Maart het soos volg berig—

Mr. Chairman, this is exactly the practice and the policy the Government has been applying and implementing in the past few years. The Cape Times adds—

I commend these remarks of The Cape Times to the hon. member for Sandton. I should also like to quote from The Argus as follows—

This is how this newspaper commented on the very unfortunate and uncalled for comment of the hon. member for Sandton, about the tour in March. We must have no illusions about this matter. Sport has become politicized in the international arena. In spite of the fact that in this country, as has been insisted over the years, the Government accepted the depoliticization of sport and recognized and acknowledged the autonomy of sports bodies and sports clubs to decide for themselves what they want to do in respect of multi-racial sport, the rest of the world has turned completely topsy-turvy and we have had repeated reports that in international conferences the national sports bodies representing such countries as Australia and India are in fact under the guidance and instructions of their respective Governments. One of the ironies of the situation is what I would call the insolence of the Australian Government in recent times in trying to prescribe to South Africa what it should do with regard to so-called racism in sport. Australia is the country which was recently attacked in a report by the World Council of Churches for the way it is treating its aborigines. This report stated that the Australians are practising a system of genocide against the aborigines through the neglect of the historical, cultural, social and political aspirations of the aboriginal people.

Do you believe the World Council of Churches?

I do not believe it, but if they say this in respect of Australia …

Then why do you quote something you do not believe?

They would at least be reHable in respect of this kind of situation in Australia. Recently a very rich diamond find has been made in Australia, which is estimated to contain almost double the present stocks of industrial diamonds. The Australian Exploration Company paid the aborigines in that area the royal sum of R212 000 for a diamond-field which is expected to yield diamonds to the value of R285 million per year. This is the country which has seen fit to instruct its representative in the International Cricket Council to resist the re-entry of South Africa into international cricket. It is incidentally also the country in respect of which The Star of 24 August reported as follows—

Can I ask the hon. the Minister a question?

No, I should like to complete what I have to say. I think it should be very clear that international resistance against South Africa with regard to sport is no longer directed at what is going on in sport, but as the hon. member for Sandton has himself admitted, it is directed at the political and social system in this country. In other words, they are using sport as an instrument or lever to bring about change in South Africa. I think it is most deplorable if any politician in South Africa supports this kind of interference in the internal political system of South Africa by encouraging the use of sport as a lever for this purpose. It is a complete prostitution of sport for purposes other than those with which sport should be properly concerned. I would like to express the extreme disapproval and disappointment of this side of the House of the conduct of the hon. member for Sandton in this regard. I would like to accept that the hon. member for Sandton did contribute, as he has claimed in a very forthright and enthusiastic way, in trying to promote South Africa’s position in international sport. I do not doubt what he has said, but I appeal to him to be a fittle more consistent and to continue to be as enthusiastic as he was when he appeared before the Jeeps delegation in promoting the sporting interests of South Africa in the international sphere.

I think our sportsmen can rightly expect our politicians to leave sport to the sportsmen, the sports clubs and the sports administrators and to acknowledge in practice the autonomy of our sportsmen to decide about sporting matters. With regard to the legislation the hon. member for Sandton has referred to, I wish to state that I have made it quite clear that in the case of the three Acts in respect of which the Human Sciences Research Council has recommended that their application in respect of all sporting matters should be scrapped, amending legislation with this intention is in the offing. I had hoped that it would be possible to introduce it in this very short session of Parliament, but this is just not practically possible, as this session is in the main devoted to the discussion of the Budget. If Mr. Van Eyk is going to be charged for trespassing, I will see to it that this matter is looked at immediately. If he acted in accordance with what was agreed upon between my predecessor and the department responsible for the Urban Areas Act, and he was going there with the purpose of assisting with or participating in sports events, he was probably within his full rights. We will investigate the matter and try to put it straight. My only regret is that the hon. member for Sandton has not mentioned this matter to me previously, but instead sought to make a political point of it in this debate. In doing this, I do not think he promoted the interests of sportsmen in South Africa.

I also wish to say that the Government has stated by way of a Press release in May this year that the recommendation of the Human Sciences Research Council that the Government investigates the Separate Amenities Act not only in respect of sport but on a much wider basis, has been accepted and that this investigation is taking place. I trust that the Department of Community Development, which is responsible for this Act, will come forward with proposals early in the next session.

The hon. member for Sandton also referred to the lack of adequate amenities for all population groups. I would like to give him the assurance that my department is doing its best to improve the position, to ensure that there are fair opportunities for participation in sport for all population groups. The Department of Community Development is at present responsible for the Community Development Fund, which provides funds to local authorities for amenities in Coloured and Indian areas. The Administration Boards, with the assistance of the so-called Punt Janson Fund, which is a special trust fund established by my predecessor to promote, with the financial assistance of the private sector, the establishment of sporting facilities in Black areas, are also directly active in this respect.

I should like to refer to three concrete examples where this has been done during the past nine or ten months. This will prove that the matter is taken very seriously. Firstly, there was the upgrading of the Orlando Stadium in Johannesburg, secondly, the upgrading of the George Gough Stadium in Johannesburg, and, thirdly, the upgrading of the Atteridgeville Stadium in Pretoria. I am quite prepared to admit that we still have a long way to go in this respect, but I think that what has been done so far is an indication of the seriousness with which the authorities regard this matter.

Mnr. die Voorsitter, na aanleiding van die sportsituasie, wil ek ook wys op die betreu-renswaardige toestand wat ons in Suid-Afrika het as gevolg van die optrede van die South African Council of Sport. Sacos is ’n organisasie wie se optrede gekenmerk is deur, aan die een kant, skynheiligheid omdat hulle sport nie as sport behandel nie, maar soos die agb. lid vir Sandton soms doen, dit as ’n hefboom vir politieke doeleindes gebruik. Die belange van sportmanne is glad nie meer Sacos se oogmerk nie, want sport word deur hulle bloot as ’n politieke instrument gebruik. Daarby is segs-manne van Sacos deur middel van hulle kontakte in skole en bestuurskomitees besig om blatante intimidasie toe te pas. Daar was onlangs die geval waar ’n aantal Kleurling-leerlinge op Worcester—ek dink daar was 800 van hulle—deur die Sacos-beheerde plaaslike sportliggaam wat Kleurling-sport hanteer, geskors is van verdere deelname aan sport omdat hulle aan ’n byeenkoms deelgeneem het waar daar ook sportspanne van ander bevolkingsgroepe betrokke was. Sacos is in werklikheid besig om nie net sport te benadeel nie, maar ook om die belange van veral die Kleurlinge en Indiërs wat by Sacos ingeskakel is, op ’n blatante wyse te misken en te benadeel. Sacos is verder ook in baie opsigte onverteenwoordigend soos die leiers van beroepsokker, wat oorwegend Swart mense is, aangedui het, kan Sacos wat sokker betref, glad nie namens hulle praat nie. Ons kan nie voortgaan om toe te laat dat hierdie organisasie op so ’n blatante wyse die belange van sport in Suid-Afrika ondermyn nie. Daarom is dit ook baie duidelik dat wanneer vooraanstaande lede van Sacos vir paspoorte vra om die buiteland te besoek, dit naïewe onnoselheid sou wees om so ’n paspoort toe te staan en hulle te help om die giftige werk wat hulle in Suid-Afrika doen in die buiteland te gaan voortsit. Dit is selfverydelend om aan die een kant van jou sportadministrateurs te verwag om die belange van Suid-Afrikaanse sport in die buiteland te gaan bepleit en om aan die ander kant, terselfdertyd as’t ware ’n dolk in hulle rug te steek deur ’n paspoort aan Sacos-verteenwoordigers te gee om daardie mense te gaan ondermyn. Enige mens wat dit wel meen met Suid-Afrikaanse sport, behoort te besef dat hierdie weiering van paspoorte nie net geregverdig is nie, maar in werklikheid noodsaaklik is.

Ek wil graag verwys na die toesprake van ander agb. lede wat aan die debat deel-geneem het. Ek het reeds gesê dat daar baie konstruktiewe bydraes tot hierdie debat was. Ongelukkig het die agb. hoofsprekers van die amptelike Opposisie en van die NRP so ’n bietjie op ’n ramkie met net een snaar gespeel, in die sin dat hulle aan die einde van die debat gisteraand maar weer teruggekom het op die ou pleidooi dat hulle darem maar totale oop universiteite wil hê. Ek aanvaar dat agb. lede van hierdie Komitee oor goeie begrip beskik en vind dit dus nie nodig om te herhaal wat ek by ’n vorige geleentheid in hierdie debat gesê het oor die ongekwalifiseerde oopstelling van tersiêre onderwysinrigtings nie. Ek het tog met groot vreugde daarvan kennis geneem dat die agb. lid vir Pinelands gesê het dat “We have no difficulty with universities established in Black or Coloured communities”.

I would like to say that if this tolerant and enlightened approach to universities established for specific population groups had been displayed in the same open-minded way from the outset, much unpleasantness could have been avoided in the years and decades gone by. In the past we heard a lot about “bush colleges” and found a patronizing and derogatory approach to efforts to provide tertiary education for those population groups which up to that stage had not had a noticeable share of tertiary education. There was a denial of the academic justification of founding and establishing universities or technikons for these population groups. I think that we have gone quite some distance in eliciting the response from the hon. member for Pinelands—and I think we had a similar response from the hon. member for Durban North—that it is now accepted that these institutions can make and will continue to make a worthwhile contribution. Having said this I would like not to elaborate further on what I have said previously.

Another point which I would like to take up is one which I only touched upon in passing during my previous response and that is to associate myself with the appeal made by several hon. members to English-speaking persons to join the teaching profession. I would like to endorse these appeals and, in doing so, I recall that in my own education in Afrikaans schools I derived tremendous benefit from receiving teaching in English by English-speaking persons. I am quite sure that not only by teaching English at Afrikaans schools but also through teaching at schools of their own language, English-speaking teachers—and especially male English-speaking teachers—have a tremendous contribution to make to the progress of this country. I would, however, say that a rather unfair charge was made through a suggestion by the hon. member for Durban North who said that male English-speaking teachers feel that their chances of promotion are being blocked because—as he put it—there was a tendency on the part of the education authorities to favour for promotion appointments people who are more favourably inclined towards the political policies of the Government of the day. I think this allegation is quite unfair and an investigation of the situation would reveal that the English-speaking teachers who are being promoted are quite in proportion to their numbers within the profession.

Ek wil ook graag, in aansluiting by wat die agb. lid vir Virginia vroeër gesê het, enkele opmerkings maak in verband met die beginselgrondslae wat die Regering ten opsigte van onderwys volg. Ek wil graag die verkeerde indruk uit die weg ruim dat die Regering se opdrag aan die RGN om ondersoek in te stel na onderwysvoorsiening in die RSA nou skielik alle fundamentele uitgangspunte van die NP se onderwysbeleid op losse skroewe sou geplaas het. Daar is in besonder geen rede om ten opsigte van die Blanke onderwys enige afwyking hoegenaamd deur die Regering te verwag van die lewensbeskoulike beginsels wat neergelê is in die Wet op Nasionale Onderwysbeleid van 1967 nie en in die besonder van die vereiste—altans wat die Blanke onderwys betref waarop hier-die wetgewing spesifiek gerig is—dat die onderwys o.m. op twee pillare gebaseer moet wees. Die eerste pillaar, soos die agb. lid vir Virginia uitgewys het, is die Christelike grondslag met—en dit word in die wetgewing beklemtoon—godsdiensvryheid vir alle leerlinge in godsdiensoefening en in godsdiensonderrig op skool. Die tweede pillaar is die breë Nasionale grondslag van die onderwys en ter wille van die agb. lid vir Johannesburg Noord wil ek sê dat daardie nasionaal met hoofletters gespel word, trouens, elkeen van die letters moet met ’n hoofletter gespel word, want só belangrik is dit.

Hoor, hoor!

Dit is nie ’n antwoord nie.

Wat die Regering betref, het die aanvra van ’n ondersoek geen jota of tittel verander aan die beginselgrondslag van ons Blanke onderwys nie. Ek wil graag daarop wys dat hierdie twee grondslae maar nie net versiersels is nie, maar soos ek ook vantevore vanjaar gesê het, indien onderwysers in die buiteland ge werf word, sal ook aan hierdie vereistes tydens die werwing en by die beoordeling van die geskiktheid van kandidate voldoen moet word. Soos reeds in die verlede gedoen waar onderwysdepartemente in die buiteland gaan werf het, sal ’n mens sekerheid moet kry dat die kandidate nie net in staat is nie, maar ook gewillig is om hul onderwys met inagneming van hierdie twee beginselgrondslae te beoefen.

Hoor, hoor!

Ek wil my ook graag aansluit by ’n opmerking wat die Administrateur van Transvaal gemaak het toe hy onlangs tydens ’n debat in die Provinsiale Raad na hierdie aangeleentheid verwys het. Ek haal aan uit die Rand Daily Mail van 21 Augustus, hoewel dit ’n koerant is waaruit ek nie dikwels aanhaal nie. Die berig lui—

He was referring to the agreement with the institution undertaking this training. I quote further—

Ek wil dit baie duidelik stel dat ek die standpunt van die Administrateur ten voile onderskryf. Hy kan niks anders doen as hy verantwoordelik wil optree nie.

Na aanleiding van die opmerkings van die agb. lid vir Virginia wil ek graag ook daarop wys dat die ondersoek van die RGN geen twyfel kan laat oor die verklaarde en ondubbelsinnige beleid van die NP dat elke bevolkingsgroep hul eie skole moet hê nie. Ingevolge die NP se beleid aangaande die erkenning van die werklikheid van volkere-verskeidenheid, die noodsaak van vertikale differensiasie, tesame met selfbeskikkingsreg vir elke bevolkingsgroep oor sy eie aange-leenthede, is die konsekwensie dat elke bevolkingsgroep in beginsel ook sy eie skole moet kan beheer en bestuur. Dit behels vanselfsprekend die vereiste van hul eie onderwysstruktuur, dus ’n eie onderwysdepartement vir elke bevolkingsgroep. Die redes vir hierdie uitgangspunt is velerlei. In die eerste plek is dit, soos ek pas betoog het, noodsaaklik met die oog op die praktiese uitoefening van selfbeskikking deur die betrokke bevolkingsgroep oor die onderwys in sy eie skole. In die tweede plek, soos die agb. lid vir Virginia betoog het, is dit nodig omdat onderwys kultuurgebonde is en gerig is op die oordrag, die bewaring en die uitbou van die betrokke kultuurgroep of gemeenskap se eie waardes. Niemand kan werklik namens ’n ander groep sy kuituur vir hom só bevorder as wat hy dit self kan doen nie. ’n Verdere rede is dat eie departemente ook prakties noodsaaklik is met die oog op die eiesoortige opvoedkundige ontwikkelings probleme van elke bepaalde bevolkingsgroep. Dit verg beslis ’n gedifferensieerde strategie vir die noodsaaklike onderwysontwikkeling wat daar in hierdie land nog ten opsigte van talie groepe moet plaasvind. Les bes, is eie departemente ook noodsaaklik in ’n gedifferensieerde vorm omdat ’n eenheidstelsel van een onderwysdepartement vir alle bevolkingsgroepe ’n onhanteerbare monster, ’n behemot, ’n reus, ’n onpersoonlike massa van ’n departementele organisasie sou meebring. Selfs al sou ’n mens die ideologiese uitgangspunt van die Opposisie aanvaar, sal ’n mens se gesonde verstand tog vir jou moet sê dat so ’n massale groot sentrale onderwysdepartement vir alle bevolkingsgroepe net nie behoorlik sal kan werk nie.

It worked perfectly well under the provinces.

Die beleid van selfbeskikking, soos dit ook na die onderwys moet deurwerk, sal ongetwyfeld ingrypende wysigings van die huidige onderwysopset vereis. Die huidige opset in die Republiek van Suid-Afrika is de facto een van Blanke beheer en gesag, dus ook oor die onderwys van ander bevolkingsgroepe. Om weg te kom van hierdie onaanvaarbare en volgens die beleid van die Regering verkeerde Blanke oorheersing van die onderwys van ander bevolkingsgroepe is die uitweg beslis nie om ’n enkele, sentraalbeheerde eenheidstelsel in te stel waar ander dominasies in die plek van die huidige Blanke oorheersing, sal ontstaan nie. Dit is egter wel nodig dat differensiasie volgens bevolkingsgroep ter wille van selfbeskikking gehandhaaf moet word. Soos die agb. lid vir Virginia tereg daarop gewys het moet ons, benewens en naas differensiasie en selfbeskikking met eie onderwysdepartemente egter ook erkenning gee aan die behoefte aan strukture van oorleg en koör-dinasie en veral van die stel en handhawing van gesamentlike standaarde en norme op ’n tussen-departementele vlak ten opsigte van die onderwysstelsels vir alle bevolkingsgroepe. Die sentrale koördineringstrukture sal moet aanpas by die nuwe konstitusionele strukture vir die kombinasie van selfbeskikking en mede-verantwoordelikheid tussen die Blankes, Indiërs en Asiërs binne die RSA waaroor op die oomblik onderhandel word. Dit sal ook moet aanpas by die strukture van samewerking tussen die RSA en die Swart onafhanklike state omdat onderwysbelange ook op ’n regionale grondslag in Suider-Afrika gemeenskaplike elemente het. ’n Sentrale gesamentlike onderwysstruktuur gebaseer op tussen-volkige grondslag om die koördineringsbehoefte te bevredig, kan ingevolge die Regering se beleidsuitgangspunte slegs gebou word op duidelike, doeltreffende, afsonderlike onderwysdepartemente vir elke bevolkingsgroep. Hierdie departemente moet ook gesag hê om die betrokke bevolkingsgroep se onderwys te bestuur en te beheer. Daar moet ook voorsiening gemaak word vir inspraak en beheer deur die gemeenskap van daardie bevolkingsgroep deur middel van sy konstitusionele organe in die beheer van sy onderwys. Dit is so ingevolge die beleid van selfbeskikking. Ek wil dit weer sê—en ek wil dit baie duidelik stel—dat sommige mense onder die illusie verkeer het dat die Regering die beleid wat hy duidelik uitgespel het en wat hy ook dwarsdeur die verkiesing duidelik verkondig het, nou skielik sou gaan prysgee het omdat hy ’n RGN-ondersoek aangevra het wat ook oor ’n groot duisternis van ander aangeleent-hede—benewens die kwessie waarna ek verwys het—gaan en waaroor ondersoek ingestel en aanbevelings gemaak moet word.

Ek wil graag ook iets sê na aanleiding van opmerkings wat ’n hele aantal agb. lede gemaak het in verband met die kunste. Ek wil dit stel dat die Regering graag ’n ver-trouensverhouding en ’n gesindheid van hartelikheid tussen kunstenaars en die Regering wil skep en vertroetel. Hy wil dit doen sonder om te bewerkstellig dat die politiek op die outonomie en die artistieke integriteit van die kunstenaars—waarop hulle baie gesteld is—inbreuk sal maak. Die outonomie van die kunstenaar word gerespekteer so lank hy binne die perke van die landswette bly. Die Regering wil ook graag hierdie vertrouensverhouding koester sonder dat die burokrasie te veel in die kunswêreld betrek word. Verder wil die Regering, soos ek vroeër vanjaar na samesprekings met leidende persone uit die wêreld van die beeldende kunste gesê het, groter reg laat geskied aan die professionele beoefening van die kunste en nie slegs aan die amateurkunstenaars nie. Dit is ook die verklaarde voorneme van die Regering—soos ek dit destyds in die verklaring gestel het wat na die samesprekings uitgereik is—om groter reg te laat geskied aan die bevordering van die kunste onder alle bevolkingsgroepe en daarom is lede van al die bevolkingsgroepe oenoem om te dien in die kommissie wat ingaan op die hele kwessie van die bevordering van die kunste. Ek wil dit beklemtoon dat die land en al die gemeenskappe die kunstenaars nodig het. Hulle vervul ’n uiters belangrike rigtinggewende en toekomsbepalende rol in die gemeenskap. Ek het reeds gesê na aanleiding van die opmerkings van lie agb. lid vir Johannesburg-Noord dat ek aamstem dat vir die voortbestaan van ’n gemeenskap nie net politieke, ekonomiese en militêre weerbaarheid van belang is nie, maar dat die gehalte van die skeppende kunste uiteindelik van bepalende belang is om die gehalte van die kultuurlewe wat die eintlike motivering vir die voortbestaan van ’n gemeenskap is, te help vorm.

Daar is ’n groot aantal aangeleenthede wat verder deur verskillende agb. lede geopper is. Wat betref die aangeleentheid wat verband hou met die sogenaamde M plus twee jaar onderwysmense in bevordering-svlakke, wil ek graag aan die agb. lid vir Greytown sê dat die bepaling dat die minimumkwalifikasies vir die professie ten minste drie jaar opleiding na matriek moet wees, destyds neergelê is op aandrang van die georganiseerde professie en op aandrang van die verskillende onderwysdepartemente. Dit sou ernstige probleme skep indien ’n mens van hierdie minimumbepaling sou afwyk. Dit is dikwels so dat iemand in ’n organisasie in ’n beheersituasie verkeer terwyl hy ’n geringer salaris kry as ’n besonder voortreflik-gekwalifiseerde persoon wat formeel in die hiërargie onder hom staan. Dit is in organisatoriese opsig nie vreemd nie. Verder sou afwykings van die reëling die status van die beroep weer in die gedrang bring as sou dit ’n onder-gekwalifiseerde beroep wees indien toegewings gemaak sou word. Verder is die georganiseerde professie van mening dat afwykings van hierdie vereistes deur tegemoetkoming die aanmoediging wat daar tans bestaan vir persone om hul kwalifikasies te verbeter, sou verminder.

Die agb. lid vir Rustenburg het gistermiddag verwys na die belangrikheid van onderwys vir verstandelik-vertraagde kinders. Ek wil met hom saamstem dat ons almal baie groot waardering het vir die onderwysers wat hul aan die onderwys van gestremdes oor die algemeen—d.w.s. aan buitengewone onderwys—wy. Dit is ’n veeleisende en in baie opsigte ’n senutergende soort onderwys. Dit vereis besondere opleidingskwalifikasies asook besondere persoonlikheidskwaliteite en les bes, baie groot liefde en toewyding. Daarom wil ek my baie graag by die agb. lid vir Rustenburg aansluit om die belangrikheid van hierdie sektor van die onderwys te beklemtoon. Ek wil ook graag ’n paar gegewens onder die Komitee se aandag bring oor die hoë finansiële eise wat buitengewone onderwys—dus onderwys vir gestremdes—aan die Staatskas stel. Soos u weet, is dié soort onderwys gesentraliseerd sover dit die Blankes betref op ’n nasionale grondslag in die Departement van Nasionale Opvoeding. Ek het ’n vinnige berekening gemaak om te kyk wat die uitgawe per hoof vir hierdie verskillende kategorieë van gestremdes is. In die geval van liggaamlik en neuraalgestremdes beloop dit byna R4 400 per kop per jaar. In die geval van sintuiglik-gestremdes beloop dit meer as R4 900 per kop per jaar. In die geval van geesteslikver-traagdes is dit net meer as R4 000 per kop per jaar. In die geval van outistiese kinders kon ek nie die juiste syfer bekom nie, maar dit is nog baie hoër as in genoemde gevalle. ’n Mens twyfel soms oor die doeltreffendheid en die geregverdigheid van hierdie onderwys as jy op die koste let. Dit wil dikwels voorkom asof ’n mens met ’n hopelose graad van gestremdheid te doen het. As ’n mens die aangrypende ervaring deurmaak om hierdie skole te besoek, het jy soms die gevoel dat jy met onherstelbare menslike wrakke te doen het. Nadat ek self ook twyfelvrae oor hierdie aangeleentheid gestel het en die skole gaan besoek het, wil ek dit hier as my oortuiging stel dat dit ’n ten volle geregverdigde belegging is en dat wonders verrig word deur middel van die terapie wat toegepas word op hierdie oënskynlike menslike wrakke. Daarby is die wetenskap—veral die mediese wetenskap—telkens besig om vordering te maak in die lig waarvan ons verbeterde diagnose en terapie kan toepas wat ook kan lei tot die beter opvoeding van hierdie gestremdes. Ek wil ook graag die noodsaaklikheid by alle belanghebbendes inskerp dat gestremdes betyds geïdentifiseer moet word en dit is ook ’n punt waarna die agb. lid vir Rustenburg verwys het. Hierdie mense moet betyds geïdentifiseer word omdat die ervaring daarop dui dat hoe vroeër ’n gestremde aan die regte deskundige onderwys onderwerp word, hoe beter die geleentheid is om ’n relatiewe sukses van sy onderwys te maak. Nog ’n punt wat ons nie moet vergeet nie, is die groot maatskaplike verligting—nie net aan die betrokke gestremde wat ’n beter kans het om in die gemeenskap aan te pas nie—maar ook vir sy gesin en sy onmiddellike omgewing wat, indien die onderwys van so ’n gestremde relatief suksesvol is, van ’n baie swaar versorgingslas verlig word. Dit dra dus ook op ’n indirekte wyse by tot die beter aanwending van ons mannekrag en tot die verwydering van frustrasie in ons samelewing.

Die agb. lid vir Stilfontein het ’n aantal belangrike en interessante opmerkings gemaak meer om dit sag te stel, meen ek dat dit soms nogal ketters is sover dit die diensvoorwaardes van onderwysers betref. Ek meen dat ek verstandiger sou handel indien ek liewer die Federale Raad op hom sou loslaat as om die saak volledig hier te beredeneer. Ek wil egter een punt waarna hy verwys het, met waardering onderstreep en dit is die noodsaak dat die hoofde van skole—ek sou sê onderwysbestuurders in die algemeen—ook in die bestuurskuns opgelei moet word. ’n Skool, kollege, trouens enige opvoedkundige inrigting is een van die mees veeleisende en ingewikkelde menslike organisasies en die kennis wat ons in die be-stuurswetenskap opgedoen het, kan wel deeglik aangewend word om die doeltreffende aanwending van die opvoedkundiges by sulke inrigtings te verbeter.

Ek wil graag ook waardering betuig vir die opmerkings wat gemaak is deur die agb. lid vir Ermelo wat met ’n baie goed voorbereide betoog ten behoewe van die uitvoerende kunste gekom het. Ek meen egter nie dat die agb. lid hier teenwoordig is nie …

Ek is hier.

Ek is jammer, mnr. die Voorsitter, ek het gedink dat die agb. lid nie hier sou wees nie. Ek wil graag sê dat die verslag van die Niemand-kommissie wat van 1977 af oorstaan deur my volledig deurgewerk is en dat ek verskillende aanbevelings aan die nasionale Advieskomitee oor die Uitvoerende Kunste voorgelê het en hulle het dit so aanvaar. Ek het ook ander lastige punte uit die Niemand-verslag na hulle verwys vir verdere studie met die oog op implementering. Ek wil nie die Komitee se tyd verder in beslag neem nie en daarom sal ek eersdaags in ’n persvrystelling algemeen bekend maak watter vordering in hierdie verband gemaak is. Ek wil my spyt uitspreek dat dit so lank geduur het voordat hierdie belangrike kommissie se verslag die hele pad geloop het. Die rede was egter dat die belangrike rol van die provinsies ten opsigte van die uitvoerende kunste en ook ander belanghebbende instansies tot ’n langdurige proses van oorlegpleging gelei het wat eers teen die middel van verlede jaar voltooi is. Ek sal graag in besonder aandag skenk aan die twee wenke van die agb. lid vir Ermelo dat fasiliteite vir die opleiding van teatertegno-loë by die technikon te Pretoria verbeter moet word, en dat ons aandag moet skenk aan die instandhouding van gemeenskaptea-ters in kleiner gemeenskappe, veral op die platteland asook die fasiliteite in daardie teaters om dit vir besoekende geselskappe moontlik te maak om daar doelmatige uitvoerings te kan gee.

Ek verwys ook na die besondere kundige bydrae van die agb. lid vir Koedoespoort rondom die museumwese. Ook hier het ons ’n belangrike verslag—ook ’n Niemand-verslag—omtrent die museumwese wat omtrent vier jaar gelede voltooi is. Die nuwe advieskomitee vir museums wat intussen in-gestel is, is besig om aan die belangrikste wenke van daardie kommissie wat nog nie uitgevoer is nie, aandag te skenk. Om ook hier tyd te bespaar sal ek in die nabye toekoms by wyse van ’n persvrystelling die publiek inlig oor watter vordering in hierdie verband gemaak is. Ongelukkig moet ek aan die agb. lid vir Koedoespoort sê dat my departement nie fondse beskikbaar het om museums van provinsies of van plaaslike besture te finansier nie. Daar word wel in die nuwe Wetsontwerp op Finansiële Verhoudings o.m. voorgestel dat die bevoegdhede van die provinsies ten opsigte van museumaangeleenthede uitgebrei word en ek vertrou dat op daardie wyse die hantering van hierdie aangeleentheid bevorder sal word.

Ek het reeds na die agb. lid vir Durban-Noord verwys in my aanvanklike opmerkings en daarom kom ek nou by die agb. lid vir Rosettenville se Formule-1 Grand Prix en sy nasionale sokkersportstadion. Dit is ’n moeilike saak om in verband met professionele sport soos motorsport op die Formu-le-l-vlak Staatssteun te verleen. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens is egter wel reeds behulpsaam op ’n beperkte skaal om die deelnemers aan daardie wedren en hul voertuie hierheen en hiervandaan te vervoer. Ons probeer aandag skenk aan die moontlikheid om die saak verder te bevorder, maar die probleem is dat die Staat tot dusver hom weerhou het van die finansiering van professionele sport. Wat die oprigting van die nasionale sportstadion—en veral sokkerstadion—suid van Johannesburg betref, kan ek met waardering daarna verwys dat die werkgroep onder leiding van mnr. Charles Skeene wat deur die Kabinet benoem is om hierdie aangeleentheid te hanteer, vordering maak, maar dat hulle ’n groot verantwoorde-likheid het omdat die omvattende finan-sieringskoste van hierdie projek groot is. Die Regering se standpunt is dat hy die R13 miljoen vir die aankoop van die grond beskikbaar gestel het met die veronderstelling dat daar dan ’n nutsmaatskappy opgerig sal word wat ook met die steun van die privaat-sektor die taak van die oprigting van hierdie stadion van die Regering se skouers sal afneem sodat daar nie ’n lastige presedent geskep word dat die Regering so ’n groot fasiliteit vir sport oprig nie. Dit is onvermydelik dat die Regering wel ’n aansienlike bydrae sal lewer maar hierdie werkgroep is besig om metodes uit te werk om te help verseker dat indien hierdie projek uiteinde-lik winsgewend word, die Regering ’n deel van sy belegging sal kan verhaal.

Aan die agb. lid vir Uitenhage wat ’n baie goeie en kundige bydrae gelewer het, wil ek die versekering gee dat sodra ons die De Lange-verslag wat ook aan rekenaaronder-steunde onderrig aandag gegee het, oorweeg het, ons ’n baie hoë prioriteit daaraan sal gee om die implementering van opvoedkun-digverantwoorde rekenaarondersteunde onderrig in Suid-Afrika te bespoedig en te bevorder. Daar is verskeie private instansies wat reeds hulp in hierdie opsig beloof het en kundigheid beskikbaar gestel het en nog verder sal stel om die saak te bevorder. Ek stem met die agb. lid saam dat rekenaarondersteunde onderrig ’n baie groot bydrae kan lewer om die trefwydte van ’n bekwame en kundige onderwyser te vergroot sodat hy meer leerlinge kan bereik as wat hy in die konvensionele klaskamersituasie kan bereik. Ons sal dus met groot belangstelling en sorg aandag aan hierdie saak skenk.

Ek wil net graag ten slotte die agb. lid vir Kuruman bedank vir sy positiewe bydrae oor sport in teenstelling met die uiters negatiewe benadering wat daarna deur die agb. lid vir Sandton openbaar is, maar ek meen ek het reeds afdoende daarmee gehandel. Ek wil graag afsluit deur nogmaals my waardering uit te spreek aan alle lede wat nie net tot die debat bygedra het nie, maar ook moeite gedoen het om kundige en ingeligte kritiek en wenke na vore te bring. Ek wil hulle die versekering gee dat my departement en ek hierdie sake verder sal opvolg en waar ons enigsins in staat is, dit sal probeer implementeer. Ten slotte nou ’n woord van hartelike dank aan die agb. Swepe vir die reëling van die debat. Ook aan die Stoel wil ek my hartelike waardering betuig.

Mr. Chairman, I would like the hon. the Minister to reply to two points which he had not replied to. I will put these points to him again and we await a reply. Will he give us his statement of intent on Proclamation 228, framed in terms of the Group Areas Act. Secondly, he also did not reply to me in regard to my queries regarding trim parks.

Mr. Chairman, I can give the hon. member my categoric assurance that Proclamation 228 is included in the whole framework of legislation that will have to be changed. I cannot, however, give him the assurance that it will be changed this year because it affects much more than just sport. The Group Areas Act is to be revised in a more comprehensive way and I have been given the assurance by my colleague, the hon. Minister of Community Development, that this will receive a very high priority, as it has in fact been receiving, and that it would be coming up early next year. As far as trim parks are concerned the department is not directly responsible. It provides local authorities with limited assistance for establishing trim parks. The policy of the Government is that it acknowledges the autonomy of local authorities in respect of the way in which they make their facilities available. However, I agree with the hon. member for Sandton that trim parks should play a very important role in all communities, especially in those townships which are provided with fewer amenities than others. My department is giving priority attention to the provision of trim parks in such townships. Although I cannot lay my hands upon them, I have some examples but I can assure the hon. member that this is a matter which will receive priority attention.

Mnr. die Voorsitter, ek stel voor dat die Komitee die Pos goedkeur.

Begrotingspos goedgekeur.